شامگاه روزسه شنبه درمحل تالار وحدت با پخش سرود ملی و قرائت قرآن آغاز شد. این مراسم با حضور رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، محمد حمیدیمقدم دبیر جشنواره، همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما، مهدی شفیعی معاون توسعه منابع سازمان سینمایی، حبیب ایلبیگی مدیر عامل سینماشهر، حامد جعفری مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی، علیرضا اسماعیلی معاون توسعه فناوری سازمان سینمایی، داوران بخشهای مختلف و… برگزار شد.
در آغاز این مراسم پرفورمنسی به همراه نورپردازی ویژه و پخش موسیقی اجرا شد. پس از پایان پرفورمنس، فرزاد حسنی، مجری مراسم، روی صحنه آمد و اطلاعاتی از جشنواره ارائه داد. او از جمله به حضور استعدادهای جوان در این دوره و توجه به موضوع ایران در آثار مختلف اشاره کرد. با پخش تیزر جشنواره، اختتامیه رسما آغاز شد.
محمد حمیدیمقدم، دبیر نوزدهمین جشنواره بینالمللی سینماحقیقت، در ابتدای سخنرانی خود در آیین اختتامیه گفت: به آیین پایانی نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» خوش آمدید. با افتخار برای هفتمین بار میزبان شما در «سینماحقیقت» هستم و خدا را سپاس میگویم که فرصت این تجربه را به من داد.او ادامه داد: پیش از آنکه، از مسیر طولانی پشتِ سر بگویم، به آینده و چشماندازی اشاره میکنم که بخشی از آن در نوزدهمین جشنواره«سینماحقیقت» دیدنی شد. نسلی تازه از جوانانِ فیلمساز، از سراسر ایران در جشنواره حاضر شدند، آثارشان را به داوری گذاشتند، در شش روزِ ثمربخش، کنار هم فیلم دیدند، در کارگاهها شرکت کردند و از سینمای مستند گفتند. فیلمسازانی از نسلهای مختلف، با نگاهها و سلایق متفاوت، به احترام «سینماحقیقت» زیر یک چتر جمع شدند، این گردهمایی و تضارب آرا، مغتنم است.حمیدیمقدم تاکید کرد: «سینماحقیقت ۱۹» رویدادی بزرگ به وسعت ایران و به گستردگی سینمای مستند بود، اگر فیلمسازان و شرکتکنندگان در این گردهمایی نبودند، این تصویر روشنِ چندوجهی، از جهان و ایران، خلق نمیشد. از این همراهی سپاسگزارم.
محمدحمیدی مقدم دبیر جشنواره سینماحقیقت بیان کرد: شش روز میزبان خانواده سینمای مستند بودیم، مهمانانی از کشورهای مختلف، به جشنواره آمدند و تماشاگر شوق و شوری شدند که «سینماحقیقت» را به یکی از مهمترین و اصیلترین رخدادهای هنری ایران و خاورمیانه تبدیل کرده است. در بخش ملی و بینالملل مستندهایی با مضامین و ساختارهایی متفاوت روی پرده رفتند، امروز صحبت کردن درباره تنوع و تکثر آثار، آسانتر است، شما شاهد این گوناگونی و رنگارنگی بودید.
مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی گفت: این روزها، بزرگان، کنارمان بودند، نامهای معتبری از چهرههای علمی، هنری و سیاستمداران در بخشهای مختلف جشنواره فیلم دیدند، مستند باید از میان مردم بگذرد و به مسئولان و مدیران برسد، مستندسازها به گواهی آثاری که خلق کرده اند، همواره یک گام پیش از دیگران، مسائل و مشکلات را دیدهاند، پس پیوند مدیران و مسئولان با جشنواره و سینمای مستند را به فال نیک میگیریم و امیدواریم این ارتباط، تقویت شود. او ادامه داد: از سویی دیگر، سینمای مستند باید پوستاندازی کند، به تحول بیاندیشد، در شیوه روایت و ساختار، با توجه به مضامین بکرِ بومی، فراتر از قواعد مرسوم و تکراری، «جهانی» روایت کند و درک بهتری از ایرانِ امروز، به تماشاگر بدهد. حمیدیمقدم تصریح کرد: سینمای مستند ایران، با وجود کاستیها، یکی از نقاط قوت فرهنگی و سرمایه ملی ماست و میتواند فراتر از مرزهای داخلی، قدرت و نفوذ خود را برای دیده شدن در کشورهای همسایه و همسو و افقهایی دورتر، افزایش دهد.
دبیر جشنواره سینماحقیقت افزود: تجربه مشترک تولید فیلم در غزه، در دلِ بحران، این درس بزرگ را به ما آموخت که میشود به مسیرهای تازه برای شنیده شدن صداهای مختلف اندیشید، در جهان امروز، که پیچیدگیها و بحرانهای خاص خود را دارد، ما به دنبال ثبت واقعیت هستیم، برای این هدف، تعامل با کشورهای همسایه و سرزمینهایی با ویژگیها و پیوندهای مشترک را در اولویت قرار خواهیم داد.
