کریدور جلفا – کلاله نقطه اتصال اقتصاد ایران و آذربایجان

عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده

استان آذربایجان شرقی در روزهای پایانی هفته گذشته به کانون رفت و آمدهای دیپلماتیک شمالغرب کشور تبدیل گردید؛ مهم‌ترین آن سفر معاون نخست‌وزیر کشور آذربایجان به همراه اعضای کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و آذربایجان به تبریز بود تا پیشرفت کریدور جلفا – کلاله را بررسی و اجرای آن تسریع نمایند.
“شاهین مصطفی‌یئف” Şahin MUSTAFAYEV معاون نخست وزیر کشور آذربایجان که ریاست طرف آذربایجانی کمیسیون اقتصادی ایران و آذربایجان را بر عهده دارد با هدف پیگیری تفاهم‌نامه کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی میان ایران و آذربایجان و بازدید از پروژه های مشترک حمل و نقل مرزی به تبریز سفر کرد.
او در این سفر با همراهی “فرزانه صادق” وزیر راه و شهرسازی که در عین حال ریاست کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و آذربایجان را بر عهده دارد از محور کلاله – جلفا و پل مرزی کلاله – آغ‌بند بازدید کردند.
در این بازدیدها، موضوعات توسعه همکاری‌های اقتصادی و حمل‌ و نقل بین دو کشور ایران و آذربایجان بررسی شده و مسیرهای ارتقای روابط دوجانبه مورد ارزیابی قرار گرفت.
به گفته کارشناسان، نهایی‌سازی موافقتنامه تجارت ترجیحی در این بُرهه زمانی ضرورت دارد زیرا اجرای این توافقنامه می‌تواند حجم تبادلات تجاری را از ۶۵۰ میلیون دلار به یک میلیارد دلار در سال افزایش دهد کمااینکه در طول یک سال اخیر نیز، مناسبات حمل‌ونقل و تجاری ایران و آذربایجان توسعه قابل توجهی داشته و اتمام این کریدور می‌تواند اقتصاد دو سوی ارس را که چندین سال در حالت سکون قرار داشت به حرکت درآورد…

◾️کریدور ارس به عنوان مسیر شرق به غرب در ایران عملیاتی و اجرایی می‌ شود

ایران و آذربایجان در یک اقدام راهبردی به دنبال آغاز پروژه مشترک ایجاد کریدور ارس هستند که ظرفیت تغییر پویایی‌ های ژئوپلیتیکی را در قفقاز جنوبی دارد و نه‌ تنها موجب تقویت روابط اقتصادی می‌ شود بلکه تأثیر بالقوه‌‌ای بر موازنه ژئوپلیتیکی منطقه قفقاز خواهد داشت.
کارشناسان می گویند توافق دوجانبه اخیر آذربایجان و ایران برای آغاز پروژه مشترک ریلی، حاکی از رویکرد توسعه‌ محوری در چشم‌انداز ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی است به طوری که این سرمایه گذاری راهبردی زیرساختی، ظرفیت ایجاد ثبات در منطقه داشته و در راستای منافع اقتصادی همه کشورهای منطقه عمل می‌ کند.
روز ۶ اکتبر ۲۰۲۳ بود که شاهین مصطفی‌‌یئف معاون نخست وزیر کشور آذربایجان با مهرداد بذرپاش وزیر وقت راه و شهرسازی ایران دیدار و گفتگو کرد و مذکرات دو طرف بر سر موضوعات دوجانبه به ویژه در زمینه حمل و نقل و ارتباطات، استفاده از انرژی و منابع آبی مشترک میان آذربایجان و ایران صورت گرفت.
برگزاری موفقیت آمیز این نشست باعث ایجاد کارگروه فنی – اجرایی مشترک برای احداث پل مرزی خودرو رو و پل راه‌ آهن در منطقه کلاله – آغ‌بند بر روی رودخانه ارس بود که انتظار می‌ رود این پروژه‌ های زیربنایی بتواند حرکت فرامرزی منطقه آزاد ارس را تسهیل و ارتباط و همکاری میان دو کشور را تقویت نماید.
بر این اساس، ایران و آذربایجان برای ساخت پل‌ هایی برای عبور خط آهن از طریق رود ارس میان دو کشور نیز توافق کرده و عملیات اجرایی پل‌‌های جاده‌‌ای و ریلی معبر ارس برای اتصال خاک کشور آذربایجان به جمهوری خودمختار نخجوان از مسیر ایران نیز کلید خورده است که کریدور ارس از آغ‌بند تا جلفا به عنوان مسیر شرق به غرب در ایران عملیاتی و اجرایی می‌ شود.

