بیتوجهی به ظرفیت اقتصادی فرآوردههای گل محمدی اسکو به بهانه روز ملی گلاب از نگاه "عصرآزادی"
آذربایجان شرقی گُل دارد، گلاب ندارد!
عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده
گل محمدی آذربایجان شرقی موسوم به “قیزیل گول” در ادبیات این استان نیز جایگاه ویژه ای دارد به طوری که در این میان روستاهای گنبرف، کردآباد، مجارشین و عنصرود در شهرستان اسکو از جمله مناطق مهم تولید گل محمدی در آذربایجان شرقی و کشور هستند که تولیدات باغداران آن به حال خود رها شدهاند.
در سال ۱۴۰۲، روز ۲۰ اردیبهشت به عنوان رویداد فرهنگی “روز گل محمدی و گلاب” در تقویم ملی کشور ثبت گردید که البته دلیل آن هم فقط مربوط به اقلیم شهر کاشان و روستاهای آن بود که فصل گلابگیریشان در اوایل هر سال انجام می گیرد.
این در حالی است که برخی از مناطق کشور از جمله شهر اسکو آذربایجان شرقی و روستاهای اطراف آن مانند عنصرود و یا شهر شفت گیلان و روستاهای اطراف آن مانند گیلده و سایر استانهای مستعد نیز در تولید گلاب حرفی برای گفتن دارند و باغات گل محمدی آنها زبانزد است اما از حمایت چندانی برخوردار نبوده و نیستند.
جالب است بدانیم اردیبهشت ماه هر سال، شهرستان کاشان میزبان گردشگران داخلی و خارجی است که برای بازدید از خانههای تاریخی، طبیعت و باغهای نیاسر، قمصر، اردهال و دیگر روستاهای تولیدکننده گلاب میروند اما در شهر اسکو که از ۱۳ سال پیش روستای عنصرود میزبان جشنواره نمادین است درجا زده و عواید خاصی از آن به اهالی روستاهای این شهرستان نصیب نمی شود و مهمتر از آن، ضرورت ایجاد صنایع تبدیلی است که سالهاست باغداران اسکو منتظر تحقق آن هستند…
◾️خبری از فرآوری محصولات گل محمدی در اسکو نیست
اسکو قطب گلستانهای گل محمدی در آذربایجان شرقی است و در حال حاضر در کنار واحدهای گلابگیری سنتی تعداد محدودی از واحدهای فرآوری با ظرفیت تولید سالانه یکهزار و ۵۰۰ تن انواع عرقیات گیاهی و انواع اسانس گیاهی نسبت به گلابگیری و اسانس گیری از گل محمدی فعالیت میکنند.
باغداران اسکویی میگویند با توجه به اهمیت شهرستان اسکو در تولید گل محمدی و گلاب در سطح آذربایجان شرقی، مسئولان استانی باید به موضوع فرآوری این محصول در سطح این شهرستان اهمیت داده و با جذب و حمایت سرمایه گذاران، درآمدزایی و اشتغال را به این بخش سرازیر نمایند.
به گفته مسئولان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، شهرستان اسکو با سطـح زیرکشت بیش از ۵۸۵ هکتار گلستانهای گل محمدی رتبه اول این استان را به خود اختصاص داده که از این سطح ۵۳۵ هکتار در مرحله باردهی و ۵۰ هکتار نیز در مرحله نهال قرار دارند.
به گفته مدیر جهاد کشاورزی اسکو، بیشترین سطح زیرکشت گل محمدی این شهرستان متعلق به روستاهای گنبرف، کردآباد، مجارشین و عنصرود است و عمده گل های برداشت شده برای مصارف غذایی از جمله تولید مربا و ادویه و نیز فرآوری در سطح استانها عرضه و مقدار محدودی از گل های تولیدی نیز در خود شهرستان خشک و در طول سال به صورت خشک شده به بازارهای منطقه ارسال می شود که هیچگونه سِنخیتی با ظرفیت های این شهرستان نداشته و شاید در حد برنامه آشپزی باشد.
◾️صادرات گلاب اسکو به دیگر کشورها در حد شعار است
مهمترین مشکل باغداران آذربایجان شرقی عمدتاً درباره نبود کارخانه صنایع تبدیلی است که برای همین مجبورند برای رفع نیازهای خود در این خصوص گلهای جمع آوری شده را به سایر استانها انتقال دهند.