مدیر مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی گفت: نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» با توجه ویژه به عکس مستند، در خانه هنرمندان ایران، روایتگر موضوع عکس مستند بودیم و با برگزاری کارگاههای آموزشی در این بخش، تلاش کردیم فقدان اطلاعات در این حوزه را جبران کنیم. از داوران محترم این بخش، سپاسگزارم.
حمیدیمقدم گفت: پیش از آغاز اختتامیه، از مشاوران انتخابِ جشنواره، هیاتهای محترم داوری که امسال وظیفه سنگینی داشتند، تشکر میکنم. همچنین از داوران بینالملل، بخش ملی، جایزه شهید آوینی، بخش دانشجویی و غزه.
هر جشنواره، انتخابهایی دارد، برای پیشرفت و توسعه هر رویداد، باید به ضوابط آن پایبند باشیم و نظر داوران را بپذیریم. او ادامه داد: از شهرداری تهران، مدیر محترم موسسه تصویر شهر، همکاران پرتلاش پردیس ملت، مدیر محترم خانه هنرمندان و مجموعه همکارانشان که میزبان بخش مجموعه عکس مستند بودند، تشکر میکنم. همچنین از سازمان صدا و سیمای جهموری اسلامی سپاسگزارم.وی تاکید کرد: امسال در بخشی ویژه به «ایرانِ عزیز، ایرانِ بزرگ» ادای احترام کردیم. پس از تجاوز آشکار رژیم اشغالگر صهیونیستی، قلب ما ایرانیان، زخمخورده از شهادت هم وطنانمان و داغدار خانوادههای آسیب دیده، بهم پیوند خورد. همدلی، راهی بود برای عبور از روزهای دشوار، ما تجربه چنین رنجی را داشتیم، پس مانند سالهای دفاع مقدس، قلبهایمان را یکی کردیم و برای «ایران» قدم برداشتیم، با هر دیدگاه و سلیقه، از سرزمینی گفتیم که مادر ماست و پیوندی ناگسستنی میان ما و او پابرجاست.حمیدیمقدم در پایان گفت: بخش «ایران»، هم تاریخ و فرهنگ مان را بازتاب داد و هم انعکاسی از جنگ 12 روزه، بود. با خانوادههای بزرگوار شهدای آن روزها، به تماشای فیلمها نشستیم و به قربانیان این جنگ، ادای احترام کردیم. امشب و این مراسم را با نام «ایران» آغاز میکنیم، خانهای امن و روشن که آبادی و ماندگاریاش آرزوی مشترک همه ماست. به افتخار ایران.
جایزه شبکه مستند صداوسیما توسط حسین زارعزاده مدیر شبکه مستند به مستند «برای ابراهیم مردی با دوربین فیلمبرداری» به کارگردانی علیمحمدی صادقی اهدا شد. همچنین ویژه جایزه معاونت راهبردی رئیسجمهوری به مستند «چهارراه حوادث» به کارگردانی فرشاد اکتسابی تعلق گرفت.هیات داوران بخش مسابقه مستند دانشجویی نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران متشکل از محمود اربابی، محمد شکیبانیا و رامتین شهبازی با حضور روی سن و قرائت بیانیه هیات داوران لوح تقدیر خود را به فیلمهای «میسوفونیا» به کارگردانی سوگند رضایی و «مسخکراسی» به کارگردانی امیر کمالی الموتی اهدا کردند.هیات داوران بخش دانشجویی سینماحقیقت در بیانیه خود تاکید کردند: «بسیاری در جشنواره نوزدهم در کنار سایر بخشها حضور داشتند. امیدواریم این بخش پس از این تجربه اولیه، در دورههای بعدی قدرتمندتر و مؤثرتر ـ بهویژه برای دانشجویان مشتاق و علاقمند به سینمای مستند ـ ادامه پیدا کند. هیئت داوران بخش دانشجویی اگرچه از تماشای بسیاری از آثاری که دانشجویان با شرایط و امکانات نسبتاً حرفهای ساخته بودند خوشحال بود و این مسئله را حائز اهمیت میداند، اما اولویت انتخاب داوری خود را به آثاری داد که نه فقط توسط دانشجو ساخته شده باشند، بلکه روح دانشجویی اثر نیز در آنها مشهود باشد؛ جسارت، خلاقیت، تفکر باز و خارج از چهارچوبهای متداول، و استفاده بهینه از امکانات و بودجههای اندک در اختیار دانشجویان، برخی از ملاکهای اصلی هیئت داوران بوده است. همچنین هیئت داوران مایل است از فیلم «فصل جدید در خانه مجردی» ساخته مهدی ناصری نام ببرد که اگرچه ساختاری مستندنما دارد و جوهر آن غیرواقعی و نمایشی است و نباید در جشنواره مستند «سینماحقیقت» به آن جایزهای تعلق گیرد، اما با قرار دادن این فیلم در فهرست کاندیداها، از تلاش سازندگان برای خلق روایتی جذاب و متأثر از ساختار مستند، تقدیر ویژه به عمل آورده است. امید که در آینده شاهد گسترش بیشتر فیلم مستند در جشنواره باشیم.»