اهمیت توجه به اصلاح زیرساختهای آذربایجان شرقی با بیشترین سهم تصادفات درون شهری کشور از نگاه "عصرآزادی"
غفلتهای مداوم؛ عامل رشد تصادفات شهری!
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
قرار گرفتن آذربایجان شرقی در میان استانهای صدرنشین آمار تصادفات معابر شهری، بار دیگر پرسشها را درباره نابرابری در تخصیص منابع و بیتوجهی نظام بودجهریزی به توسعه متوازن شهری زنده کرده است؛ ساختارهای ناکارآمد و زیرساختهای فرسوده تبریز، مراغه، مرند و میانه و البته در غیاب توجه ملی، امروز جان میگیرند.
رئیس پلیس ترافیک شهری پلیس راهور فراجا اخیراً اعلام کرده که ۱۰ استان آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اصفهان، البرز، خراسان رضوی، خوزستان، فارس، قم، مازندران، کرمان نیمی از سهم تصادفات معابر شهری کشور را به خود اختصاص دادهاند که جانباختگان، جزو کاربران آسیبپذیر شامل موتورسیکلتسواران، دوچرخهسواران و عابران پیاده بودهاند.
در حقیقت علاوه بر اینکه در سالهای گذشته کمکاری مدیریتی در توسعه زیرساختهای معابر شهری آذربایجان شرقی رُخ داده، فرهنگ سازیهای لازم برای نحوه تردد خودروها و عابران پیاده نیز به درستی انجام شده است کمااینکه امروزه باز هم برخی رانندگان برای فرار از تراکم ترافیک اقدام به تغییر مسیرهای پی در پی کرده و سبب تصادف با عابران پیاده میشود و اصلاً خبری از رانندگی بین خطوط نیست در حالی که این امر نقش بسیار مهمی در انضباط بخشی ترافیک و کاهش تصادفات دارد.
کارشناسان اقتصادی میگویند تصادفات معابر شهری تبریز و سایر مناطق آذربایجان شرقی تاثیر گستردهای بر اقتصاد شهری این استان دارند که علاوه بر هزینههای مستقیم درمان و ترمیم، اینگونه تصادفات باعث اختلال در حمل و نقل عمومی، کاهش بهرهوری کارگران و تأخیر در تحویل کالاها میشوند که همه این موارد به اقتصاد شهری آسیب رسانده و حتی باعث کاهش گردشگری و سرمایهگذاری در شهرهای استان میگردند که باید راه چارهای برای آن اندیشیده شود…
سالها غفلت در توسعه متوازن شهرهای آذربایجان شرقی
بر اساس اعلام رسمی رئیس پلیس ترافیک شهری کشور که اخیراً اعلام شده، آمده است که آذربایجان شرقی یکی از استانهایی است که در ۳ سال گذشته بیشترین سهم را در تصادفات و جان باختگان معابر شهری به خود اختصاص داده است؛ در حالی که بسیاری از استانهای برخوردارتر با شرایط مشابه جمعیتی و وسعت شهری، با سهم کمتری از این بحران مواجهاند.
مقایسه میان وضعیت خیابانهای تبریز با کلانشهرهایی نظیر تهران، اصفهان و مشهد نشان میدهد که تنگناهای زیرساختی، نبود برنامهریزی مؤثر در طراحی معابر و سالها غفلت در توسعه متوازن، از عوامل کلیدی این فاجعه پنهان هستند که به موجب آن، جمعیت زیاد در معابر سواره قرار گرفته و موجب وقوع تصادفات منجر به مصدومیت یا مرگ می گردند.
در حقیقت، تبریز و سایر شهرهای آذربایجان شرقی در حالی همچنان با شبکهای از خیابانهای باریک، پرپیچ و خم و فاقد استانداردهای ایمنی شهری دست و پنجه نرم میکند که در سایر شهرهای کوچک و بزرگ ایران بودجههای ملی کلانی صرف بازطراحی، تعریض معابر و توسعه سیستمهای حملونقل شهری شده است لذا نتیجه این سیاستگذاری نامتوازن، چیزی جز نرخ بالای تصادفات، مرگ و میر کاربران آسیبپذیر و ناکارآمدی جریان ترافیکی در شهرهای شمال غرب کشور نبوده است!
کارشناسان راهنمایی و رانندگی میگویند عدم رانندگی بین خطوط یک حرکت خطرساز و برخلاف مقررات و ناقض حقوق شهروندی بوده و رعایت این مهم در تمام معابر اعم از خیابانهای یک طرفه و دو طرفه امری ضروری است چرا که رانندگی در محدوده تعیین شده سهم عبور وسایل نقلیه، علاوه بر هدایت صحیح راننده و ایجاد نظم ترافیک در نهایت کاهش تصادفات را در پی خواهد داشت.
