ضرورت توجه به کارگاههای تولیدی بانوان کارآفرین کشور به بهانه روز جهانی کارآفرینی زنان از نگاه "عصرآزادی"
اقتصاد زنانه، راهحل زمانه
عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده
میزان بهرهگیری منابع انسانی از فرصتهای مناسب توسعه همواره به عنوان یکی از پارامترهای اساسی توسعه انسانی مطرح بوده و هست؛ فرصتهایی که میبایست زمینه مشارکت عادلانه همه اقشار جامعه را فراهم ساخته و از مزایای اجتماعی و اقتصادی آن بهرهمند سازد.
به نظر میرسد زنان ایران علیرغم داشتن روحیه مشارکت عظیم در فعالیتهای اجتماعی، دارای شرایط و امکانات مناسبی در بخش اقتصادی نیستند و چنانچه این امکانات برایشان فراهم گردد استعدادهای بالقوه آنان به منصه ظهور رسیده و کشور از رشد و توسعه بیشتری برخوردار میشود.
مناسبت ۱۹ نوامبر هر سال به عنوان روز جهانی کارآفرینی زنان Women’s Entrepreneurship Day فرصت مناسبی است تا اقتصاد جهان به مدد کارآفرینی زنان بتواند به کسب و کارهای سودآور دست یابد اما این امر در کشور ما همواره با کِش و قوسهای فراوان همراه بوده و سهم این قشر از کارآفرینان در اشتغالزایی کشور را محدودتر ساخته است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند با اصلاح قوانین، تقویت زیرساختها، تسهیلات حمایتی هدفمند و ارتقای ثبات اقتصادی، میتوان حضور زنان توانمند کشور را در بازار کار افزایش داد و از ظرفیت آنان در توسعه اقتصادی بهرهبرداری نمود اما اینکه اینگونه موارد در چه بازه زمانی میتواند به نتیجه اساسی و ملموس برسد جای سوال دارد…
زمان فراهم شدن توسعه کارآفرینی زنان فرا رسیده است
سه دلیل مهم کشورها برای توجه به مقوله کارآفرینی، تولید ثروت، توسعه فناوری و اشتغال مولد است. در اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان به علت تغییر در ارزشها و گرایشهای جامعه و تغییرات جمعیت شناختی، موجی از کسب و کارهای کوچک و افراد خوداشتغال به وجود آمد.
در این خصوص، مطالعات در ایران نشان میدهد که در فاصله سالهای ۱۳۵۵ الی ۱۳۷۵ شمسی بیشترین میزان اشتغال جدید در اقتصاد کشور به شکل کارکنان مستقل یا همان خویش فرما بوده است اما متأسفانه به دلیل عدم حمایت از اینگونه کارآفرینان موفق و سوق دادن آنها در مسیر رشد و توسعه، بزرگترین چالش اقتصاد ایران در دهه ۱۳۸۰ شمسی به بعد، بحران بیکاری شکل گرفت در حالی که اگر در فاصله همان ۲۰ سال، حمایت جدی از کارآفرینان موفق صورت میگرفت تا هر یک از آنها تنها یک نفر دیگر را به استخدام خود در آورند معضل بیکاری امروزی بسیار کاهش مییافت!
از آنجا که بخش عظیمی از جامعه امروز ایران را زنان تشکیل میدهند، کارآفرینی این قشر از جامعه از اهمیت به خصوصی برخوردار است به گونهای که یکی از شاخصهای مهم برای ارزیابی و سنجش توسعه و پیشرفت هر کشور میزان مشارکت زنان در تولید است.
در جامعه امروز ایران، زنان نقش مهم و در حال گسترشی در زمینه کسب و کارها ایفا کردهاند به گونهای که در سالهای اخیر، سهم زنان در کسب و کارهای خصوصی و غیردولتی روند رو به رشدی را طی کرده و بنابراین، با توجه به ضرورت توسعه سهم زنان در اقتصاد ملی و مقابله با بحران بیکاری زنان، ضروری است که شرایط لازم برای توسعه کارآفرینی زنان فراهم گردد تا زنان هم با ایجاد کسب و کار و فرصتهای شغلی برای خود و دیگران بتوانند به حل این بحران کمک کنند که البته با این وجود، زنان ایرانی در این راه هنوز با چالشهای زیادی مواجه هستند و میتوان گفت فعلاً در ابتدای راه ناهموار اشتغالزایی و کارآفرینی هستند!
مهدکودک میتواند سهم زنان در اقتصاد را افزایش دهد
یک کارشناس بازار کار با اشاره به اینکه ۷۵ درصد زنان در بخش خصوصی کشور شاغل هستند گفت: اما تنها ۲۷ درصد از آنان تحت پوشش بیمه رسمی قرار دارند و این وضعیت باعث آسیبپذیری آنها، کاهش درآمد و از دست رفتن شغل میشود که نمونه اخیر آن در ریزش اشتغال زنان در تابستان ۱۴۰۴ به دلیل بحران انرژی و جنگ ۱۲ روزه اخیر بود که نشان دهنده شکنندگی مشاغل زنان است.
