تخم مرغ یا تخم طلا!؟

مقوله تورم به جزء دوره اصلاحات و ریاست جمهوری سیدمحمد خاتمی که تا حدودی متعادل و مهار شده بود، در سایر دولت‌های پس از انقلاب همواره یک قضیه بحران‌ساز بوده است که البته از سال ۱۳۹۷ به بعد تشدید هم شده و اندازه آن نسبت به گذشته یک پله افزایش یافته است و بعید نیست که از سال جدید میلادی نیز پا را یک پله دیگر نیز فراتر گذاشته و به متوسط ۵۰ درصد و حتی بیشتر برسد!

متاسفانه مردم در وضعیتی قرار گرفته‌اند که نمی‌دانند چگونه زندگی کنند تا شرمگین خانواده‌شان نباشند و گرانی بی‌حد و حصر اقلام ضروری و روزمره، سبد خانوارها را در شرایط دشواری قرار داده است به طوری که قیمت تخم‌مرغ که از آن به عنوان ساده‌ترین کالای مصرفی در وعده‌های غذایی قشر ضعیف جامعه یاد می‌شود از کوه قاف هم بالاتر رفته است!

رصد هفتگی بازار کالا‌های اساسی در هفته منتهی به ۲۰ آذر ۱۴۰۴ نشان داد گویا بازرسان نظارتی به برخی از فروشندگان سطح شهرها اعلام کرده‌اند نباید کالاهای ضروری مردم بیش از حد گران شود و باید اقلام بسیار گران را خریداری نکنید، در حالی که هر عقل سلیمی می‌گوید مدیریت کنترل قیمت‌ها در سطح بازار باید از ابتدای زنجیره و به ویژه در شبکه توزیع اعمال شود.

در حقیقت، گرچه ارز ۲۸،۵۰۰ تومانی از برخی کالا‌های اساسی از جمله گوشت قرمز و برنج حذف شده و هنوز نهاده‌های دامی با این ارز وارد می‌شوند اما با این وجود، نرخ محصولات پروتئینی بی محابا روند صعودی دارند به طوری که حتی با افزایش ۱۲۰ هزار تومان به کالابرگ الکترونیک دهک اول تا سوم نیز، پاسخگوی این گرانی در بازار کالا‌های اساسی نیست!

بر اساس اظهارات فعالان صنفی حوزه مرغداری، تأخیر در تخصیص و توزیع نهاده‌ها، به‌ ویژه ذرت و کنجاله سویا موجب شده هزینه تأمین خوراک طیور به شکل چشمگیری افزایش یابد که برخی مرغداران گزارش داده‌اند که مجبور به خرید نهاده از بازار آزاد شده‌اند؛ آن‌هم بازاری که قیمت‌ها در آن گاهی تا دو برابر نرخ مصوب افزایش یافته و هیچ تضمینی بر سودآوری آن نیست!

یک فعال حوزه مرغداران با اشاره به اینکه مشکلات تامین نهاده و آسیب گله‌ها، تولید تخم مرغ را کاهش داده است گفت: با توجه به مشکلات تامین نهاده از سامانه بازارگاه و عرضه چندبرابر قیمت در بازار آزاد، گله‌ها دچار صدمه شدند که این امر منجر به کاهش تولید تخم مرغ شده است.

حمیدرضا کاشانی با اشاره به اینکه مرغداران طی یک هفته تا ۱۰ روز اخیر از سامانه بازارگاه موفق به خرید نشدند و شرایط بسیار بدی را پشت سر گذراندند افزود: از این رو ناگریز به خرید با نرخ های بالا از بازار آزاد هستند و موجب افزایش قیمت این محصول شده است.

وی با بیان اینکه وضعیت تولید تخم مرغ تعریفی ندارد اضافه کرد: برآوردها حاکی از آن است که به دلیل عدم صرفه اقتصادی و کشتار گله‌ها، تولید به رقم یک میلیون و ۳۰۰ هزار تُن سال قبل هم نرسیده است زیرا با شرایط عدم تامین نهاده، گله‌ها بیمار هستند.

کاشانی با ذکر این نکته که صادرات تخم مرغ به صورت محدود در حال انجام بود که طی چند روز گذشته به طور کامل متوقف شده است تاکید کرد: تا زمانی‌که تامین نهاده با نرخ مصوب صورت نگیرد نمی‌توان تولیدکننده را وادار کرد که محصول تولیدی را نصف قیمت پرداخت کند و طی ماه‌های اخیر بارها هشدار نابه‌سامانی و هرج و مرج بازار را داده‌ایم!

افزایش هزینه تولید، موجب کاهش حاشیه سود و در برخی موارد زیان مرغداران شده است، فعالان این حوزه هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند به خروج تدریجی تولیدکنندگان کوچک از چرخه تولید و کاهش ظرفیت تولید گوشت مرغ و تخم‌مرغ منجر شود و این کاهش عرضه، زمینه‌ساز بی‌ثباتی در بازار و رشد قیمت محصولات پروتئینی خواهد بود.

برخی تولیدکنندگان معتقدند ریشه بخشی از مشکلات به ضعف در سامانه‌های توزیع، کُندی فرآیند ترخیص نهاده‌ها از بنادر و نبود نظارت مؤثر بر تخصیص سهمیه‌ها باز می‌گردد کمااینکه، نوسانات ارزی نیز موجب شده هزینه واردات نهاده‌ها برای واردکنندگان افزایش یابد و شبکه تأمین با تأخیر و اختلال مواجه گردد.

بازار محصولات پروتئینی به شدت وابسته به تأمین پایدار و منظم نهاده‌های دامی است و ادامه کمبود و نوسانات قیمتی، می‌تواند پیامد‌های اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای به همراه داشته باشد، حال سوال مهم این است که چند درصد وعده‌های حدود یک ماه گذشته مبنی بر تامین نهاده محقق شده است؟ تاکنون گلایه‌های تولیدکنندگان به کجا رسیده و چقدر شرایط بهبود یافته است؟ آیا صرفاً با وعده بهبود وضعیت می‌توان چرخه تولید را چرخاند؟

بدین ترتیب می‌توان گفت حل بحران کمبود تخم‌مرغ و البته افزایش قیمت این کالای پروتئینی و پرمصرف خانوارهای داخل کشور نیازمند هماهنگی میان دولت، بخش خصوصی و کشاورزان است تا با رفع موانع و تقویت زیرساخت‌ها، بتوان تولید داخلی را تثبیت و توسعه داد و امنیت غذایی کشور را تضمین کرد.