با حضور داوران بخش عکس متشکل از ساعد نیکذات، سیفالله صمدیان و مهرداد زاهدیان جایزه برگزیدگان این بخش اهدا شد.بر اساس رای هیات داوران در این بخش اصغر بشارتی برای مجموعه عکس «صید هندسه»، امیرحسین یوسفی برای مجموعه عکس «فوتچل» و پژمان مولایی برای مجموعه عکس «معدن مرگ سیاه» مورد تجلیل قرار گرفتند. پژمان مولایی پس از دریافت جایزه گفت: خداقوت به تیم اجرایی جشنواره سینماحقیقت دارم و از داوران تشکر میکنم. بنده سابقه داشتم که در جشنواره قبلی از دست این استادان جایزه بگیرم. از دبیر اجرایی بخش عکس نیز تشکر ویژه دارم و امیدوارم با قدرت این روند به سمت پیشرفت رود. همه میدانیم که عکاسی مادر سینما است و چه خوب میشود به عکاسی دید دیگری داشته باشیم.رائد فریدزاده، رییس سازمان سینمایی در بخش دیگری از این مراسم گفت: من قصد ندارم با توجه به حجم زیاد برنامهها، زیاد طولانی صحبت کنم. پارسال در همین جا یک آرزویی کردم: اینکه سینمای مستند بتواند جایگاه خودش را بیش از پیش در سینمای ایران پیدا بکند. وی ادامه داد: خوشبختانه در این جشنواره، با همت آقای حمیدیمقدم، دبیر جشنواره، و ادامه بخشهای مختلف، شاهد این شور و شوق کمنظیر هستیم. این شور را در اصل میتوانیم در مخاطبان و صاحبان آثار ببینیم، که بسیار بسیار پرانرژی هستند.
فریدزاده افزود: به عنوان یک دانشجوی فلسفه فکر میکنم کارکرد سینمای مستند خیلی فراتر از ثبت صرف است.
در حقیقت، سینمای مستند وجهی سبز از یک تجربه پدیدارشناختی است. شما در آن، یک «زمان روایی» و یک «همزمانی» را با هم میتوانید ممزوج کنید. ثبت یک لحظه، همزمان هم انبساط آن لحظه در درون زمان است. اینکه تجربه «درون زمان بودن» برای بشر به تنهایی امکانپذیر نیست؛ تجربه زمان ما همیشه در درون زمان محقق میشود. وی ادامه داد: سینمای مستند این کارکرد ناب را دارد: سینمای مستند، ثبت اکنون، روایت گذشته و حفظ حافظه برای آینده است. گویی سفری حجمی در خط زمان است، وابسته کردن خط خشک زمان به حجم تصویری آگاه.
فریدزاده ابراز کرد: از اینکه این میهمانی و این تجربه به واسطه صاحبان آثار گرانقدر و مخاطبان پراشتیاق این عرصه شکل گرفت، بسیار خوشحالم. آنها آمدند و کمک کردند که این شور و حال زیبا شکل بگیرد. از تمام دستاندرکاران این جشنواره که در هماهنگی و برگزاری آن صمیمانه کوشیدند، از همگی صمیمانه سپاسگزارم. برای همه شما اوقات خوشی را آرزو دارم.با حضور هیات داوران بخش رقابتی غزه متشکل از اشرف البولکینی، خولیوپرس دل کامپو، مهدیه سادات محور جایزه برگزیدگان این بخش اهدا شد.جایزه ویژه هیئت داوران در بخش مسابقه غزه به مستند «یادداشتهایی بر تبعید» به کارگردانی گوستاوو کاسترو از کشورهای برزیل و فلسطین اهدا شد.همچنین جایزه بهترین فیلم در بخش مسابقه غزه به فیلمهای «بازی ادامه دارد» به کارگردانی محمد مصباح از کشورهای فرانسه و فلسطین و «غزه کودکی به یغما رفته» به کارگردانی مؤمن غنیم از کشورهای فلسطین و قطر تعلق گرفت.با حضور هیات داوران هیئت داوران مسابقه بینالملل فیلمهای کوتاه و نیمهبلند متشکل از آنا ماریاآلوارز موریل، واسیلی یوگنی یویچ استپانوف، آرش لاهوتی جایزه برگزیدگان این بخش اهدا شد.جایزه بهترین فیلم مستند کوتاه مسابقه بینالملل به فیلم «آتشبس» به کارگردانی جاکوب کرزه اهدا شد.جایزه بهترین فیلم مستند نیمهبلند در بخش بینالملل به سپیده سپهی برای فیلم «کوروش» اهدا شد.
سپیده سپهی بعد از دریافت جایزه گفت: بسیار از این تندیس ذوقزده شدم، ۱۲ سال پیش آرش کوردسالی جایزه خود را به من تقدیم کرد و من امسال این حایزه را به آرش که دیگر در میان ما نیست تقدیم میکنم و میدانم یاد او همیشه در قلب ما جای دارد.
