نشست علمی «بررسی قانون تعلیق همکاری ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی»

عصرآزادی آنلاین/ سرویس پارلمانی:

ساعت ۱۰صبح روز چهارشنبه ۱۸ تیرماه ۱۴۰۴ در محل معاونت پژوهش کتابخانه مجلس، نشست «بررسی قانون تعلیق همکاری ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» با حضور دکتر سیدرسول موسوی، سفیر اسبق ایران در فنلاند و مدیرکل غرب آسیای وزارت امور خارجه و دکتر روح‌الامین سعیدی، استاد روابط بین الملل دانشگاه امام صادق(ع). دکتر سیدباقر میرعبداللهی، معاون پژوهش کتابخانه مجلس و جمعی از محققان و پژوهشگران برگزار شد.

عصرآزادی آنلاین – علیرضا نیاکان؛ در ابتدای این نشست، سیدباقر میرعبداللهی، از ضرورت توجه به رویکرد علمی به موضوعات مربوط به حوزه عمومی سخن گفت و تصریح کرد: طرح مباحث انضمامی حوزه سیاست و اندیشه، اگر در حد مطالبات و تحلیل‌های دم‌دستی و عرفی باقی بماند فقط ایجاد هیجان کاذب می‌کند. از این جهت  روشن‌ساختن روشمند مجهولات و توجه عقلانی به آنچه واقعیت پنداشته می‌شود بسیار مهم و ضروری است. گفت‌وگو درباره موضوعاتی که مابه‌ازای عمومی و نخبگانی دارد، از وظایف معاونت پژوهش کتابخانه مجلس است.

معاون پژوهش کتابخانه مجلس با اشاره به طرح موضوع قانون تعلیق همکاری ایران با آژانس هسته‌ای در فضای سیاسی و اجتماعی یادآور شد: قانون، به جز این‌که وظیفه تنظیم رفتار نهادها را بر عهده دارد، به ایجاد نظم و امنیت هم می‌اندیشد و از این نظر به مردم و جامعه نظر دارد. ثمره بحث علمی درباره قانون تعلیق باید این باشد که از راه تبیین وجوه فرامتنی موضوع، تعلقات انضمانی آن را نشان دهد و در عرصه زیست اجتماعی راهگشایی کند.
در ادامه سیدرسول موسوی دیپلمات اسبق وزارت امور خارجه درباره قانون تعلیق همکاری ایران با آژانس هسته‌ای گفت: به نظر من تصویب قانون الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مجلس شورای اسلامی، یادآور ایستادگی مجلس دوم مشروطه در مقابل اولتیماتوم روسیه تزاری است. با این تفاوت که امروز ملت ایران شاهد اجرایی شدن مصوبه مجلس است.
سفیر اسبق ایران در فنلاند تصریح کرد: با این وجود، درباره قانون مذکور، مجموعه ملاحظاتی وجود دارد که به چگونگی اجرای آن بستگی دارد. برای اجرای این قانون باید وجوه سیاسی، فنی و حقوقی، همسو با هم عمل کنند.
مدیرکل اسبق غرب آسیای وزارت امور خارجه، قانون مذکور را «قانون دوران گذار» خواند و یادآور شد: این قانون، قانونی است که برای دولت، فرصت‌سازی کرده است، اما دوره این فرصت محدود است. این قانون، سیاست ابهام راهبردی را تقویت می‌کند.
موسوی ادامه داد: با این حال، در شراط کنونی، ما با ضرب‌الاجل «اسنپ‌بک» مواجه هستیم و باید به سرعت برای آن فکری بکنیم، لذا بحث حقوقی در این جا بسیار مهم است.
وی با اشاره به موضع نهادهای بین‌المللی در دوره جنگ 12 روزه گفت: وقتی تأسیسات هسته‌ای ما بمباران شد، موضوع نظارت آژانس عملاً از بین رفت. من قبلاً هم گفته‌ام که معتقدم در دنیای امروز، حقوق بین‌الملل، سازمان ملل، حقوق بشر و دیگر سازوکارها و هنجارهای تنظیم روابط عادلانه و حقوقی بین کشورها در وضعیت بسیار نامطلوب و ناکارآمدی قرار گرفته و زور و خشونت جایگزین آنها شده است. اما همچنان باید توجه داشت که جهان بدون آنها جهان بسیار وحشتناک‌تری خواهد شد. بودن این نهادها بهتر از نبودن آنهاست.
سپس دکتر روح‌الامین سعیدی به بحث پیرامون موضوع نشست پرداخت و گفت: فهم واقعیات نظام بین‌الملل بسیار مهم است و قانون مذکور مجلس را هم باید از این دریچه نظاره و تحلیل کرد.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: در شرایط فعلی، نهادهای بین‌المللی کارآیی خود را از دست داده‌اند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم جزو دستگاه‌هایی است که در شرایط فعلی کارایی ندارد؛ بنابراین، باید ببینیم که از رهگذر عضویت ما در آژانس، کدام یک از منافع ما تأمین شده است.
وی ادامه داد: ما در جنگ اخیر متوجه شدیم اطلاعات حساس ما به عنوان یک کشور عضو NPT به‌راحتی در اختیار یک دولت غیر عضو قرار گرفته است. از این رو به نظر من عضویت ما در NPT هم دیگر موضوعیتی ندارد و این برآمده از تجربه تاریخی ماست.
استاد روابط بین‌الملل دانشگاه امام صادق(ع) خاطرنشان کرد: همان‌طور که پذیرش آتش‌بس بر مبنای واقع‌گرایی و عقلانیت بود، قانون تعلیق همکاری با آژانس هم بر مبنای واقع‌گرایی است.
سعیدی با بیان این که باید تهدید اسنپ‌بک با دیپلماسی دفع شود، تأکید کرد: در شرایط فعلی باید به طرف مقابل نشان داد که فعال کردن گزینه اسنپ‌بک برای آنها نیز هزینه دارد.