اهمیت نشست استانبول برای تسهیل روند مذاکرات میان ایران و آمریکا و ثبات منطقه از نگاه "عصرآزادی"
ترکیه مُنجی دیپلماسی منطقه!؟
عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده
با توجه به وضعیت شکننده روابط ایران و آمریکا، وزیر امور خارجه کشورمان که برای رایزنی با مقامهای ارشد ترکیه به این کشور سفر کرده بود در استانبول با هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه دیدار و گفتگو کرد؛ نشستی که تلاش ترکیه برای تقویت ثبات در منطقه را به جهانیان نشان داد.
ترکیه به عنوان کشور دوست و همسایه ایران همواره تلاش کرده تا برای حفظ ثبات منطقه و بر اساس حُسن نیت همسایگی عمل کند اما متاسفانه برخی از تحلیلگران داخل کشور به این موضوع رنگ و بوی سیاسی میدهند که باید از آن پرهیز کرد زیرا به نفع منطقه است.
به هر حال، ترکیه با هر نوع حمله احتمالی به ایران مخالف است و استدلال میکند که این امر بیثباتی جدی در منطقه ایجاد خواهد کرد به همین خاطر است که آنکارا، خستگیناپذیر برای مدیریت بحران تلاش میکند و گویا فعالیتهای دیپلماتیک شدیدی در پشت صحنه در جریان است.
در حقیقت، نشست استانبول مهم بود و نشان داد ترکیه که خود، برای ایجاد ثبات در منطقه تلاش میکند درگیر حل بحران بین آمریکا و ایران نیز شده است کمااینکه در دیدار بین هاکان فیدان و سیدعباس عراقچی تاکید گردید که ترکیه از نزدیک آخرین تحولات ایران را دنبال میکند و امنیت، صلح و ثبات ایران برای این کشور از اهمیت بالایی برخوردار است…
◾️تنها راه حل موضوع هستهای ایران از مسیر دیپلماسی جهانی مُیسر است
این روزها ایران و آمریکا ثانیه به ثانیه به جنگ نزدیکتر میشوند به طوری که دونالد ترامپ – رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا – در طول هفتههای گذشته بارها و بارها تهدیدهای خود را مبنی بر اقدام نظامی علیه ایران تکرار کرده است.
هر چند به اعتقاد برخی از کارشناسان تهدید اقدام نظامی علیه ایران، تنها یک تهدید لفظی با هدف تحت فشار قرار دادن تهران برای تسلیم در قبال خواستههای آمریکاست اما برخی از رسانههای غربی گزارش دادهاند که دونالد ترامپ، دو هفته پیش تصمیم قطعی خود برای حمله به ایران گرفته بود و تنها یک پیام دیپلماتیک بود که توانست مانع اجرای حمله شود.
به نظر میرسد سفر اخیر وزیر امور خارجه ایران به ترکیه همزمان با تشدید تهدیدهای رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا علیه ایران، آخرین تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از یک جنگ فاجعهبار و گسترده میان ایران و آمریکا بود.
سیدعباس عراقچی – وزیر امورخارجه ایران – در دیدار با رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه ضمن قدردانی از ابراز همبستگی و مواضع قاطع دولت و مردم ترکیه به خصوص اظهارات پرزیدنت اردوغان در رد مداخلات بیگانه و تاکید بر وحدت و انسجام بین کشورهای اسلامی در مقابله با نسلکشی، جنگافروزی و توسعهطلبی رژیم اسرائیل، بر ضرورت تقویت همبستگی بین کشورهای منطقه برای مقابله با تهدیدات و مداخلات مخرب در امور این کشورها تاکید کرد.
رئیس جمهور ترکیه نیز با اشاره به رایزنیهای این کشور برای کاهش تنش و بازگشت به مسیر دیپلماسی تاکید کرد که منطقه، تاب تشدید ناامنی را ندارد.
رجب طیب اردوغان در عین حال تنها راه حل موضوع هستهای ایران را دیپلماسی دانست و آمادگی ترکیه را برای هرگونه مساعی جمیله در این زمینه اعلام کرد.
◾️کشورهای منطقه حاضر نیستند در زمین سوخته آمریکا بازی کنند
یک کارشناس سیاسی حوزه ترکیه معتقد است: سفر وزیر امور خارجه ایران به استانبول در مقطعی انجام شد که آمریکا و متحدان اروپاییاش تلاش دارند با القای وضعیت تعلیق میان جنگ و مذاکره، ایران را در تله خطای محاسباتی گرفتار کنند.