یک کشاورز اسکویی پس از سالها تلاش در این عرصه معتقد است: با احداث واحد تبدیل و فرآوری گل محمدی در این روستا، آذربایجان شرقی میتواند گلاب مخصوص را تهیه کرده و به دیگر استان ها و کشورهای خارجی نیز صادر نماید.
“محمد عباسی”، گل سفید و گل مخملی را دو نوع گل سرخ اسکو برشمرد که گل مخملی با وزن زیاد و مربای قرمز رنگ پرطرفدارتر است و افزود: حدود ۲ هکتار باغ گل دارم که از هر هکتار ۳ تن برداشت می کنم و انشاالله امسال به خاطر بارندگی های قابل توجه و نظر لطف الهی محصولمان زیاد خواهد بود
وی اضافه کرد: پس از جمعآوری گلهای محمدی تولید شده در این منطقه، برای گلاب گیری، تهیه خوراک گل محمدی، عطر، اسانس و نیازهای دارویی و مواد آرایشی گلها به استان کرمان ارسال می شود در حالی که انجام این کارها در منطقه اسکو، علاوه بر اشتغالزایی برای اهالی بومی می تواند منبع درآمدی مناسبی نیز برای استان باشد.
از اظهارات این کشاورز اسکویی و سایر باغداران منطقه میتوان دریافت که با توجه به اینکه برداشت گل سرخ در این شهرستان به صورت سنتی انجام می شود لذا سود قابل توجهی عاید گلکاران اسکو نمی شود و لذا ضرورت دارد با پیگیری و کسب مجوزهای لازم نسبت به ایجاد واحدهای فراوری در این شهرستان اقدام شود تا علاوه بر ایجاد اشتغال بتوان نسبت به بسته بندی و فرآوری محصولات گل سرخ اقدام کرد.
◾️شهر اسکو میتواند به آوازه جهانی در تهیه گلاب تبدیل شود
آذربایجان شرقی به عنوان چهارمین قطب گل محمدی ایران یا همان قیزیل گول آذربایجان یکی از صادرکنندگان این محصول با نام های تجاری گنبرف، عنصرود و اسکو بوده و در واقع یکی از مرغوب ترین محصولات و فرآورده های این گل معطر را به بازار مصرف عرضه میکند که کشورهای حوزه خلیج فارس، آسیای میانه و روسیه طرفدار و مشتری دائم این محصول هستند.
سالانه بیش از ۵ هزار تُن گل محمدی در دامنه های خوش آب و هوای سهند از یکهزار و ۱۰۰ هکتار مزارع بارور تولید می شود که به ترتیب شهرستان های آذرشهر، اسکو و تبریز بیشترین تولید در این استان دارند و جشنواره گل محمدی در اسکو شاید بستری برای معرفی این ظرفیت کشاورزی منطقه باشد اما نباید این امر تنها به تهیه شربت، مربا و عرقیجات توسط زنان خانه دار منطقه محدود شود و به سانِ کاشان، شهر اسکو نیز به آوازه جهانی در تهیه گلاب تبدیل شود.
شاید روستای عنصرود یا همان آنساری اسکو را بهترین منطقه آذربایجان در کاشت و برداشت گل سرخ قلمداد کرد که باید از سالهای گذشته، ایجاد صنایع فرآوری و معرفی بیشتر ظرفیت های آن در زمینه تولید گل محمدی بیشتر مورد توجه قرار میگرفت زیرا موضوعاتی همچون تعریف زنجیره ارزش و ایجاد صنایع فرآوری و توجه به ظرفیت های گردشگری این جشنواره مواردی هستند اگر مدنظر متولیان حوزه کشاورزی قرار نگرفته است که قطعاً اینگونه نبود پیشرفت قابل ملاحظهای شده و در ردیف روستاهای کاشان ثبت میشد.
بدین ترتیب، اسکو به تنهایی قطب تولید محصول گل محمدی در آذربایجان شرقی محسوب می شود و بخشی از تولید سالانه حدود ۲،۳ هزار تُنی این شهرستان به صورت تَر و بخشی نیز به صورت فرآوری شده، به بازار مصرف عرضه میشود که در صورت ایجاد صنایع فرآوری و زنجیره ارزش برای این محصول، ارزش افزوده و عایدی اهالی منطقه چندین برابر خواهد شد.
