اهمیت رسیدگی به مشکلات نانوایان آزادپز آذربایجان شرقی جهت عرضه نان باکیفیت به مردم از نگاه "عصرآزادی"
نان گران شد، بابا نان نداد!
عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده
نان، این روزها نه تنها قوت غالب مردم نیست بلکه نمادی از رهاشدگی بازار و بیپناهی محرومان شده و به گفته کارشناسان اقتصادی، ناکارآمدی اتحادیههای نان در عدم مدیریت و حمایت از نانواییها و توزیع ناعادلانه آرد از عمده دلایل گلایهمندی نانوایان و مقرونبهصرفه نبودن پُخت نان با قیمت دستوری دولت است.
خیلی جالب است که قیمت نان سنگک آزادپز در تبریز و برخی از شهرهای آذربایجان شرقی از ۱۰ هزار تومان به ۲۰ هزار تومان افزایش یافته و نان بربری آزادپز نیز از ۱۲ هزار تومان به ۲۰ و حتی ۲۵ هزار تومان رسیده و به همین دلیل، این روزها صفهای طولانی در مقابل نانواییهای یارانهای تشکیل شده است.
متاسفانه در ۴۰ سال گذشته، سیاست تثبیت قیمت نان با هدف حمایت از اقشار ضعیف و محروم همواره مورد اجرا قرار گرفته است اما نتیجهای جز اتلاف منابع، رشد فساد و نارضایتی مردم به همراه نداشته است.
تحقیقات نشان میدهد در شرایطی که دولتها هر دو یا سه سال یکبار مجوز افزایش قیمت نان را صادر کردهاند اما هزینههای تولید نان هر سال افزایش یافته است و این شکاف، در کنار تفاوت فاحش میان قیمت آرد یارانهای و آزاد، بستری برای قاچاق، تخلف، کاهش کیفیت نان و فساد گسترده در زنجیره توزیع و اتحادیههای نان ایجاد کرده است.
تحقیقات میدانی خبرنگار “عصرآزادی” نشان میدهد که در برخی نانواییهای آزادپز آذربایجانشرقی، نانوایان منتظر تصمیم دیرهنگام تشکیلات دولتی نمانده و آزادانه به افزایش قیمت نان اقدام کردهاند زیرا میدانند که دولتیها راهشان کمتر به صف نانواییها میافتد…
◾️تنور اول
چند روز است گرانی غیررسمی نان آزادپز در سطح مناطق مختلف آذربایجان شرقی باعث ایجاد نارضایتی در میان مردم شده است کمااینکه به گفته معاون رئیسجمهور “تعیین قیمت نان در استانها به استانداران سپرده شده است” اما در آذربایجان شرقی تاکنون در این خصوص اظهار نظری به عمل نیامده است.
نانوایان معترض آزادپز آذربایجان شرقی با انتقاد شدید از بیتفاوتی اتحادیه نانوایان هشدار دادهاند اینگونه افزایش قیمت آرد، نه تنها نانِ نانوا را آجر میکند، بلکه سفره مردم را نیز کوچکتر از همیشه نموده و برکت از خانههای مردم رَخت میبندد.
آنها میگویند از ۲۵ هر ماه برای خرید آرد اقدام میکنیم در حالی که تا 25 اردیبهشت ۱۴۰۴، آرد برای آزادپزها کیلویی ۱۵ هزار تومان عرضه میشد اما از چند روز گذشته، این رقم به ۲۹ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است، یعنی تقریباً دو برابر شده که هیچ توجیهی برای این افزایش قیمت ندارد.
از قرار معلوم حدود ۴۰ نفر از نانوایان به اتحادیه نانوایان مراجعه کردهاند تا اعتراضشان را به منتخبان خود اعلام کنند اما با کمال تعجب پاسخ “خبر نداریم، این تصمیم از تهران ابلاغ شده است” را دریافت کردهاند و در حالی که تمام ارگانها، نانوایان نگونبخت را به اتحادیه پاس میدهند اما اتحادیه سهمیه خود را گرفته و کنار کشیده است!
این در حالی است که نانوایان در دوران کرونا، جمعهها و بدون هیچ تعطیلی نان به پخت نان اقدام کردهاند اما هر روز قیمت تخم مرغ و روغن گران میشود و حالا هم آرد دو برابر شده است!
نانوایان فقط یک پاسخ روشن و مشخص میخواهند؛ این افزایش قیمت آرد، تصمیمی ناگهانی و غیرمنطقی بوده است که بدون در نظر گرفتن شرایط آنها و مردم اخذ شده است و جایگاه اتحادیه نانوایان دقیقاً در کجاست که از حق آنها دفاع نماید!؟
◾️تنور دوم
نانوایان آزادپز یار کمکی بازار نان استانها هستند و بخش اعظمی از فعالیت نانوایی را تامین و تقبل میکنند اما متاسفانه از ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ هر کیسه آرد آزادپزها از ۶۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان افزایش یافته است لذا اینگونه بلاتکلیفی در مورد افزایش قیمت آرد و نامعلوم بودن زمان تخصیص یارانههای نان موجب اختلاف و تنش میان نانوایان و شهروندان شده است.