سجاد آتشبار افزود: در چنین شرایط خاص اما، حضور فعال سیدعباس عراقچی در ترکیه نشان داد که ایران نه تنها در برابر فشارها منفعل نمیشود بلکه دیپلماسی خود را همزمان با حفظ مولفههای اقتدار دفاعی پیش میبرد لذا سفر عراقچی پیام روشنی داشت؛ ایران بازی تحمیلی آمریکا را نمیپذیرد و از تعاملات منطقهای بهعنوان ابزار افزایش قدرت ملی بهره میگیرد.
وی اضافه کرد: میزبانی گرم ترکیه و مواضع مقامات ارشد این کشور در مخالفت با گزینه نظامی علیه ایران، بخشی از پازل بزرگتری در منطقه است؛ همانا هرگونه مشارکت در تهدید علیه ایران، به معنای تشدید سلطهگری آمریکا و تقویت جنایات رژیم اسرائیل خواهد بود لذا این همگرایی منطقهای، پیام واحدی به واشینگتن ارسال میکند؛ منطقه حاضر نیست در زمین سوخته آمریکا بازی کند و هزینه ماجراجوییهای آن را بپردازد!
آتشبار با تاکید بر اینکه اگر پیام اخیر دونالد ترامپ جدی بوده و آمریکا از شروط دیگر خود برای توافق کوتاه آمده باشد، همچنان چشماندازی برای از سرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا با میانجیگری کشورهای قدرتمند منطقه مانند ترکیه، عربستان سعودی، قطر و مصر وجود دارد یادآور شد: اما اگر او همچنان برای شروط سختگیرانه غیرقابل قبول توسط ایران استفاده کند، به نظر میرسد که یک درگیری گسترده در منطقه با محوریت ایران و آمریکا که دیگر کشورها را نیز وارد نبرد کند، اجتناب ناپذیر باشد!
◾️ترکیه مانع از تبدیل فضای پرتنش به رویارویی نظامی مستقیم میشود
گفتگوهای استانبول بخشی از تلاش هماهنگ آنکارا برای ایجاد کانالهای ارتباطی فعال میان بازیگران اصلی بحران ارزیابی میشود؛ تلاشی که ترکیه میکوشد آن را از سطح بیانیههای سیاسی به گفتگوهای عملیاتی ارتقا دهد.
وزیر امور خارجه ترکیه در نشست خبری مشترک با همتای ایرانی خود، صراحتاً از دو طرف خواست مسیر مذاکره را جایگزین گزینه نظامی کنند زیرا هرگونه اقدام نظامی فاقد دستاورد مثبت است.
هاکان فیدان با اشاره به اینکه تجربه مداخلات نظامی در منطقه نشان میدهد رویکرد جنگ تنها بر پیچیدگی بحرانها میافزاید افزود: آنکارا از هر ابتکاری که دو کشور را به میز مذاکره بازگرداند حمایت میکند اما برخی بازیگران برای سوق دادن آمریکا به سمت اقدام نظامی علیه ایران تلاش میکنند که واشنگتن باید از این مسیر پرهیز کرده و دو طرف اختلافات خود را از طریق گفتگو حل و فصل کنند.
مجموع این مواضع و تحرکات نشان میدهد ترکیه در مقطع فعلی تلاش دارد با بهرهگیری از دیپلماسی فعال، مانع از تبدیل فضای پرتنش سیاسی به یک رویارویی نظامی مستقیم شود؛ تلاشی که در ساعتهای گذشته با سرعتی کمسابقه دنبال شده است.
بدین ترتیب، در حالی که طی ساعات اخیر احتمال وقوع تنش میان ایران و آمریکا بالا گرفته و پس از اقدام اتحادیه اروپا علیه سپاه سرعت تحولات به شدت بالا رفته است ترکیه به عنوان کشوری که سابقه میانجیگری صلح و آشتی را دارد بیوقفه تلاش میکند در لحظات آخر و قبل از وقوع یک جنگ احتمالی به هر شکلی که شده ایران و آمریکا را پای میز مذاکره آورده و در اوج خستگیناپذیری، آنکارا را نجاتبخش وقوع جنگ بنامد.
