اقتصاد جدید آسیا، از ارس تا اوراسیا

عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده

منطقه آزاد ارس ARAS FREE ZONE به عنوان صنعتی ترین منطقه آزاد ایران با قرار گرفتن در مجاورت کشورهای آذربایجان و ارمنستان و برخورداری از بالغ بر ۲۴۰ واحد صنعتی فعال و ۱۵۱ واحد صنایع در دست ساخت به عنوان یک منطقه طلایی تجارت در آذربایجان شرقی و کشور نقش ایفا می کند.
داشتن عنوان هاب لجستیکی یا همان قطب پشتیبانی شمال غرب ایران در حوزه ورود به اتحادیه اوراسیا و کشورهای قفقاز، واقع شدن در مسیر سه کریدور بین المللی، برخورداری از خط ریلی برقی، جاده های مواصلاتی ترانزیتی و مناسب برای حمل کالا، نزدیکی به فرودگاه های تبریز، خوی، نخجوان و ماکو، اتصال به راه آهن سراسری ایران و راه آهن روسیه و اروپا و داشتن انبارهای سرپوشیده بزرگ و سایت بارانداز از جمله ویژگی های مهم این منطقه برای ایفای نقش در حوزه تجارت و صادرات و واردات کالا و محصولات با کشورهای اتحادیه اوراسیاست.
جالب است بدانیم اتحادیه اقتصادی اوراسیا Eurasian Economic Union شامل بازار مصرف کشورهای بلاروس، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و ارمنستان است و با دارا بودن بازار مصرف ۲۰۰ میلیون نفری می تواند برای منطقه آزاد ارس بسیار سودآور باشد تا با ارائه توانمندی های صادراتی خود و تقویت مقوله صادرات، تولیدات استانهای صنعت محور کشور به سوی اوراسیا سرازیر شود.
با این اوصاف می‌توان اذعان کرد که در بین استانهای ایران، آذربایجان شرقی به عنوان یکی از قطب‌های مهم اقتصادی و تجاری ایران و تنها گذرگاه کشور به حوزه اوراسیا، نقش بی‌بدیلی در توسعه روابط تجاری ایران با این اتحادیه اقتصادی را ایفا می‌کند به شرطی که قدر این موقعیت خاص و استراتژیک را بدانیم و فرصت‌سوزی نکنیم…

◾️گذرگاه اول

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ارس بر نقش راهبردی این منطقه به عنوان دروازه ورود ایران به بازار اوراسیا تأکید و خواستار گسترش همکاری‌های مشترک با ارمنستان در حوزه‌های تجاری، سرمایه‌گذاری و نمایشگاهی شد و گفت: منطقه آزاد ارس با دارا بودن مزیت‌های منحصربفرد جغرافیایی و زیرساختی، به عنوان کاتالیزور توسعه روابط اقتصادی ایران با اتحادیه اوراسیا و پل ارتباطی ایران با بازار ۲۰۰ میلیونی اوراسیا عمل می‌کند.
“هادی مقدم‌ زاده” منطقه آزاد ارس را صنعتی‌ترین منطقه آزاد کشور خواند و افزود: این منطقه با دارا بودن پتانسیل‌ های بی نظیر از جمله برخورداری از بزرگترین مجتمع‌های گلخانه‌ای پیشرفته، دسترسی مستقیم به شبکه حمل و نقل بین‌المللی و زیرساخت های لجستیک جاده و ریلی و ظرفیت‌های عظیم در حوزه‌های گردشگری، کشاورزی و تجارت موقعیتی استراتژیک برای سرمایه‌گذاری دارد و قرارگیری این منطقه در مرز ایران و ارمنستان، آن را به تنها گذرگاه زمینی ایران به اوراسیا تبدیل کرده است.
وی با اشاره به روابط تجاری فعال این منطقه با روسیه، ارمنستان و سایر اعضای اتحادیه اوراسیا اضافه کرد: با توجه به شعار سال و تأکید بر توسعه روابط اقتصادی با همسایگان، تکلیف مضاعفی بر دوش مناطق آزاد گذاشته شده و آماده ایم با بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های منطقه آزاد ارس، گام‌های بلندی در توسعه روابط اقتصادی با ارمنستان برداریم و همکاری‌های خود با ارمنستان را در تمامی زمینه‌ها گسترش دهیم.
مقدم‌زاده برای ایجاد غرفه دائمی منطقه آزاد ارس در مرکز تجاری ایران در ارمنستان اعلام آمادگی کرد و یادآور شد: این غرفه می‌تواند به نمایش تولیدات و فرصت‌های سرمایه‌گذاری ارس کمک کرده و زمینه جذب سرمایه‌گذاران جدید اوراسیایی‌ها را فراهم آورد.

