توجه به صنعت آذربایجان مُتضمن امنیت غذایی ایرانیان

عصرآزادی/ شهرام صادق زاده

آذربایجان شرقی به‌ واسطه موقعیت ژئو‌اکونومیک ممتاز، پیشینه تاریخی در تجارت منطقه‌ای و برخورداری از زیرساخت‌های مهم حمل‌ونقل و گمرکی، همواره یکی از استان‌های تاثیرگذار ایران در حوزه تجارت خارجی و تأمین کالاهای اساسی شهروندان کشور بوده است که نقش بی‌بدیل خود در ایام جنگ ۴۰ روزه را نشان داد.
در حقیقت، قرار گرفتن آذربایجان شرقی در مسیر ارتباطی ایران با کشورهای حوزه قفقاز، اوراسیا و بخشی از بازارهای اروپایی، این استان صنعت‌محور را به یکی از دروازه‌های مهم مبادلات اقتصادی کشور تبدیل کرده است؛ ظرفیتی که در صورت بهره‌برداری هدفمند و مدیریت امنیت غذایی می‌تواند نقش مهمی در پایداری زنجیره تأمین کشور ایفا کند.
فعالان بخش خصوصی آذربایجان شرقی همچون سایر استان‌های صنعت‌محور معتقدند برخی مقررات موجود، موجب کُندی فرآیندهای تولید و تجارت شده است به طوری که موضوع واردات مواد اولیه در برابر صادرات به عنوان یکی از مسائل مهم فعالان اقتصادی در حوزه تولید، در حاشیه قرار گرفته است!
به گفته کارشناسان اقتصادی، ضرورت تعامل مؤثر میان بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی آذربایجان شرقی، یک موضوع فراموش‌شده است که تسریع در رفع موانع تولید، تسهیل تجارت خارجی، اصلاح فرآیندهای اداری و افزایش اختیارات استانی در حوزه‌های اقتصادی را باعث شده و می‌تواند زمینه‌های لازم برای رونق تولید، توسعه صادرات و تامین اقلام غذای داخلی را در این استان بیش از پیش فراهم آورد که مدیریت امنیت غذایی آذربایجانی‌ها را تضمین خواهد کرد…

◾️بخش تولید و تجارت آذربایجان شرقی فعلاً با اختلال مواجه شده است!

مدیریت امنیت غذایی کشور از سوی استان‌های صنعت‌محور همچون آذربایجان‌شرقی در شرایط جنگ و پساجنگ موضوع بسیار مهمی است که باید آیتم‌هایی مانند وضعیت تولید و بازار محصولات کشاورزی در شرایط بحرانی، راهکارهای افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین، نقش راهبردی استان در تأمین امنیت غذایی شمال‌غرب کشور، مدیریت منابع آب، فعال‌سازی ظرفیت‌های علمی و اقتصادی و استفاده از فناوری‌های نوین در کشاورزی مورد بررسی و واکاوی قرار گیرد.
بر این اساس، ضرورت برنامه‌ریزی برای مدیریت امنیت غذایی در شرایط بحرانی فعلی ضروری به نظر می‌رسد زیرا تداوم شرایط جنگی آمریکا علیه ایران نشان می‌دهد که باید با نگاه و رویکرد دوران دفاعی، موضوع امنیت غذایی از سوی مسئولان و متولیان استان مورد توجه قرار گیرد.
در حقیقت، باید مشخصاً نقش شمال‌غرب کشور در تأمین امنیت غذایی و میزان توان‌آوری و ظرفیت تولید استان‌های صنعتی همچون آذربایجان شرقی در شرایط بحرانی تعیین شود که همانا باید میزان توانمندی‌های تولیدی استان به‌صورت دقیق احصا و در برنامه‌ریزی‌های کلان لحاظ گردد کمااینکه در حوزه کشاورزی منابع کافی اختصاص داده نشده و اگر حمایت‌های جدی صورت نگیرد مقوله مدیریت امنیت غذایی که یکی از موضوعات راهبردی کشور است زیر سوال رفته و کاری از دست بخش خصوصی برنخواهد آمد.

رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت آذربایجان شرقی در مورد مصائب و چالش‌های فعالیت واحدهای تولیدی این استان صنعتی در ایام بحرانی فعلی معتقد است: شرایط موجود به‌گونه‌ای است که تولید در واحدهای بخش خصوصی استان با مشکلات جدی روبه‌رو شده و با دو روز خاموشی برق، ادامه فعالیت واحدهای تولیدی امکان‌پذیر نیست.
مهدی امینی افزود: در حالی که بخش تولید و تجارت آذربایجان شرقی با اختلال مواجه شده است، سازمان تأمین اجتماعی هر ماه بخشنامه جدیدی صادر می‌کند و حتی از خرید و فروش نیز حق بیمه دریافت می‌شود و در این اثنا، همواره از ضرورت تامین مدیریت غذایی از سوی واحدهای صنعتی سخن به میان می‌آید در حالی که تسهیلات تبصره ۱۸ هنوز ابلاغ نشده و در حالی‌که کشور در شرایط جنگی قرار دارد باید اجرای بخشنامه‌های مربوط به شرایط عادی متوقف شود!
وی با انتقاد از عملکرد بانک مرکزی در حمایت از بخش خصوصی استان‌های تولیدمحور اضافه کرد: بانک‌های خصوصی متولی مشخصی ندارند و در قبال اعطای تسهیلات به بخش خصوصی به هیچ نهادی پاسخگو نیستند و جالب اینکه با تمام تاکیدات دولت مبنی بر حمایت از بخش تولید، تاکنون وعده پرداخت تسهیلات ۷۰۰ هزار میلیارد تومانی به بخش خصوصی عملی نشده و تخصیص فوری این تسهیلات به فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی در راستای تقویت مدیریت امنیت غذایی مردم استان ضرورت دارد.