جایزه ویژه هیات داوران در این بخش به فیلم «اصواتی از پرتگاه» به کارگردانی اروین سرانو و ویکتور رخون از کشور مکزیک اهدا شد.
همچنین نشان ویژه جشنواره به فیلم «پناهجویان» به کارگردانی آدام نات از کشور استرالیا اهدا شد.آدام نات کارگردان فیلم «پناهجویان» در پیامی تصویری گفت: بسیار خوشحالم که فیلمم در جشنواره سینماحقیقت جایزه گرفته است. از مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی برای برگزاری این جشنواره بسیار سپاسگزارم.با حضور هیات داوران بخش مسابقه بینالملل فیلمهای بلند متشکل از گوران رادونوویچ، فرشاد فرشته حکمت و رشید مشهراوی جایزه برگزیدگان این بخش اهدا شد.جایزه بهترین فیلم این بخش به فیلم «بز ۵۰۱» به کارگردانی اوریم چرواتولو اهدا شد.ارویم چرواتولو کارگردان فیلم «بز 501» در پیامی تصویری گفت: «خیلی از جشنواره سینماحقیقت برای جایزه متشکرم. خیلی دلم میخواست آنجا باشم اما سر پروژه جدید هستم و دلم آنجاست. خیلی مردم ایران و کشور ایران را دوست دارم. از همگی ممنونم.»
همچنین جایزه ویژه هیات داوران این بخش به فیلم «کسوف ماه سرخ» به کارگردانی کارولین گمبال از کشور بلژیک به پاس به تصویر کشیدن واقعیتها با بیان هنری اهدا شد.
کارولین گمبال، کارگردان فیلم «کسوف ماه سرخ» در پیامی تصویری گفت: از اعضای تیم جشنواره سینماحقیقت و و تیمی که در ساخت این فیلم در کنارم بودند، بسیار سپاسگزارم. برایم افتخار بزرگی بود که فیلمم به این جشنواره رسیده و جایزه گرفته است. خیلی دوست داشتم در جشنواره باشم اما نتوانستم. از شما ممنونم ک اجازه دادید به داستانم جان ببخشم و تبادل فرهنگی بین کشورها داشته باشیم و خیلی برایم باارزش بود.در ادامه این مراسم با حضور رئیس سازمان سینمایی و دبیر جشنواره لوح تقدیر به رشید مشهراوی فیلمساز فلسطینی اهدا شد.محمد حمیدیمقدم در این بخش در سخنان کوتاهی گفت: مشهراوی موثرترین و مهمترین فیلمساز و تهیه کننده در حوزه فلسطین و غزه است و کار بزرگی کرده است، مجموعه «نقطه صفر» را ایشان با آموزش از بیرون به مردم غزه ساخته است، ایشان از بیرون به علاقمندان فیلمسازی در غزه کارگردانی را آموزش داده است تا صدای مردم غزه را به دنیا برساند.
وی افزود: بخشی از انسداد صدای مردم غزه وقتی شکست شد که پروژههای آقای مشهراوی به ثمر نشست. ایشان با آموزش فیلمسازان در غزه فیلمهای ضبط شده در غزه را جمعآوری و بیرون از غزه تدوین کرده است. البته مرکز گسترش هم با ایشان چندکار را تولید کرده است.
مجموعه «نقطه صفر» ایشان به پنج کاندید اسکار رسید و به خاطر زحمات ایشان از این فیلمساز قدردانی میکنیم. رشید مشهراوی گفت: تحت تاثیر محبت شما قرار گرفتم، این که مرکز گسترش از تولید ۴ مستند حمایت کرد، از مردم غزه حمایت کرد. از سینماحقیقت متشکرم که فرصت دادند عضوی از داوران باشم. به عنوان داور جشنواره نکتهای را به نامزدهایی که جایزه دریافت نکردند میگویم: ما ۱۴ مستند بلند، خوب و باکیفیت دیدیم، شرکت در جشنواره جایزه است و همه نامزدها برگزیدهاند. از همه شما تشکر میکنم، و این همکاری را همکاری ایران و فلسطین میدانم.با حضور هیئت داوران بخش جایزه رقابتی ایران (جنگ 12 روزه، میراث کهن) نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران (سینماحقیقت) متشکل محمد داوودی، علیرضا دهقان و وحید موسائیان جایزه برگزیدگان این بخش اهدا شد.لوح افتخار و تندیس بخش ویژه ایران جشنواره به نیما مهدیان برای فیلم «راش» و فیلم «نجوای چیزها» به کارگردانی علی همراز تعلق گرفت.علی همراز گفت: ما مستندسازان دغدغه ثبت و روایت واقعیت را داریم. در چند سال اخیر فاصله ما با واقعیت زیاد شده است. در جشنواره فیلمهایی دیدم که با واقعیت جامعه همراهی داشته است و امیدواریم که این مدل فیلمها بیشتر شود تا آینده واقعیتهای ملموسی که ما زندگی میکنیم را تماشا کرده و لمس کنند. امیدوارم ما بیشتر کارگردانانی را ببینیم که واقعیت کف جامعه را وارد فیلمها کردهاند.لوح افتخار و تندیس جشنواره در بخش میراث کهن به هادی آفریده برای فیلم «ارس رود خروشان» اهدا شد.