یک کارشناس حوزه آرد و نان با اشاره به سودجوییهای صورت گرفته در فرآیند توزیع یارانه آرد معتقد است: در حال حاضر، مشاهده میشود که در برخی نانواییها، در حالی که در دستگاه کارتخوان به اندازه ۲ نان کارت کشیده میشود، تنها یک عدد نان به مشتری تحویل داده میشود لذا این روند به این معناست که نانوا دو برابر یارانه از دولت دریافت میکند، بدون آنکه محصول واقعی به آن میزان تحویل داده باشد و در واقع، این فرآیند عملاً منجر به از بین رفتن شفافیت در بازار شده است.
کریم سبزیان افزود: زمانی که منافع مالی نانوا در میان باشد، کمفروشی صورت میگیرد و در نتیجه، کیفیت نان دیگر برای او اهمیتی ندارد چرا که در سیستم فعلی، کیفیت نان سودآور نیست.
وی با اشاره به تفاوت شدید قیمت میان آرد یارانهای و آزاد اضافه کرد: وقتی در بازار بین قیمت یک کیسه آرد ۵۰ هزار تومانی و یک کیسه یک میلیون تومانی اختلاف ۹۵۰ هزار تومانی وجود دارد بدیهی است که زمینه برای فساد فراهم میشود بنابراین، طرح هوشمندسازی نه تنها کیفیت نان را افزایش نداده، بلکه منجر به ایجاد رانت و قاچاق گسترده نیز شده است.
این تولیدکننده آرد کامل در پایان تأکید کرد: تنها راه اصلاح این وضعیت، واگذاری آرد و نان به بازار آزاد و پرداخت مستقیم یارانه به حساب مردم است که در این صورت، مردم قدرت انتخاب خواهند داشت که از کدام نانوایی خرید کنند و نانوایان نیز برای جلب رضایت مشتری به سمت تولید نان باکیفیت خواهند رفت.
◾️تنور آخر
تجربه شکستخورده دولت سیزدهم که در سال ۱۴۰۱ با نام “هوشمندسازی یارانهها و تثبیت قیمتی” انجام گرفت، یادآور این است که نمیتوان با کنترل قیمتی بدون ساز و کار مناسب و دستور اجباری برای بیش از ۷۵ هزار نانوایی در سطح کشور، این بازار را ساماندهی کرد.
در حقیقت، طرح هوشمندسازی یارانه نان با هدف شفافسازی توزیع آرد و جلوگیری از تخلفات از سال ۱۴۰۱ آغاز شد و دولت سیزدهم با ادعاها و دلایل غیرکارشناسی و تنها با نصب کارتخوانهای هوشمند در نانواییها و رهگیری تراکنشها، سعی در کنترل مصرف آرد یارانهای داشت.
وزارت اقتصاد دولت سیزدهم، با هدف آنچه شفافسازی دادههای زنجیره گندم و آرد و نان میخواند در اردیبهشت ۱۴۰۱ مسئولیت طراحی، پیادهسازی و استقرار کارتخوانهای هوشمند با استفاده از ظرفیت شبکه پرداخت الکترونیکی را بر عهده گرفت.
با این روال، کارتخوانهای هوشمند در بیش از ۹۵ درصد نانواییهای استانها نصب شد و تعداد تراکنشهای الکترونیکی خرید نان در سطح کشور بیش از ۵۰ درصد رشد کرد؛ میزانی که در ابتدا حکایت از موفقیت این طرح داشت اما بعدها مشخص شد طرح، به دلیل فقدان زیرساختهای نظارتی، تراکنشهای صوری و تخلفات گسترده، نتوانسته به اهداف تعیینشده برسد!
بدین ترتیب اختلاف فاحش قیمت آرد یارانهای و آزاد، زمینهساز تخلفات گستردهای نظیر قاچاق آرد و فروش آن در بازار آزاد شده و یارانههای پرداختی به نانوایان، پاسخگوی هزینههای واقعی تولید نان نیست و این امر علاوه بر آنکه موجب کاهش کیفیت نان و نارضایتی مصرفکنندگان شده است نانوایان نیز به دلیل عدم شفافیت در تخصیص آرد با مشکلاتی در تأمین آرد مواجه شدهاند که به افزایش تخلفات منجر شده است به نحوی که برخی از اعضای اتحادیههای نان به آرد اندوزی و فروش آن در بازار آزاد میکنند و نانوایان نگونبخت را در میدان، مقصران اصلی جلوه میدهند.
