ضرورت توجه مجلس نشینان به دغدغه های اقوام ایرانی در تدریس ادبیات زبان های داخل کشور از نگاه "عصرآزادی"
فرهنگِ ایران فقط در تهران نیست!
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
گرچه در جلسه روز چهارشنبه هفته گذشته مجلس، طرح تدریس ادبیات زبانهای اقوام داخل کشور به جهت اظهارات منفی بافانه نماینده دولت چهاردهم با ۱۰۴ رای موافق، ۱۳۰ مخالف و ۵ رای ممتنع به تصویب نرسید اما، می توان نتیجه گرفت که برخی از مجلس نشینان، خود آنطور که باید و شاید در جریان امر نبوده و اصل ۱۵ قانون اساسی مبنی بر الزام آموزش زبان های اقوام ایرانی در کنار فارسی را نادیده گرفته و یا حداقل، به خطرات و مضرات اجتماعی مخالفت با این طرح اشرافیت ندارند.
بازار مجلس نشینان آنچنان آشفته است که حتی کار به جایی رسیده که برخی از نمایندگان مجلس طرح تدریس زبانهای محلی در مدارس را مغایر با قانون اساسی(!) می دانند و می گویند که این طرح با اصل ۱۵ قانون اساسی مغایرت دارد که تاکید شده که کتب رسمی و تعلیمی باید طبق زبان فارسی باشند اما بعد هم اعتقاد دارند که در ماده ۲ و ۴ دولت مکلف به تدریس زبانهای اقوام شده است.
در حقیقت، اطلاع از آنچه که در بطن مجلس و متن تفکرات نمایندگان مجلس بر می آید می توان متوجه شد که هر یک از طیف های مخالف و موافق طرح تدریس ادبیات زبان های اقوام ایرانی تا چه حد می تواند در موفقیت طرح های سیستم آموزشی کشور در استانهای دوزبانه موثر باشد اما گویا، گروهی از نمایندگان مجلس که به دلیل مشارکت پایین مردم در انتخابات اخیر به مجلس راه یافتند به خاطر تعلق معنوی خود به جریانی خاص، از دغدغه عموم شهروندان و آحاد فرهنگی و مدنی مناطق غیرفارس زبان غافل شده اند؛ کمااینکه به دلیل نوع دیدگاه محدودشان به قضیه فرهنگ و آموزش باید به حال آرای خود غبطه خورد…
رئیس کمیسیون آموزش درباره تدریس زبان اقوام در مدارس چه می گوید؟
رئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس بر لزوم حفظ زبانها و فرهنگهای بومی کشور تأکید کرد و گفت: در کشور ما ۸۴ زبان بومی وجود داشت که متأسفانه ۴۰ مورد از آنها منقرض شده است و اگر اقدام جدی نکنیم بخش مهمی از هویت فرهنگیمان را از دست خواهیم داد.
“علیرضا منادی سفیدان” با اشاره به ظرفیتهای غنی فرهنگی و زبانی ایران افزود: قومیتهای ما سرمایههای ارزشمندی برای کشور هستند و باید از این ظرفیت به درستی بهره مند شوم اما متأسفانه در طول سالهای گذشته، برخی زبانهای محلی در خطر نابودی قرار گرفتهاند و لازم است برنامهای مدون برای حفظ و گسترش آنها تدوین شود.
وی به جایگاه زبان ترکی در ایران پرداخت و اضافه کرد: حدود ۶۰ درصد مردم کشور به زبان ترکی صحبت میکنند کمااینکه این زبان یکی از زبانهای پرگویش دنیاست و از نظر گستردگی، سومین زبان دنیا محسوب میشود، در بسیاری از کشورهای همسایه از جمله آذربایجان، ترکیه و ترکمنستان، ترکی زبان رسمی است و ارتباطات زبانی و فرهنگی با این کشورها میتواند برای ایران فرصتساز باشد.
رئیس کمیسیون آموزش مجلس بر اهمیت آموزش و تقویت زبانهای محلی در مدارس تأکید کرد و یادآور شد: زبانهای بومی باید در کنار زبان فارسی مورد توجه قرار گیرند به نحوی که آموزش این زبانها به دانش آموزان میتواند به حفظ هویت فرهنگی و انتقال صحیح آن به نسلهای آینده کمک کند.
منادی به روند بررسی طرح آموزش زبانهای اقوام در مجلس اشاره کرد و متدکر شد: در ابتدا نماینده دولت با این طرح مخالفت داشت اما در ادامه دولت اعلام کرد که این مخالفت، نظر رسمی دولت نیست و اکنون پس از رفع برخی ایرادات جزئی، این طرح قرار است با تأکید رئیس دولت چهاردهم دوباره به صحن مجلس بازگردد.
