عصرآزادی آنلاین/ سید وحید پیمان
شانزدهم آذر، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ روزی است که دانشگاه در آن خود را بازبینی میکند و نقش تاریخیاش را در ساختن ایران امروز به یاد میآورد. دانشگاهی که اگر فقط در حد مطالبهی خوابگاه، غذا یا امکانات رفاهی بماند، از بخش بزرگی از رسالت اجتماعی و سیاسی خود فاصله گرفته است. دانشجو ذاتاً کنشگر سیاسی است؛ زیرا اندیشهورز است، منتقد است و نسبت به سرنوشت جامعه بیتفاوت نمیماند.
از همین منظر است که مطالبات صنفی – گرچه مهم و ضروری – نمیتوانند سقف خواستههای دانشجو باشند. دانشگاه باید بتواند همزمان پرچمدار مطالبهگری سیاسیِ مسئولانه، آگاهانه و قانونمدار نیز باشد.
در این میان، بیانیه اخیر جمعی از دانشجویان دانشگاه تبریز در محکومیت سرکوب دانشجویان و درخواست برای آزادی دانشجویان زندانی، گامی مهم و نشاندهندهی همین بلوغ سیاسی است. این بیانیه فارغ از اینکه در چه سطحی مورد پذیرش قرار گیرد، حامل یک پیام روشن برای دولت دکتر پزشکیان است: دانشجویان آذربایجان نسبت به آزادیهای دانشگاهی، کرامت دانشجو و مشارکت در آینده کشور حساساند و انتظار دارند دولتِ برخاسته از رأی مردم، نشان دهد که گوش شنوا و ارادهای جدی برای اصلاح رویههای غلط گذشته دارد. این مطالبهگری اگر با تحلیل، گفتوگو و زبان استدلال همراه باشد، به نفع دانشگاه و دولت است و میتواند شکاف میان مدیریت سیاسی و نسل جوان را کاهش دهد.
در همین فضا، حضور دکتر سرمست، استاندار آذربایجان شرقی، در دانشگاه تبریز و بازدید میدانی از خوابگاهها اقدامی مثبت و قابل تقدیر بود؛ نشانهای از اینکه بدنه اجرایی دولت آماده شنیدن دغدغههای دانشجویان است. چنین رویکردی اگر استمرار یابد، میتواند فضای سرد اعتماد بین دانشجو و مدیریت را التیام بخشد.
با این حال، ماجرای رفتار تند، زشت و توهینآمیز گروهی کوچک از دانشجویان وابسته به جریان سیاسی مخالف دولت در حاشیه این بازدید، لکهای بر فضای گفتگو بود. اعتراض حق دانشجو است؛ اما اعتراض دانشجویی زمانی اعتبار دارد که منطقی، مستدل و در چارچوب کنش سیاسیِ بالغ صورت گیرد، نه با هوچیگری و تخریب. اقلیت پرهیاهو نمیتواند خود را نماینده دانشگاه معرفی کند، آن هم در روزی که باید ظرفیتی برای گفتوگو و تضارب آرا باشد، نه میدان نزاع و توهین.
دانشگاه تبریز با سابقه تاریخیاش در ۱۶ آذر، شایسته آن است که بار دیگر الگوی مطالبهگریِ سیاسیِ اخلاقمحور در کشور باشد. امروز زمان آن است که دانشجویان، تشکلها و مسئولان دانشگاه با آرامش، عقلانیت و گفتوگو مسیر تازهای را باز کنند؛ مسیری که در آن هم مطالبات صنفی بهدرستی پیگیری شود و هم دانشگاه نقشش را در توسعه سیاسی کشور بازیابد.
۱۶ آذر امسال یادآور یک حقیقت روشن است:
نه دولت بدون دانشگاه میتواند اصلاحات واقعی انجام دهد، و نه دانشگاه بدون سیاست میتواند آیندهای آزاد و پیشرو بسازد.
