عصرآزادی آنلاین/ دکتر پرویز کریمی ثانی – دانشیار دانشگاه – مدیر و موسس مرکز تخصصی کودک و نوجوان امروز من در تبریز
در زمان بحران و استرس، همه انسان ها بر اساس مفهوم سندرم سازگاری عمومی، ممکن است سه مرحله هشدار، مقاومت و فرسودگی را طی کنند هر اندازه افراد مهارت های مدیریت استرس و تاب آوری را بهتر یاد بگیرند و اجرا کنند کمتر ممکن است دچار فرسودگی و بیماری های روانی وجسمانی شوند، بر اساس نظریه هاوزر افراد در زمان استرس و بحران یکی از سه حالت زیر را انتخاب می کنند:
۱- حالت تلاش همراه با استرس مثبت، در این حالت فرد با خودکنترلی بیشتر، امید و خلاقیت به کار و فعالیت و امور فرزندپروری خود ادامه می دهد.
۲- حالت تلاش همراه با استرس منفی، در این حالت فرد به کار و فعالیت خود ادامه می دهد اما نگرانی زیادی دارد و بیش از حد مراقب کودک می شوند.
۳- حالت استرس بدون تلاش و فعالیت، فرد همه کارها و فعالیت را تعطیل و کودک را به هیچ جا نمی برد و حتی با کودک در خانه هم به اندازه کافی بازی نمی کنند و خانه در سکوت و آماده باش است، این بدترین حالت ممکن است و باعث احساس عجز، درماندگی و افسردگی می گردد.
بر اساس مطالب گفته شده اگر والدین مدام در مرحله هشدار، گوش به زنگ بودن، استرس زیاد بدون فعالیت باشند و کارهای روزمره را کنار بگذارند این حالات و آشفتگی ها به کودکان هم انتقال پیدا می کند. در این بین والدین دارای استرس زیاد ممکن است دچار دو خطای اساسی فرزندپروری در زمان بحران شوند، خطای اول در والدینی مشاهده می شود که همه چیز را برای کودک عادی نشان می دهند و به سوالات آنها هم پاسخ نادرست می دهند. خطای نوع دوم در والدینی دیده می شود که کودک را بیش از حد در معرض اخبار و صحنه های ناخوشایند قرار می دهد و وضعیت را مبالغه آمیز جلوه می دهند، مسلما هر دوی این حالت ها نادرست است و ممکن است باعث افزایش استرس حاد، استرس پس از سانحه، اضطراب عمومی، مشکلات خواب و خوراک، مشکلات مربوط به تصمیم گیری و تمرکز و ایجاد حالت هایی از لجبازی، نافرمانی و ترس شدید شود.
راهکار کلی چیست؟
در زمان بحران کنترل همه موارد و اتفاقات به دست والدین نیست بخشی از اخبار و موارد از طریق مدرسه، همسالان، همسایه ها و عوامل بیرونی به کودک انتقال می یابد، با این حال والدین بهتر است موارد زیر را رعایت کنند:
حفظ آرامش فردی در خانه، عدم غرق شدن بیش از حد در اخبار و هماهنگی والدین با یکدیگر، درک احساسات کودک و همدلی کردن با او، ایجاد یک فضایی اطمینان بخش و آرام جهت گفتگو، محدود کردن دسترسی کودک به اخبار نگرانکننده، استفاده از لحن آرام و متناسب با سن کودک، مراقبت آگاهانه و توجه به نشانههای رفتاری، دادن اطلاعات اندک و درست درباره وضعیت موجود و پرسیدن سوال از کودک جهت پی بردن به میزان دانستنی های او، پر کردن اوقات فراغت، قطع نکردن فعالیت های روزمره و ادامه برنامه های شبانه روزی، انجام بازی های آرام بخش و نهایتا حفظ آرامش و عدم پاسخدهی هیجانی به نافرمانی و لجبازی کودک.
در این شرایط یاد بگیریم با وجود درد به زندگی ادامه دهیم و درد را به رنج تبدیل نکنیم.