موافقان تدریس زبان اقوام ایرانی در مدارس کشور چه می گویند؟
نماینده زنجان و طارم در مجلس در موافقت با کلیات طرح تدریس ادبیات زبانهای اقوام در مدارس کشور گفت: ایران کشوری بزرگ با تاریخ شکوهمند و درخشان است که اقوام متفاوت آن سرمایههای اجتماعی و فرهنگی این تاریخ درخشان هستند.
مصطفی طاهری افزود: مردم ایران با دارا بودن برخی تفاوتها پازل های گرانبهای این سرزمین هستند که لازم است هویت خود را حفظ کنند تا موجودیت فرهنگی و تاریخی کشور محفوظ بماند.
صدیف بدری نماینده اردبیل، نمین و نیر، دیگر موافق کلیات این طرح گفت: اصل ۱۵ قانون اساسی یکی از اصول مترقی اصول قانون اساسی محسوب میشود که گفته میشود زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است، اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد؛ اما استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانههای گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس در کنار زبان فارسی آزاد است.
محمود طاهری دیگر نماینده مجلس در موافقت با طرح تدریس ادبیات زبانهای قومی در مدارس، تلاش برای تقویت وحدت ملی بین اقوام ملی را امر پراهمیتی خواند و گفت: زبان اولین، مهمترین و گستردهترین دریچه شناخت و فهم هر انسانی نسبت به جهان اطرافش میباشد.
وی با اشاره به اینکه زبان مادری زبانی است که مادر در ناخودآگاه خود در واگوییها و حدیث نفس خود و در مکالمه عینی با فرزندی که در بطن دارد از آن استفاده میکند افزود: درونیترین ابزار شناخته و ادراکی برای هر انسانی ابتدا زبان مادری است، زبان مادری حامل ارزشها، باورها، سنتها، ادبیات، هنر و علوم هر ملت است و پیوندی محکم بین نسل های گذشته حال و آینده ایجاد میکند.
مخالفان تدریس زبان اقوام ایرانی در مدارس کشور چه می گویند؟
نماینده مردم بجنورد و جاجرم در مجلس در مخالفت با این طرح عنوان کرد: آموزش زبانهای محلی در بعضی از کشورها وجود دارد اما در این کشورها اقوام کمی وجود دارد، در کشور ما قومیتهای مختلفی زندگی میکنند و بعضاً فعالیتهایی برای تجزیه کشور انجام میدهند لذا در شرایط فعلی به صلاح نیست خودمان این موضوعات را تشدید کنیم.
محمدمهدی شهریاری افزود: از سوی دیگر ظرفیت های آموزش و پرورش کشور ما به اندازه اجرای این طرح نیست و بودجه آن نیز وجود ندارد بنابراین در شرایط فعلی که نارضایتیها گسترده است، صلاح نیست این طرح تصویب شود!
نماینده مردم جیرفت و عنبرآباد نیز گفت: این موضوع اولویت امروز آموزش و پرورش کشور نیست و با تصویب این طرح، زبان فارسی که زبان رسمی کشور است، تضعیف می شود!
بهنام سعیدی با طرح این سوال که آیا معلمها و کتابهای تخصصی برای تدریس زبانهای اقوام را داریم افزود: این طرح مشکلات اجرایی نیز خواهد داشت چرا که نیازمند بودجه است، نگرانیهای امنیتی نیز وجود دارد و ممکن است باعث ایجاد مشکلات قومی شود لذا زیرساختهای لازم برای تدریس زبانهای محلی و قومی وجود ندارد.
با این اوصاف، محمدباقر قالیباف – رئیس مجلس شورای اسلامی – در پاسخ به مخالفان کوته فکر مجلس درباره طرح تدریس ادبیات زبانهای اقوام در مدارس تاکید کرد که این طرح را مغایر با قانون اساسی نمیدانم اما مشکلاتی دارد که باید اصلاح شوند.
بدین ترتیب و به اعتقاد کارشناسان فرهنگی، اجرای اصل ۱۵ قانون اساسی کشور که در ۴ دهه گذشته بر زمین مانده، مشکلات زیادی را در مسائل فرهنگی مناطق اقوام نشین کشور به وجود آورده است و تحقق این اصل مهم می تواند آغازگر راهی باشد که منتخبان مردم در خانه ملت، سایر اصول فراموش شده قانون اساسی را نیز به حرکت درآورند که حقیقتاً راهکارهای بزرگی در راستای منافع مردم هستند.
