عصرآزادی آنلاین/ مهدی امینی/ رئیس کمیسیون بانک و مالیات اتاق بازرگانی تبریز
مالیاتها اعم از مستقیم و غیرمستقیم، اغلب به جای حمایت، فشار بیشتری بر فعالان بخش خصوصی و تولیدکنندگان وارد میکنند. با توجه به محدود بودن پایههای مالیاتی، گستردگی فرارهای مالیاتی و نواقص ساختاری، زیرساختهای مالیاتی ضعیف و ناقص هستند.
مالیات بر ارزش افزوده موسوم به VAT به صورت متوالی بر تمام زنجیره تأمین افزوده میشود که هزینههای نهایی تولید را بالا برده و در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود؛ اما بخش تولید را بهصورت مستقیم هدف قرار داده است.
اعمال مالیاتهای سنگین بدون در نظر گرفتن ساز و کارهای تشویقی یا نوسازی صنعت، باعث ایجاد بیثباتی و افزایش ریسک برای تولیدکننده شده است. نهادهای بزرگ شبکه دولتی اغلب از فعالیتهای گسترده برخوردارند و این امر رقابت را از بخش خصوصی سلب کرده است. فشار مالیاتی بر تولیدکنندگان خُرد با درآمد پایین، بیشتر بوده و سیاست حمایتی و تشویقی مشخصی دیده نمیشود.
در نتیجه، سیستم مالیاتی ایران در حال حاضر فشار بیشتری بر تولیدکننده وارد میکند تا حمایت… در حالی که در کشورهای توسعه یافته، ویژگیهایی وجود دارد که انگیزه تولید را بالا میبرد و برخی از آنها شامل پایههای مالیاتی گسترده و عادلانه با فرار مالیاتی کمتر، استفاده از سیستم های پیشرفته و قوی برای شناسایی و پایش مشاغل، تشویق تولید و سرمایهگذاری از طریق فعالیتها یا تخفیفهای مالیاتی موقتی و شفافیت قوانین مالیاتی هستند.
ویژگیهایی مانند شفافیت، عدالت مالیاتی و معافیتهای هدفمند برای تولید میتوانند تولیدکنندگان را تشویق کنند اما این مؤلفهها هنوز به طور کامل در کشور ما وجود ندارند.
گسترش پایههای مالیاتی و کاهش فعالیتهای غیرهدفمند ضروری است؛ چراکه در حال حاضر حدود ۵۰ درصد اقتصاد کشور از مالیات معاف یا غیررسمی است.
اینگونه فعالیتهای فراگیر، زمینه فساد و بیعدالتی را فراهم کرده و باعث رانت و رقابت ناعادلانه با تولیدکنندگان بخش خصوصی شده است بنابراین، گام اول، کاهش فعالیت های غیرشفاف و هدفمند کردن آنهاست. وضع مالیات ویژه برای شرکتهای انحصاری و بزرگ با درآمد بالا نیز ضروری است.
در واقع، فعالیت گسترده بدون شفافیت و رقابت نابرابر باعث میشود بسیاری از شرکتهای بخش خصوصی به دلیل عدم توانایی رقابت با نهادهای شبهدولتیِ معاف از مالیات، در سرمایهگذاری تردید کنند، مالیاتهای غیرشفاف موجب شدهاند برخی از تولیدکنندگان خُرد، به ویژه به دلیل فشارهای مالیاتی و هزینههای مربوط به تسلیم اظهارنامه از ارائه آن خودداری کرده یا تولید خود را محدود کنند.
کاهش هزینههای تولید با حذف مالیاتهای پنهان یا کاذب و کاهش هزینههای پنهان کسب و کار، باعث کاهش ملموس هزینههای تولید میگردد.
کاهش مالیات موجب رشد سود خالص بنگاههای تولیدی شده و انگیزه توسعه را تقویت میکند. معافیتهای هدفمند برای شرکتهای تازه تأسیس و صادراتمحور نیز میتواند موجب رشد تولید و نوآوری شود.
