نیاز آذربایجان شرقی به سرعت غیرمجاز در صادرات!

عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده

آذربایجان شرقی به عنوان یک استان تولیدمحور دارای سه اداره کل گمرک در تبریز، سهلان و جلفا و سه واحد گمرکی در مراغه، خداآفرین و نوردوز و سه دفتر گمرکی در شهرک صنعتی شهید سلیمی تبریز و شهر بناب است اما چه فایده؛ در عمل حرفی برای گفتن نداریم و صادرات محصولات در حد یک استان صنعتی نیست!
فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی از سیستم متمرکز در ایران انتقاد کرده و می گویند بیشتر مسائلی که در میزهای تجاری مطرح می‌شود در سطح ملی بوده و به دلیل متمرکز بودن سیستم اداری کشور، عملاً کاری از استان‌ها ساخته نیست.
آنها تاکید می کنند که بزرگترین رقیب تجاری ایران در منطقه، کشور ترکیه است که هم از نظر میزان صادرات و هم GDP افزایش چشمگیری داشته، در حالی که این آمار در ایران نسبت به سال‌های قبل رشد چندانی نداشته است!
به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، آذربایجان‌شرقی در زمینه لوازم خانگی دارای پتانسیل ویژه‌ای است اما کشور ترکیه به عنوان رقیب اصلی در منطقه، از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ صادرات خود را ۶ برابر افزایش داده است به خصوص اینکه ترکیه طی سال‌های اخیر جای ایران را در کشور عراق گرفته و بازارها یکی پس از دیگری از دست آذربایجان شرقی خارج می‌شود و ما فقط تماشاگر این مسئله هستیم…

◾️سکوی اول

آذربایجان شرقی این ظرفیت را دارد به مرکز صادراتی محصولاتی که در استان تولید نمی شود تبدیل گردد که نمونه آن را در صادرات خرما از استان به عینه دیده ایم که همانا خرما، محصول آذربایجان شرقی نیست اما بیشترین و بزرگترین محموله های صادراتی خرما از این استان ارسال می گردد.
ایجاد بندر خشک در گمرک سهلان تبریز نیز مقوله مهمی است که اخیراً زیرساخت های نسبی آن در غرب تبریز از جمله شهرک بعثت و سرمایه گذاری خارجی ایجاد شده و موقعیت خوبی برای توسعه و صادراتی آذربایجان شرقی به وجود آمده است که نباید به ورطه فراموشی سپرده شود.
استاندار آذربایجان شرقی در این زمینه بر آسیب شناسی دلایل کاهش صادرات استان به روسیه و عراق در سال جدید تاکید کرد و گفت: فرصتی که مهیاست باید بهینه استفاده شود زیرا روسیه و عراق بازارهای توانمندی برای صادرات محصولات استان هستند و با برنامه ریزی و استفاده از نظر کارشناسان، باید روند صادرات به این دو کشور افزایش یابد.
بهرام سرمست با بیان اینکه آذربایجان شرقی قابلیت های زیادی دارد که باید از این قابلیت ها در راستای توسعه همه جانبه استان به ویژه توسعه صادرات و تبدیل به مرکز صادراتی استفاده کنیم افزود: شناسایی فرصت های صادراتی و سرمایه گذاری در استان امر بسیار مهمی است که جهت توسعه آذربایجان شرقی باید همه آن ظرفیت ها فعال گردد.

◾️سکوی دوم

ناظر گمرکات آذربایجان شرقی از افزایش ۳۴ درصدی ارزش صادرات از مبادی گمرکی استان در ۱۱ ماه سال ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داد و گفت: ارزش صادارت استان در این مدت به یک میلیارد و ۸۶۳ میلیون دلار رسید که از نظر وزنی نیز ۳۵ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل بیشتر شده است.
صادق نامدار افزود: در این مدت سه میلیون و ۵۹۰ هزار تن کالا از طریق گمرکات تبریز، سهلان، جلفا، نوردوز، بناب و مراغه به مقصد ۹۶ کشور صادر شده است.
وی اضافه کرد: عمده اقلام صادرات قطعی گمرکات استان در این مدت چدن، آهن و فولاد، محصولات پتروشیمی و مصنوعات پلاستیکی، میوه‌های خوراکی پوست مرکبات یا خربزه، سوخت های معدنی روغن های معدنی و مس و مصنوعات از مس بود که عمده این اقلام به کشورهای ترکیه، ارمنستان، عراق، گرجستان و آذربایجان صادر شده است.
مدیر کل گمرک تبریز به عملکرد واردات قطعی کالا از طریق استان نیز اشاره کرد و یادآور شد: در ۱۱ ماهه سال جاری ۵۳۵ هزار تن کالا به ارزش یک میلیارد و ۸۵۴ میلیون دلار کالا از طریق گمرکات تبریز، سهلان، جلفا و نوردوز وارد کشور شده که به لحاظ ارزش ۱۸ درصد و از نظر وزن ۸ درصد افزایش داشته است.
نامدار تاکید کرد: عمده اقلام وارداتی به استان شامل وسایل نقلیه زمینی و اجزا و قطعات، ماشین آلات و وسایل مکانیکی اجزا و قطعات آن، گوشت، توتون و تنباکو و شمش طلا و برخی اقلام مجاز دیگر بود که این اقلام بیشتر از کشورهای ترکیه، امارات متحده عربی، چین، آلمان و ژاپن وارد شده است.

◾️سکوی آخر

یک کارشناس اقتصادی در آذربایجان شرقی با بیان این که میزان صادرات استان بیان‌ کننده میزان تولید آن نیست گفت: در موضوع صادرات باید به این نقطه توجه شود که میزان صادرات آذربایجان شرقی، فقط خروجی مرزهای این استانِ استراتژیک است.
محمد کلامی افزود: آمار صادرات از گمرکات هم میزان کالاهای آذربایجان شرقی و هم کالاهای سایر استان‌هاست که برای مثال صادرات بسیاری از محصولات کشاورزی آذربایجان شرقی در گمرک استان ثبت نمی‌ شود لذا هر گمرکی که سختگیری زیادی به خرج می دهد، صادرکنندگان استان، کالاهای خود را از گمرک دیگری ارسال خواهند کرد.
وی با اشاره به عملکرد میزهای تجاری در کمک به افزایش صادرات استان اضافه کرد: نگاه کنونی به میزهای تجاری، نگاه حداقلی است، برای همین و با توجه‌ به اینکه روابط مردم با مردم مستحکم‌تر از روابط دولت است بنابراین هر میز یک هیئت‌ مدیره تشکیل دهد تا برنامه‌ها تدوین شده و تسهیلگری های موردنیاز انجام گیرد.
کلامی اظهار کرد: میزها باید برنامه‌ محور باشند و به کشورهای موردنظر خود، هیئت‌های تجاری را اعزام کنند تا زمینه‌های حضور تجار آذربایجان شرقی در آن کشورها شناسایی گردد چرا که در سفر به هر کشور می توان در حوزه مراودات تجاری و صادراتی به نتایج مطلوبی دست یافت، در مقوله مراودات اقتصادی، هیئت‌ های تجاری استان می‌توانند اقدامات بسیار موثری انجام دهند که تاکنون از آنها غفلت شده است.
بدین ترتیب، استان آذربایجان شرقی با سابقه طولانی در امر تجارت بین الملل آن طور که باید و شاید در عرصه صادرات، چشمگیر نبوده و خروجی آمار در حد و قواره جایگاه منطقه آذربایجان ثبت نشده است مگر اینکه آمارها برای تولیدات این استان در کجا تجمیع گردیده و راهکاری برای آن اندیشیده شود.