◾️پروازهای مستقیم میان باکو با تبریز و تهران عطف تعاملات اقتصادی است

وزیر راه و شهرسازی ایران با اشاره به نتایج مثبت نشست کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی ایران و آذربایجان و دیدارهای مستمر دو کشور، از چشم‌انداز روشن در توسعه روابط دوجانبه به‌ویژه در حوزه حمل‌ونقل، ترانزیت و زیرساخت‌ها خبر داد و گفت: پس از سفر موفق دکتر پزشکیان به کشور آذربایجان، بسیاری از مسائل دوجانبه از جمله مشکلات بانکی که سال‌ها مانع همکاری‌های اقتصادی بود، به سرعت حل و فصل شد و با از سرگیری پروازهای مستقیم میان باکو با تبریز و تهران، تعاملات اقتصادی در حال افزایش است.
فرزانه صادق با تاکید بر اینکه همکاری‌های حمل‌ونقلی در دو محور اصلی در حال پیگیری است افزود: هم در حوزه فرآیندهای ترانزیتی و گمرکی و هم در حوزه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، پروژه‌های مهمی میان ایران و آذربایجان در حال اجراست.
وی با اشاره به زیرساخت‌های در دست اجرا تاکید کرد: یکی از مهم‌ترین پروژه‌های مشترک، احداث پل مرزی بین مناطق کلاله و آغ‌بند است که ساخت این پل از سوی آذربایجان آغاز شده و پیشرفت خوبی دارد و با تکمیل آن، اتصال ترانزیتی جاده‌ای میان دو کشور برقرار خواهد شد و پیش‌بینی می‌شود تا عید نوروز ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسد.
وزیر راه و شهرسازی کشور همچنین به پروژه راه‌سازی جاده کلاله تا جلفا به طول بیش از ۱۰۷ کیلومتر اشاره کرد و متذکر شد: این مسیرِ بسیار استراتژیک با توجه به تأکید رئیس‌جمهور، با جدیت در حال پیگیری است و با وجود توپوگرافی سخت و وجود تونل‌های متعدد، تلاش می‌کنیم این مسیر تا یک سال آینده به بهره‌برداری برسد.
وی خاطرنشان کرد: این مسیر بخشی از کریدور شرق به غرب محسوب می‌شود که مکمل کریدور شمال به جنوب بوده و نقشی مهم در اتصال آذربایجان به سایر کشورها ایفا خواهد کرد که با توجه به اهمیت مسیر، افق بسیار روشنی در روابط دوجانبه متصور هستیم.

◾️جلفا اُفق روشن روابط اقتصادی دو سوی ارس را استحکام خواهد بخشید

کریدور جلفا – کلاله که به عنوان بخشی از طرح‌های فرامنطقه‌ای همچون کریدور شمال – جنوب شناخته می‌شود در چارچوب راهکارهای ترانزیتی نوین در منطقه قفقاز جنوبی تعریف شده و اهمیت بالایی در تأمین نیازهای ارتباطی دارد.
این پروژه که در مسیر کریدور شرق به غرب قرار دارد از کلاله در شهرستان جلفا در شمال استان آذربایجان شرقی آغاز شده و با یک پل به منطقه کلاله در کشور آذربایجان متصل می‌شود.
این در حالی است که در پی تنش‌ها و اختلافات مرزی اخیر میان آذربایجان و ارمنستان نیز، تردد مسافران و انتقال کالا از بخش نخجوان به کشور آذربایجان تنها از طریق خاک ایران امکان‌پذیر بود که نقش این کریدور در معادلات منطقه‌ای را بیش از پیش پررنگ‌تر کرد تا موضوع احداث کریدور ارس در کانون توجهات منطقه‌ای و بین‌المللی قرار گیرد.
این مسیر همچنین ارتباط خلیج فارس با دریای سیاه را فراهم می‌کند که در امتداد این مسیر، پل آغ‌بند – کلاله در دست اجراست و تلاش می شود تا پایان سال این پل تکمیل و ترانزیت و فعالیت های گمرکی از طریق آن انجام شود که با بهره برداری از این پل، رانندگان کامیون‌ها می توانند از طریق این مسیر بین ایران و آذربایجان تردد نمایند.
از سوی دیگر، احداث خط ریلی نیز در این مسیر در دست بررسی است زیرا ۵۰ کیلومتر از آن در داخل ایران است و بر اساس رایزنی های دو طرف ایران و آذربایجان، تلاش می شود استارت این مسیر ریلی نیز زده شود.
بدین ترتیب، اجرای طرح کریدور جلفا – کلاله با ۴۹ میلیارد ریال اعتبار از جمله اقدامات ایران برای افزایش سرعت و حجم ترانزیت در حمل و نقل جاده ای منطقه شمال‌غرب است که با بهره‌برداری از این طرح، طول مسیر ترانزیت کالا و مسافر از جلفا به کشور آذربایجان تا حدود ۲۲۰ کیلومتر کاهش یافته و دروازه های توسعه صادراتی دو کشور را خواهد گشود؛ اُفق روشنی که در روابط اقتصادی دو سوی ارس را استحکام خواهد بخشید.