تصادفات در شهرهای آذربایجان آمار تکاندهندهای دارد
رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای ششم شهر تبریز با اشاره به اینکه آمار تصادفات درون شهری در تبریز و شهرهای آذربایجان شرقی فاجعه بار است گفت: در کجای دنیا، تصادفات درون شهری اینقدر فوتی دارد؟ جالب این که بیش از ۵۰ درصد تصادفات داخل شهر تبریز در مسیر ویژه BRT اتفاق میافتد!
روح الله رشیدی با اشاره به اینکه پیشنهاداتی در کمیسیون های مختلف در این حوزه مطرح شده است افزود: ایجاد راهبند یکی از این پیشنهاداتهاست اما اینکه چنین راهکارها حالت اجرایی به خود نمیگیرد به ضعف کمیته آموزشهای شهروندی بازمیگردد.
وی اضافه کرد: در گزارش آمار تصادفات منجر به فوت در داخل معابر شهری تبریز شاهد این هستیم که سالانه ۱۴۰ نفر در اثر اینگونه تصادفات درون شهری جان خود را از دست میدهند که این یک آمار تکاندهنده و مایه آبروریزی است!
رشیدی اظهار کرد: مردم و شهرداری در خصوص موضوع جلوگیری از وقوع تصادفات درون شهری باید دست به دست هم داده و اقدامات لازم را انجام دهند زیرا این حجم از سفرهایی که به شهر تبریز اتفاق میافتد به یک سری ملاحظات و الزامات نیاز دارد که عدم انجام آنها موجب دافعه میگردد و متاسفانه مدیریت بحرانی برای این موضوع در نظر گرفته نمیشود.
رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای ششم شهر تبریز با اشاره به ضرورت فرهنگسازی در نحوه عبور و تردد شهروندان در معابر درون شهری تاکید کرد: باید برای مسیر عبور BRTها راهبند گذاشته شود، حتی خود موتورسوارانی که از این مسیر استفاده میکنند هم آسیب میبینند و باید این موضوع مورد پیگیری قرار گیرد.
آفتی بنام نگاه تمرکزگرایانه به پایتخت و استانهای دُردانه
آمارهای ارائه شده حاکی از آن است که ۷۷ درصد از تصادفات و جان باختگان معابر درون شهری کشور تنها در ۱۵ استان رقم خوردهاند و آذربایجان شرقی به طور مشخص، با تمرکز بالای تلفات در مرکز این استان یعنی تبریز، نیازمند توجه جدی ملی در بازمهندسی معابر شهری است اما پرسش اساسی اینجاست که چرا با وجود تکرار این وضعیت در گزارشهای پلیس راهور و نهادهای رسمی، سهم آذربایجان شرقی از بودجههای عمرانی همچنان کمتر از نیاز واقعی آن است؟!
به بیان بهتر، نظام بودجهریزی کشور که همواره نگاه تمرکزگرایانه به پایتخت و چند استان مرکزی و دُردانه دارد، عملاً مناطق پیرامونیتر را در حاشیه نگه داشته و تبعیض مُزمنی که در حوزههایی چون حمل و نقل، بهداشت، آموزش و اکنون نیز ایمنی شهری تداوم دارد، در عمل جان ساکنان استانهایی همچون آذربایجان شرقی را هدف گرفته است لذا نادیده گرفتن مشکلات زیرساختی شهرهای آذربایجان شرقی، نه تنها ظلم بزرگی در حق شهروندان آن است بلکه، تهدیدی برای پایداری شهری در سطح ملی محسوب میگردد.
بدین ترتیب، به نظر میرسد چارهی کار، تجدیدنظر فوری در رویکرد مرکزگرایانه نظام برنامهریزی و بودجهنویسی کشور است؛ نگاهی که باید عدالتمحور باشد و با معیارهای توسعه متوازن، منابع را نه بر اساس قدرتِ لابی، بلکه بر اساس نیاز واقعی تخصیص دهد که تا آن زمان، خیابانهای باریک تبریز و سایر شهرهای قدیمی منطقه آذربایجان همچنان قربانی خواهند گرفت و مسئولان، تنها نظارهگر خواهند بود تا شاید، روزی روزگاری یک آقازاده مصدوم شده و نگاهها به این امر معطوف گردد.