هادی آفریده در سخنان کوتاهی گفت: از مرکز گسترش سینما مستند، تجربی و پویانمایی برای تولید این اثر تشکر میکنم. ما در منطقه مرزی فیلمبرداری کردیم و حمایتهای محمد حمیدیمقدم خیلی برای ما موثر بود. وی در ادامه از سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درخواست کرد که اگر سیدرضا صالحی امیری وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی را دیدید به ایشان بگویید اصلا با مستندسازان همکاری نمیشود.
لوح افتخار و تندیس جشنواره و جایزه ویژه هیات داوران به محسن اسلامزاده و محمدمهدی حبیبی برای فیلم «شاخهای روی آب» اهدا شد.
محسن اسلامزاده گفت: «شاخهای روی آب» کاری گروهی بود و این تندیس را به حمید مشایخی تقدیم میکنم چرا که او بسیار زحمت کشید. دوستان زیادی در جنگ ۱۲ روزه با هر گرایش فکری دوربین دست گرفتند. شهید چمران میگوید وقتی جنگ میشود مرد از نامرد مشخص میشود. بنابراین با این میزان از صداقت و از جان مایه گذاشتن مستندسازان، تقاضا دارم که بودجه مستند را افزایش بدهند.
علیرضا دهقان، داور بخش ایران گفت: به همه عزیزان حاضر و برگزارکننده جشنواره خسته نباشید میگویم، بسیار زحمت کشیدهاند.وی ادامه داد: فیلم «دوربینهای خاموش» در بخش ایران را دیدیم و خیلی از مستندسازان ناراحت بودند که همیشه دوربین به دست بودند اما نتوانستند در جنگ 12 روزه فیلمی بسازند. دهقان خطاب به وزیر فرهنگ گفت: مستندساز باید بتواند به راحتی فیلم بسازد، لطفا آنها را حمایت کنید.
با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان سینمایی، جانشین فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و هیات داوران بخش جایزه شهید آوینی نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران متشکل از بهروز افخمی، محمدعلی باشه آهنگر و احسان محمدحسنی جایزه برگزیدگان این بخش اهدا شد.تندیس برنزی شهید آوینی به همراه لوح افتخار برای فیلم «عمق میدان» به کارگردانی علی شهابالدین و محمدعلی یزدانپرست اهدا شد.علی شهابالدین بعد از دریافت جایزه گفت: این جایزه را به همه دوستانم تقدیم میکنم که با دستمزد پایین همکاری کردند. وظیفه من است که اینجا تشکر و معذرتخواهی کنم که نتوانستم دستمزد بالایی به عوامل بدهم.
وی گفت: از همکاری خوب مرکز گسترش، شبکه افق و نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی بسیار سپاسگزارم. این فیلم چهار سال طول کشید، اگر صبوری این سه سازمان نبود این فیلم ثمرهای نداشت.
وی افزود: ممنونم از ریاست این ارگانها که صبوری کردند و من توانستم جایزهام را بگیرم.تندیس نقرهای شهید آوینی به همراه لوح افتخار برای فیلم «ایستاده در کنار تیمز» به کارگردانی سیدمصطفی موسویتبار تعلق گرفت.سیدمصطفی موسویتبار گفت: این فیلم را به شهید صنیعخانی تقدیم و از همه همراهان تشکر میکنم.تندیس طلایی شهید آوینی به همراه لوح افتخار نیز برای فیلم «آبراه کوچکی در میان هور» به کارگردانی مرتضی پایهشناس اهدا شد.مرتضی پایهشناس در سخنانی گفت: اول از همه لازم میدانم ازبرگزارکنندگان این جشنوارهتشکر کنم؛ کسانی که ماهها بیوقفه تلاش کردند تا این مراسم آبرومندانه برگزار بشود. روح آقای جباری از کارکنان مرکز گسترش هم شاد؛ انسان شریفی بود و انصاف نیست در این لحظه قدردان یاسر حسینپور، ابراهیمی، علیرضا صلواتی و فرهاد درودگر نباشیم.
کسانی که حضورشان برای این فیلم ضروری بود.
وی ادامه داد: همچنین از مشاور رسانهایمان که با درک درستش، کلام را طوری تنظیم کرد که پژواک صدای آن در میان مخاطبان گسترش یافت.
پایهشناس خاطرنشان کرد: اما اجازه دهید حرفی را بگویم که چند ماه است با خود حملش میکنم؛ حرفی که اگر قرار بود پشت این تریبون بایستم، نمیتوانستم نگفته بگذارمش: «آبراه کوچکی در میان گور» برای من مستندی معمولی نبود. در طول یک سال تدوین این فیلم، پدرم را از دست دادم. پدرم مردی زحمتکش بود؛ کسی که کار میکرد تا از پس هزینههای زندگی بربیاید، از جمله شهریه مدرسه تیزهوشان که من در آن درس میخواندم. امید داشت آینده خوبی داشته باشم. وقتی درخواست من برای ادامه تحصیل در مدرسه سینمایی روبرو شد، ابتدا موافقت نکرد. بحث و گفتوگو حدود یک سال طول کشید. تا اینکه یک روز مرا بیدار کرد و گفت: «برویم سینما ثبتنامت کنیم.»