◾️آذربایجان شرقی می‌تواند نقش فعال‌تری در زنجیره تأمین کشور ایفا نماید

آذربایجان شرقی در سال‌های اخیر به ویژه در زمان دولت چهاردهم نشان داده است که توانایی ایفای نقش مؤثر در مدیریت زنجیره تأمین کشور را دارد به طوری که وجود زیرساخت‌های مهم حمل‌ونقل، حضور فعال بخش خصوصی توانمند، نزدیکی به بازارهای منطقه‌ای و تجربه موفق در مدیریت تجارت مرزی، این استان را به یکی از قطب‌های اقتصادی شمال‌غرب کشور تبدیل کرده است.
در کنار این ظرفیت‌ها، تجربه‌های عملی نیز گواه بر توان مدیریتی استان در شرایط حساس است به طوری که در جریان جنگ ۴۰ روزه، آذربایجان شرقی در حوزه تأمین امنیت غذایی و توزیع کالاهای اساسی عملکردی موفق و قابل‌توجهی داشت و توانست با مدیریت مناسب و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، نیازهای مردم استان را بدون بروز کمبود تأمین کند لذا این تجربه نشان داد که زیرساخت‌های اقتصادی و مدیریتی این استان صنعتی در شرایط بحرانی نیز کارآمد و قابل اتکاست.
معاون توسعه بازرگانی سازمان جهادکشاورزی آذربایجان‌شرقی با تأکید بر وضعیت مطلوب تأمین محصولات اساسی این استان در ایام بحرانی پس از آتش‌بس شکننده جنگ ۴۰ روزه گفت: از لحاظ تأمین کالاهای اساسی در حال حاضر مشکلی نداریم اما زمانی که شهروندان استان در جریان روند تأمین و تولید قرار نگیرند، این تصور ایجاد می‌شود که اقدامات مدیریت و تامین امنیت غذایی استان تنها در یک بخش خاص انجام می‌شود!
رحیم مهردادی با اشاره به اینکه آمارها شفاف شده و در حوزه تولید مرغ که اخیراً مورد توجه افکار عمومی قرار گرفته است مشکلی نداریم افزود: در زمینه جوجه‌ریزی نیز، شرایط مطلوب است و برای ماه‌های آینده نگرانی بابت تأمین مرغ نخواهیم داشت لذا آذربایجان‌شرقی یکی از تنظیم‌کنندگان اصلی بازار مرغ در شمال‌غرب کشور است و بخشی از مرغ زنده مورد نیاز استان از شهرستان‌هایی همچون مشگین‌شهر و خوی تأمین می‌شود.
وی با اشاره به نقش آذربایجان شرقی در تأمین مرغ منطقه شمال‌غرب کشور تاکید کرد: در برخی مناطق کشور مانند جنوب، به دلیل افزایش دما و رسیدن دمای هوا به بیش از ۴۰ درجه، امکان جوجه‌ریزی در این فصل کاهش می‌یابد، در شمال کشور نیز به دلیل افزایش مصرف در فصل سفر و نیاز بالای تهران، بخشی از تأمین بازار به استان‌های دیگر واگذار می‌شود که در این میان آذربایجان‌شرقی نقش مهمی ایفا کرده و توانایی مدیریت در تامین و امنیت غذایی اقلام اساسی شهروندان بخش اعظمی از کشور را دارد.

با این اوصاف و با توجه به ضرورت ایفای نقش استان‌های صنعت‌محور در تامین و مدیریت امنیت غذایی شهروندان کشور، می‌توان اذعان کرد تقویت زیرساخت‌های گمرکی، توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل، تسهیل فرآیندهای تجاری و افزایش اختیارات مدیریتی در استان‌های مرزی می‌تواند زمینه‌ساز بهره‌برداری بهتر از ظرفیت‌های موجود شود و آذربایجان شرقی نیز در چارچوب رویکردهای دولت چهاردهم می‌تواند نقش فعال‌تری در زنجیره تأمین کشور ایفا نماید.
بدین ترتیب توجه به ظرفیت‌های آذربایجان شرقی نه‌تنها به تقویت امنیت غذایی و تأمین کالاهای اساسی کشور کمک می‌کند بلکه می‌تواند به توسعه تجارت خارجی، افزایش تعاملات اقتصادی با کشورهای همسایه و رشد اقتصادی پایدار در منطقه نیز منجر شود؛ مسیری که با حمایت دولت چهاردهم و بهره‌گیری از توان مدیریتی این استان صنعت‌محور، بیش از گذشته دست‌ یافتنی باشد.