فاطمه عزیزخانی درباره ماهیت شغلی زنان افزود: زنان در کسبوکارهای زیر ۱۰ نفر غالباً فاقد بیمه و قرارداد رسمی هستند و بسیاری از آنان در مشاغل غیررسمی مشغول به کارند لذا این مسئله نیازمند دقت نظر در سیاستگذاریها است زیرا آسیبپذیری زنان را افزایش میدهد.
وی با انتقاد از سیاستهای فعلی کشور اضافه کرد: رویکرد توسعهای که زنان را بهعنوان نیروی کار و جمعیتِ در سن اشتغال ببیند، کمتر مورد توجه قرار گرفته است که باید قوانین و زیرساختهایی مانند مهدکودکهای ارزان و نزدیک محیط کار، مهارتآموزی و تسهیلات حمایتی ایجاد شود تا حضور زنان در بازار کار افزایش یابد.
این مدرس دانشگاه و فعال بازار کار در زمینه ضرورت اصلاح سیاستها و قوانین جاری یادآور شد: اشتراکگذاری مراقبتهای بدون دستمزد و کار خانگی بین زنان و مردان، ثبات شغلی زنان بهویژه مادران و فراهم کردن زیرساخت هایی مانند مهدکودک میتواند سهم زنان در اقتصاد را افزایش دهد زیرا هزینه بالای مهدکودک باعث میشود بسیاری از زنان ترجیح دهند در خانه مانده و به اقتصاد خانواده فکر نکنند.
عزیزخانی در درباره فرصتهای پژوهشی حوزه کارآفرینی زنان هم تاکید کرد: تحقیق درباره رابطه رشد اقتصادی و مشارکت زنان، اثر تحصیلات، ازدواج، فرزندآوری، نقش عوامل فرهنگی و اجتماعی، دسترسی به تسهیلات بانکی و کارآفرینی زنان میتواند موضوعات پژوهشی مهمی در حوزه گسترش فعالیتهای کارآفرینانه زنان باشد.
زنان باید قادر به عرض اندام در عرصه اقتصاد شوند
موانع کسب و کار زنان ایران چه در حوزه فرهنگی و چه در حوزه اقتصادی کم نیستند به طوری که انجمنها و سازمان های مردمنهاد زنان کارآفرین میکوشند تا در حوزههای مختلف موانع پیش روی کارآفرینی زنان را از راه برداشته و تجارب خود را به دختران جوان منتقل نمایند.
یکی از زنان جوان کارآفرین در بخش صنایع دستی و رشته سرمه و ترمهدوزی توانسته با راهاندازی یک کارگاه سرمه دوزی فرصتهای شغلی متعددی برای زنان شهرستانی ایجاد کند.
فیروزه صالحیفرد که این روزها حدود ۲۲ نفر نیروی کار دارد بر ضرورت تامین تسهیلات برای زنان کارآفرین را به دلیل نداشتن پشتوانه مالی ضروری تاکید کرد و گفت: اعتماد نکردن به توان زنان به خصوص در بخش پرداخت تسهیلات از مهمترین مشکلات زنان کارآفرین در سطح شهرستانهاست!
وی اضافه کرد: پس از ۲ سال دوندگی برای دریافت تسهیلات مورد نیاز برای توسعه کارگاه، تنها با پرداخت یک سوم از این تسهیلات آن هم با وثیقههای سنگین موافقت شده است در حالی که پیشبینی کرده بودم در یک هدف متمرکز، تعداد نیروها را به دو برابر افزایش بدهم.
صالحیفرد، محدودیت در بیمه کردن افراد را از دیگر مشکلات زنان کارآفرین عنوان کرد و یادآور شد: امکان بیمه چهار تا پنج نفر به صورت دولتی وجود دارد و مابقی افراد یا باید به صورت آزاد و یا در قالب بیمه روستایی و عشایری خود را بیمه کنند که افراد، تمایل زیادی به این کار ندارند.
بدین ترتیب میتوان نتیجه گرفت در سالهای اخیر مشارکت زنان کارآفرین کاهش یافته است که علت آن را میتوان در عدم هدفگذاری خاص برای زنان در تسهیلات حمایتی اشتغال و رونق تولید، بیثباتی اقتصادی و نوسانات ارزی جستجو کرد که مانع از سرمایهگذاری زنان میشود و تا زمانی که اقتصاد کشور ثبات نیافته و سیگنال مثبت به سرمایهگذاران ارسال نشود، زنان نیز قادر به عرض اندام در عرصه اقتصاد نمیشوند!
