“مده آ”  نماینده زنانی است که مورد ظلم و ستم قرار گرفته اند

عصرآزادی آنلاین / سرویس فرهنگی  – گفت وگو از علیرضا نیاکان:

گفت و گویی با مهتاب عسگرب دراماتورژ،کارگردان و بازیگر نقش “مده آ” به تهیه‌کنندگی هومن برقنورد انجام شده است که به نظر مخاطبین گرامی می رسد:  خانم عسگری اول اینکه بگویید چرا مده آ ؟ با اینکه یک قصه خیلی قدیمی هیچ وقت کهنه نمیشه؟ و چرا مده آ را انتخاب کردید؟ عسگری:مده آ نمونه یه زن کامله از جهات شخصیتی هستش. شخصیت و ویژگی های مده آ همیشه و در همه زن ها و در همه دوره ها میتونه وجود داشته باشه و اینکه چرا مده رو انتخاب کردم برای اینکه مده آ نماد یک زن دردمند و رنج کشیده است. نماینده همه زن هایی است که همواره مورد ظلم و ستم جامعه و مردان قرار گرفته اند. هر چند مده آ نمایش من بیشتر یه عاشقه. و همه درد ها و رنج های او به خاطر عشقه.

خانم عسگری گرامی چه جوری؟ اما ما مده آ رو یک زن انتقام‌جویی خون خوار می شناسیم. عشق کجای این شخصیت هست؟

از نظر من همه اتفاقات و حوادثی که در مده آ رقم میخوره به خاطر عشقه. اون به خاطر جیسون خانواده اش رو رها میکنه و به یه دیار غریب و ناشناخته میره. به خاطر جیسون با ماموران درگیر میشه و حتی برادرش رو هم میکشه. اون عاشق جیسون شده و همه جوره پای اون وایستاده. و اگر انتقام می گیره به این خاطره که به اون عشق پاکش خیانت شده. در واقع خط قرمز مده آ خود جیسون هستش و جیسون بدون اینکه متوجه این عشق عمیق باشه میره با دختر کرئون ازدواج میکنه.

-خب یعنی به نظر شما ممکنه این انتقام غیر طبیعی که معمولاً به ندرت پیش میاد به خاطر خود تحقیری مده آ باشه یعنی از زن بودن خودش ناراضی بوده باشه؟  به هیچ وجه. من این رو در شخصیت مده آ نمی بینم و فکر می‌کنم اگر مده آ مرد هم بود و چنین شخصیت محکمی می‌داشت مخصوصا باورش به عشق، همین کار رو می‌کرد. زن بودن برای مده آ  حقارت نیست.

اتفاقاً یک شخصیت فوق العاده را در باره حضور زن در جامعه نشون میده. مده آ با این حضور پررنگ از شخصیت حقیقی زن دفاع میکنه. اون داره جایگاه برتر زن رو به دنیا، به جامعه و به همه انسان ها نشون میده و حتی داره به زن میگه تو در یک جایگاه برتر هستی و کسی حق نداره تو رو از آن چیزی که هستی و حق طبیعی تو هست محروم کنه.

پس در این صورت خانم عسگری شما نظرتون درباره شخصیت مده آ مثبت هست. چون بعضی ها با زوایه به این شخصیت می پردازند؟