◾️گذرگاه دوم

سفیر ایران در ارمنستان نیز بر نقش استراتژیک ارمنستان به عنوان پل ارتباطی ایران با بازار اقتصادی اوراسیا تأکید کرد و گفت: این کشور در منطقه قفقاز موقعیت ویژه‌ای دارد به طوری که ارمنستان فقط یک جامعه ۳ میلیون نفری نیست بلکه سکوی پرش ایران و استانهای صنعتی آن به بازار ۲۰۰ میلیونی اتحادیه اوراسیا محسوب می‌شود.
“مهدی سبحانی” افزود: حجم تجارت دوجانبه ایران و ارمنستان در سال گذشته به ۷۵۵ میلیون دلار رسید که تنها ۱۰۶ میلیون دلار آن سهم صادرات ارمنستان به ایران بود و مابقی مربوط به صادرات ایران به این کشور است که این آمار بدون محاسبه صادرات انرژی و بویژه گاز و صادرات چمدانی است که نشان‌دهنده ظرفیت بالای رشد مبادلات تجاری می‌باشد.
وی با اشاره به تردد گسترده مرزی بین دو کشور اضافه کرد: در سال گذشته بیش از ۳۰۰ هزار نفر از مرز نوردوز ارس وارد ایران شدند که معادل ۱۰ درصد جمعیت ارمنستان است لذا این آمار نشان می‌دهد معیشت بخش قابل‌ توجهی از مردم ارمنستان به بازار ایران و به ویژه آذربایجان شرقی گِره خورده است.
سبحانی بر ضرورت تقویت مجتمع ها و واحدهای تجاری مرزی منطقه آزاد ارس و تسهیل تردد گردشگران تأکید کرد و پیشنهاد داد: می‌توان تورهای گردشگری مشترک بین ارمنستان و منطقه آزاد ارس را راه‌اندازی نمود تا از این پتانسیل خاص بهره‌برداری بهینه به عمل آید.
وی، منطقه آزاد ارس را یکی از مهمترین مناطق آزاد کشور از نظر موقعیت جغرافیایی و اقتصادی خواند و تاکید کرد: این منطقه به دلیل قرارگیری در مرز ایران و ارمنستان می‌تواند به کانون اصلی تجارت و سرمایه‌گذاری مشترک بین دو کشور و استانهای مرزی دو طرف تبدیل شود.

◾️گذرگاه آخر

منطقه آزاد ارس در حاشیه رودخانه تاریخی آراز در محدوده نوردوز و در همسایگی بلافصل ایران و کشورهای قفقاز جنوبی با سرمایه گذاری قابل توجه درصدد ساخت و راه اندازی یک مجموعه لُجستیک انبارداری و پارکینگ بین المللی با هدف حمایت از جریان تجارت مشترک ایران با ارمنستان و مجموعه کشورهای اوراسیاست.
گویا این مجموعه لجستیکی به مساحت ۱۵ هکتار در منطقه نوردوز اجرا شده و فاز اول آن به اتمام رسیده و در حال حاضر از مرز ایران – ارمنستان که تنها گذرگاه آن از آذربایجان شرقی عبور می کند روزانه به طور میانگین ۳۵۰ کامیون ترانزیتی حامل کالاهای صادراتی و ترانزیتی تردد می کنند که با راه اندازی کامل مجموعه لُجستیک ارس، این ظرفیت به ۲ برابر خواهد رسید.
به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، کشور ارمنستان در دوره جدید شکوفایی اقتصادی خود قرار دارد و منطقه آزاد ارس بر اساس برنامه راهبردی توسعه منطقه ای خود می تواند مزیت های اقتصادی خود را در چارچوب دیپلماسی اقتصادی منطقه ای ایران در حوزه کشورهای اتحادیه اوراسیا فعال‌تر نموده و تاثیر توان اقتصادی خود را افزایش دهد.
بدین ترتیب و بر اساس اعلام گمرک آذربایجان شرقی، در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۰۶ میلیون دلار کالا از این استان به کشور ارمنستان صادر شده و این کشور دومین مبدا کالاهای صادراتی آذربایجان شققی پس از ترکیه محسوب می گردد که نقش منطقه آزاد ارس در این فرآیند بسیار پررنگ است و می‌طلبد تا تمام اعضای اتحادیه اوراسیا طعم شیرین ارتباط تجاری با این منطقه را بچشند.