او ادامه داد: نزدیک به ۳۰ سال از آن روز میگذرد. تمام این سالها فکر میکردم پدرم از سر ناامیدی و برای اینکه راه دیگری نداشت، با تحصیل من در مدرسه سینمایی کنار آمده است. تا چند ماه پیش، بعد از رفتنش، وقتی صندوقچه اشیای ارزشمندش را باز کردیم، چند چیز مربوط به من آنجا بود؛ از جمله نامهای از یکی از معلمهایم. نامهای که در آن از استعدادها و تواناییهایم نوشته بود و از علاقهام به سینما. و در پایان جمله سادهای داشت: «مرتضی در مدرسه سینما خوشحالتر است.» و من تازه چند ماهی است که فهمیدم پدرم آن صبح دور تابستانی چه در سر داشت. میخواهم خواهش کنم؛ به احترام کارهایی که پدرانمان برایمان کردند، یک دقیقه ایستاده سکوت کنیم و آنها را تشویق کنیم».با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان سینمایی، دبیر جشنواره، جانشین فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و زینب سلیمانی جایزه سرباز وطن، تندیس جشنواره، لوح افتخار و ماکت ناوچه جماران به امیر دریادار ناصر سرنوشت شخصیت اصلی فیلم «عمق میدان» اهدا شد.
امیردریادار ناصر سرنوشت بعد از دریافت جایزه خود گفت: ما سربازان وطن متعهد شدیم که دریا را نگه داریم. ۳۸ روز در خرمشهر نیروهای ما جنگیدند. برادران شما در دریا این را به دنیا نشان دادند که ما با دانش و تجربه توانستیم موشکهای دشمن را منحرف و عملیاتها را پشتیبانی کنیم. در جنگ نیروی دریایی ما به دنیا ثابت کرد که میتوانیم کار را به بهترین حال انجام دهیم. از شهدا تشکر میکنیم که امروز توانستیم اینجا بنشینیم و با آرامش کنار هم برای هنر دست بزنیم.
او ادامه داد: نیروی دریایی مستندهای بسیاری دارد و روایات از دریا در روی آب و زیر آب بسیار غنی است. ما در زمان جنگ کارهای خیلی بزرگی انجام دادیم. افتخار میکنم که توانستیم نیروی دریایی را از شیاطین حفظ کنیم. در واقع ما در دریا سوژههای بسیاری داشتیم و داریم. خوشحالم که در این باره مستند ساخته شد. در مستند «عمق میدان» افتخار داشتم که قسمتی از این مستند باشم و باید بگویم که این مستند جزئی از زندگی در دریا بود.
سیدعباس صالحی در بخش دیگری از این مراسم با اشاره به تعبیر استاد محمدرضا اصلانی، پیشکسوت مستندسازی ایران، اظهار کرد: از منظر سوژه، شاید کمتر کشوری مانند ایران ظرفیت چنین گستردهای برای سینمای مستند داشته باشد. این اغراق نیست.
وی ادامه داد: ایران از یک سو دارای تاریخ کهن و عمیقی است که فرصتهای گستردهای برای سوژههای متنوع فراهم میکند. از سوی دیگر، اقلیم گسترده و متنوع، تنوع فرهنگها و آیینها، ادبیات و قصههای ایرانی، مناسک فردی، جمعی و مذهبی، و همچنین وضعیت رنگارنگ و پویای جامعه ایرانی، دستمایهای بینظیر برای مستندسازان است.صالحی افزود: ما در جغرافیایی جهانی زندگی میکنیم و رویدادهایی از مشروطه تا ۱۲ روز اخیر، بخشی از تاریخ پرتلاطم ماست. به عنوان یک شهروند ایرانی، از همه مستندسازانی که در سختترین شرایط، حتی وقتی همکاری لازم با آنان به دلایل مختلف صورت نمیگرفت، مسئولیت خود را فراموش نکردند و با دوربین به دست، روایتهایی ماندگار از ایران سرافراز خلق کردند، سپاسگزارم. این روایتها برای ما، برای نسل آینده و برای جهان، گواهی است بر اینکه ایران، تسلیمپذیر و انقیادپذیر نیست و همیشه سر بلند داشته است.وزیر ارشاد در پایان تأکید کرد: قدر آن روزها و آن تلاشها را بدانیم، فراموششان نکنیم و مبادا با بدخلقی و تنگنظری، آن سایههای محو و مقدس را از یاد ببریم.با حضور هیات داوران بخش مسابقه ملی نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران متشکل از اعظم راودراد، محمد آفریده، محمدحسین حقیقی، یاسر خیر،محمد کارت، سام کلانتری و مهدی نورمحمدی جوایز این بخش اهدا شد.جایزه بهترین کارگردانی فیلم مستند کوتاه به ابراهیم حصاری برای کارگردانی فیلم «فصل انگور» اهدا شد.