بله مده آ یه اسطوره است. نماد و الگوی یک زنی است که همه دردها و رنج های همه زن ها را یکجا در خود داره و حیرت آوره که اوریپید در بیش از 2500 سال پیش اینقدر به زن و مشکلات زن توجه داشته و توانسته تصویری دقیق و واقعی از یک زن را به این زیبایی به تصویر بکشد. مده آ می‌تواند در هر قوم و قبیله و یا جامعه ای به وجود بیاد. خصلت های انسانی مده آ در هر زنی و در هر روزگاری ممکنه اتفاق بیفته. استثمار و سوء استفاده از زن ها همیشه بوده. همیشه مورد ظلم و تجاوز و ستم قرار گرفته. و اتفاقا مده ا ی اوریپید داره یه گوشه ای از تاریخ رو هم به ما نشون میده. اینکه حتی  در جامعه یونان باستان هم با آن دوران باشکوه و متمدن  زن ها مورد ظلم و ستم بوده اند که جناب اوریپید این نمایشنامه انتقادی رو می نویسه و این انتقاد به خاطر این هست که جامعه یادش باشه زن باید دارای یک جایگاه شایسته باشه.این نمایشنامه داره به همه مخصوصا دولتمردان یاد آوری میکنه که مبادا زن فراموش بشه و یا مورد بی مهری قرار بگیره. به همین خاطر مده آ نمونه یک زن واقعی با یه عشق حقیقی است که قربانی میشه. قربانی خودخواهی های مردانه. قربانی خودخواهی های جامعه و روزگار.  مده آ قربانی میشه تا زن ها به حق خود برسند. قربانی میشه تا بزرگی و عظمت عشق به معنای حقیقی کلمه در روابط اجتماعی درست جا بیفته. با عشق برخورد نادرست صورت نگیره.

خانم عسگری شما خیلی روی عشق تاکید دارید، چرا؟

عشق خیلی مهمه و به همین اندازه مورد ظلم قرار گرفته. خیلی ها به بهانه عشق دنبال هوس هستند و معمولاً در این روابط عشق قربانی میشه. در مده آ عشق محور همه چیزه اما خیلی ها اون رو نمی بینند.

مده آ رو یه زن  هوس باز، خودخواه، خشن و جنایتکار پرداخت می‌کنند. این نیست. همان طور که در ادبیات خودمون حلاج به خاطر عشق بردار میشه. مده آ هم قربانی عشق میشه. در واقع اعمال و رفتارهای خشن اون زمانی اتفاق می افته که عشق آسیب می بینه.به همین خاطر من خواستم نگاه دوباره ای به مده آ داشته باشم و از این زاویه او را ببینم،

خانم عسگری شما دوسال پیش هم ادیپ شهریار افسانه های تبای رو به صحنه آوردید.آیا پرداختن به کارهای کلاسیک سخت نیست؟

قبلا هم گفتم. که واقعا سخت و طاقت فرساست اما کارهای کلاسیک از دو جهت برای من اهمیت دارند یکی از جهت اجرا و پرداختن به اسطوره هایی که هرکدوم از آنها بخشی از تاریخ انسانها هستند و بازنمایی آنها و زنده کردن آنها در صحنه برای خود من و تماشاگر خیلی جذاب و لذت بخشه. دوم اینکه برای ما یک یا چند حرف مهم دارند. ادیپ هم یک شخصیت چند لایه است و آشنا شدم با اون خیلی مهمه. مهم تر اینکه ادیپ نماد یک انسان یابنده است اون به دنبال حقیقت همه هستی خودشو از دست میده پس داره به ما و به همه انسان ها و جوامع میگه حقیقت خیلی مهمه حتی از وجود انسان هم مهمتره. یا مده آ داره درس میده و میگه عشق از زندگی مهمتره. اون زندگی رو بر اساس عشق زندگی میدونه. به همین خاطر وقتی که عشق آسیب می بینه دیگه زندگی رو بی معنی میدونه. تاخت و تاز و مکر و حیله و جادو وجنبل و قتل و انتقام فقط به خاطر عشق در وجود مده آ ظاهر میشن. ته خودخواهی. نه هوسرانی، نه کمبود نان و رفاه و نه حتی قدرت طلبی که جیسون قرار بود برایش مهیا کنه. این چیز مهم که مده آ به ما و به همه زن ها و مردها درس میده عشقه و  وفاداری به عشقه.

ممنون از وقتی که گذاشتید آرزوی موفقیت براتون دارم اجرای شما تا کی ادامه داره؟

اجرای ما از ۱۰ آبان شروع شده و تا ۲ آذر ماه هرشب ساعت۱۸:۴۵ سالن استاد عزت اله انتظامی واقع در خانه هنرمندان ایران.