جایزه بهترین کارگردانی فیلم مستند نیمهبلند به سپیده سپهی برای کارگردانی فیلم «کوروش» رسید.
سپیده سپهی در سخنان کوتاهی گفت: جا دارد این تندیس را به دکتر مهدوی تقدیم کنم که جان خیلی از بیماران در بیمارستان شهید رجایی نجات داد و وقتی ما سه ماه دنبال قلب برای آرش بودیم دیدیم که برای نجات جان انسانها چه تلاشهایی میکند.
جایزه بهترین کارگردانی فیلم مستند بلند به هیمن خالدی برای کارگردانی فیلم «بالهای آوازخوان» اهدا شد.
جایزه بهترین پژوهش فیلم مستند به حامد سعادت پژوهشگر فیلم «جنگل قائم» تعلق گرفت.جایزه بهترین نویسنده یا گوینده گفتار متن به آرش اسحاقی برای گویندگی و نویسندگی فیلم «پیکار با پیکر» و علیکهن برای گویندگی فیلم «جنگل قائم» رسید.پس از آن آرش اسحاقی در سخنانی گفت: در زمانهای که تاریخ ما را انکار میکنند و آزادی بیان تنها درجایی جایز است که به نمادهای ملی ما سنگ بزنند و به بزرگترین هنرمند تاریخ این سرزمین فردوسی بزرگ ناسزا بگویند بسیار خوشحالم که فیلم «پیکار با پیکر» را ساختم. وی افزود: به واپسگرایان این هشدار را میدهم که این رویا را به گور خواهید برد که ریشههای این سرزمین را بخشکانید و تاریخ این سرزمین را در یک دهه و یک سده خلاصه کنید.
اسحاقی تاکید کرد: در فیلم «پیکار با پیکر» مجسمهها سخن میگویند اما این بار گفتاری از فیلمم را به زبان گفتاری میگویم: «من چند قرن سکوت کردم و سلطان را اینگونه میخواندم «تو از این جهان خواهی رفت و من میمانم».
جایزه بهترین صدا به آرش قاسمی برای صداگذاری فیلم «لاماسو» رسید.
آرش قاسمی بعد از دریافت جایزه گفت: اولین جایزهام برای فیلم محمد کارت بود و چهارمین جایزهام را از دست محمد کارت گرفتم.جایزه بهترین موسیقی متن به افشین عزیزی و آرش عزیزی برای موسیقی فیلم «نامش زن» اهدا شد.
آرش عزیزی بعد از دریافت جایزه گفت: از جشنواره و ماریا ماوتی برای فیلم «نامش زن» بسیار سپاسگزارم. این جایزه را تقدیم میکنم به تمام کودکانی که جنگ را دیدند و امیدوارم دیگر جنگی اتفاق نیفتد.
جایزه بهترین تدوین فیلم به علی فراهانی صدر برای تدوین فیلم «رویای ناتمام» تعلق گرفت.علی فراهانی صدر گفت: از داوران تشکر میکنم. وقتی تهیهکننده موضوع فیلم که درباره فوتسال بانوان است را با من مطرح کرد، تدوین آن را با میل پذیرفتم چرا که باید از بانوان حمایت کنیم.
جایزه بهترین فیلمبرداری به فرشاد افشینپور برای فیلمبرداری فیلم «البرز وحشی» اهدا شد.فرشاد افشینپور گفت: از تمام کسانی که در ساخت این فیلم کمک کردند و مرکز گسترش و محمد حمیدیمقدم، حسین بدرلو ، محمد رضا بهشتی و کارمندان مرکز بابت برگزاری این جشنواره و همراهی ما بسیار سپاسگزارم.بخش پایانی اهدای جوایز جشنواره با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رئیس سازمان سینمایی و دبیر جشنواره برگزار شد.جایزه ویژه هیات داوران جشنواره سینماحقیقت به سارا طالبیان برای کارگردانی فیلم «رویای ناتمام» اهدا شد.سارا طالبیان در سخنان کوتاهی گفت: تشکر ویژه از تهیهکننده فیلم و عوامل عزیز این فیلم دارم. این پروژه خیلی سخت بود و همه عوامل پا به پای من آمدند. اما این فیلم را به تمام زنانی که ایران برایشان همچنان مهم است، تقدیم میکنم.جایزه بهترین کارگردانی فیلم مستند بلند به هیمن خالدی برای کارگردانی فیلم «بالهای آوازخوان» تعلق گرفت.
نشان فیروزه بهترین فیلم نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت به مهدی عوضزاده، هاشم مسعودی و مجتبی احسانی برای تهیهکنندگی فیلم «برای دخترم» اهدا شد.مهدی عوضزاده بعد از دریافت نشان فیروزه بهترین فیلم سینماحقیقت گفت: جایزه برایم بسیار ارزشمند است. هشت سال ساخت این فیلم طول کشید و سوژه فیلم را از 11 سالگی تا 20 سالگی دنبال کردیم. قبل از جشنواره معاون رئیسجمهور که در اکران آمده بودند قول ساخت مدرسه آن منطقه را دادند و خیلی ممنونم از عوامل این فیلم که در این 8 سال کنارم بودند. این جایزه را به شکریه سوژه فیلم و پدرش تقدیم میکنم.در ادامه این مراسم سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، از نصیر حیدریان که سوژه فیلم «نصیر، سمفونی پنجم» بود تجلیل به عمل آورد.در بخش پایانی جشنواره محمد حمیدیمقدم، دبیر جشنواره از چند مستند به صورت ویژه تقدیر کرد.
محمد محمیدیمقدم به پاسداشت تجلیل مقام زن مخاطبان را به تماشای فیلم «بدون گریم» دعوت کرد و گفت: این فیلم خیلی موثر بود و هیچکس نمیتواند این فیلم را نبیند زیرا نقش مادر را به خوبی به تصویر میکشد.
این فیلم چیزی را نشان میدهد که در دنیا نمونهاش نیست.در ادامه در ارتباط تصویری با عصمت نعمانی شخصیت اصلی فیلم «بدون گریم» از او تقدیر شد.سعید پرویزی کارگردان این فیلم هم در همین حین از میان حضار برخاست و گفت: نزدیک به هزار نفر از مردم کشور ما درگیر بیماری «اسامای عضلانی آتروفی» (SMA) هستند. لعنت به تحریم، به جنگ و به جیب خالی.
این فیلم را تقدیم میکنم به همه مادرانی که جانشان را میدهند اما بچههاشان را رها نمیکنند.دبیر جشنواره در ادامه از فیلم «بازگشت گور ایرانی» به کارگردانی فتحالله امیری و نیما عسگری تقدیر کرد.
فتحالله امیری گفت: من چندی پیش به پارک گلستان رفتم و مساعد نبودم و محیطبانی برای خوب شدن حال من تلاش کرد و مدتی پیش خبر شهادت ایشان را شنیدم و حالا میخواهم اینجا از او یاد کنم.حمیدی مقدم در بخش دیگری از تقدیر ویژه خود از فیلم «مثل یک بهمن» به کارگردانی محمود رحمانی تقدیر کرد.
محمود رحمانی پس از دریافت جایزه خطاب به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: فیلم را ببینید، 20 سال فیلمم طول کشید تا آن را بسازم. این فیلم مربوط به موسیقی مقامی و راجع به شخصیت بهمن علاالدین است و بسیار سپاسگزارم از استاد غلامشاه قنبری که در این جمع حضور دارند. این فیلمها به این جشنوارهها رسمیت میدهند، پس لطفا بیشتر به آنها اهمیت دهید.
پس از آن دبیر جشنواره از فیلم «آگیرا» به کارگردانی محمدصادق اسماعیلی تقدیر کرد.دبیر جشنواره از «زیر درخت لور» به کارگردانی معین کریمالدینی هم تقدیر کرد.در این بخش حمیدیمقدم تصریح کرد: آقای کریمالدینی متاسفانه چند سالی بود درگیر کارهایی بود وامکان ساخت مستند نداشت و الان خوشحالیم که به حقیقت آمد و مستند ساخت. باز هم برایمان مستند بسازید.معین کریمالدینی هم گفت: فیلم مستند از کمبود بودجه در حال ضربه خوردن است. به همین دلیل فیلمها متکی هستند به نهادهای دولتی و تعداد فیلمهای مستقل کم شده است.
دبیر جشنواره در ادامه از فیلم «بازی برندهها» به کارگردانی احسان صدیقی تقدیر کرد.حمیدیمقدم در بخش تجلیل از احسان صدیقی گفت: ما در این دوره فیلمی داشتیم به نام «بازی برندهها» که در مورد آگاهیسازی برای بیماری سرطان بود و نکته بد این فیلم این است که فیلمساز آن درگیر بیمار سرطان است و چیزی که به احسان صدیقی امید داد ساختن همین فیلم بود. همسر احسان فیلم را تدوین کرد و شبانهروزی در بیمارستان درگیر این کار بود. ما در این جشنواره تلاش کردیم با این تجلیل به او روحیه بدهیم.احسان صدیقی گفت: تشکر میکنم از دبیر جشنواره بابت اینکه تا متوجه شد که من بیمار هستم به من کمک کرد و بعدتر من توانستم فیلم بسازم. میخواهم هر آنچه هست را تقدیم همسر و دختر عزیزم کنم. چرا که اگر این دو نفر نبودند، من نمیتوانستم چنین موفقیتی را به خود ببینم.
محمد صوفی، همایون اسعدیان و منوچهر شاهسواری در کنار محمد حمیدیمقدم برای اهدای جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران روی صحنه رفتند.این جایزه به فیلم «کابوک» ساخته جعفر صادقی اهدا شد، این فیلم با سرمایهگزاری مرکز گسترش و جعفر صادقی تولید شده است.
نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران سینماحقیقت با اهدای جایزه به برگزیدگان به کار خود پایان داد.
