یادداشت/ استفاده از انرژیهای نو و تجدیدپذیر باید به یک فرهنگ تبدیل شود
عصرآزادی آنلاین/ ✍️ طاهر خیری/ روزنامهنگار در آذربایجان شرقی
همچنان که ایرانیها در مصرف نمک، نوشابه، سیگار و روغن پیشتازند به همان میزان هم در در مصرف آب، نان و حامل های انرژی نیز جز مردمان بدمصرف محسوب می شوند. مصرفمان نه بهینه است و نه با صرفه. یاد نگرفتهایم خود را مُقید به رعایت الگوی مصرف کنیم. بیمحابا مصرف می کنیم و نمیاندیشیم که این منابع با هزینههای زیادی تولید و با یارانه دولتی، ارزان به دستمان میرسند.
باید به این درک و واقع بینی برسیم که در مصرف آب، انرژی، مواد غذایی و مدیریت این منابع استفاده بهینه ببریم تا کمترین اتلاف و بیشترین بهرهوری را به دست آوریم. فقط کافیست عادت کنیم چند اقدام موثر را در سبک زندگیمان نهادینه کنیم. استفاده از وسایل کم مصرف مانند لامپهای ال.ای.دی، خاموش کردن وسایل برقی اضافی در منزل و محیط کار، استفاده از تایمر و سنسورِ حرکتی در شیرآلات و لوازم مصرفی برقی، عایق بندی در و پنجرهها برای جلوگیری از هدررفت انرژی از جمله مواردی هستند که هم هزینهها را کاهش می دهند و هم به حفظ منابع طبیعی کمک میکنند.
روز” بهره وری و بهینهسازی مصرف” باید تاکیدی بر اهمیت استفاده موثر و بهینه از ظرفیتهای موجود و بهینهسازی مصرف برای توزیع عادلانه انرژی در سطح کشور و جلوگیری از هدر رفت منابع طبیعی باشد. به واقع، روز بهرهوری و بهینهسازی مصرف، بهانهای برای بیان اهمیت استفاده مؤثر و مطلوب از زمان، امکانات، سرمایه، فرصتها و نیروی انسانی در جهت تولید، بهینهسازی مصرف و در نتیجه، رسیدن به رشد و شکوفایی همه جانبه اقتصادی و اجتماعی است.
بهرهوری به معنی استفاده مطلوب و بهینه از مجموعه امکانات، ظرفیتها، سرمایهها، نیروها و منابعی است که به انسان برای رسیدن به رشد و شکوفایی همه جانبه کمک میکند. اسلام در موارد فراوان به مسلمانان سفارش میکند از منابع در اختیارشان درست استفاده کنند تا از اسراف جلوگیری شود زیرا بهرهوری تنها معیاری اقتصادی و مالی نیست بلکه برنامهریزی دقیق و درست برای بهرهگیری مناسب از لحظه لحظه عمر است.
بر اساس آخرین آمار، مصرف روزانه انرژی در ایران شامل ۱۲۴ میلیون لیتر بنزین، ۱۲۰ میلیون لیتر گازوئیل، ۲۵ میلیون لیتر نفت سفید، ۲۰ هزار تُن سوخت جت و در مجموع معادل ۲۹۴ میلیون لیتر سوخت در روز است. علاوه بر سوخت، مصرف روزانه برق به میزان یک میلیارد کیلووات ساعت و مصرف روزانه گاز طبیعی به میزان ۸۷۰ میلیون مترمکعب، هر کدام به ترتیب ۵۰ میلیون و ۲۶۰ میلیون دلار ارزش افزوده دارند که مجموع این مقادیر معادل ۴۹۸ میلیون دلار در روز و بالغ بر ۱۸۲ میلیارد دلار در سال است!
متوسط مصرف سرانه انرژی در ایران حدود ۲/۲ برابر متوسط جهانی است، در حالی که سرانه تولید ناخالص داخلی کشور نصف میانگین جهانی است و این امر باعث شده که شدت انرژی در ایران بیش از ۴ برابر متوسط جهانی باشد.
بخش صنعت ۳۶ درصد و بخش خانگی ۳۲ درصد از سهم برق مصرفی در کشور را به خود اختصاص داده اند. گسترش استفاده از پنلهای خورشیدی یا آبگرمکنهای خورشیدی برای تامین بخشی از برق مصرفی در ساختمانهای مسکونی، اداری و حتی در بخش های کشاورزی و صنعتی ضروری به نظر می رسد. دولت باید با تشویق مردم و اعطای تسهیلات لازم شرایط استفاده از پنلهای خورشیدی را در تمام بخشها فراهم آورد تا استفاده از انرژیهای نو و تجدیدپذیر به یک فرهنگ تبدیل شود.
سرانه مصرف کل آب شرب در ایران شامل مصارف خانگی و غیرخانگی است که این رقم ۲۳۵ لیتر به ازای هر نفر در شبانهروز اعلام شده است. در تعدادی از کشورهای اروپایی توسعه یافته از جمله آلمان، هلند و انگلیس سرانه مصرف خانگی آب در حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانه روز است، در حالی که کشورمان سالهاست با بحران خشکسالی و کاهش بارندگی روبرو است و بسیاری از مناطق، درگیر تنش آبی قرار دارند اما متاسفانه برای مدیریت مصرف آب در امور خانگی و کشاورزی تدبیری نشده است.
هنوز در کشور ما آب مصرفی و آب آشامیدنی در بخش خانگی تفکیک نشده و این منبع حیات صرف امور جاری زندگی مثل استحمام کردن، شستن لباس و امور دیگر بهداشتی می شود. در بخش کشاورزی نیز از آب استفاده بهینه نمیشود و آبیاری قطرهای در زمینهای کشاورزی گسترش نیافته است.
با عنایت به این موضوع مهم، مدیریت مصرف آب و استفاده بهینه از این منبع حیاتی در تمام بخشها ضروری به نظر می رسد و این امر بدون فرهنگسازی مصرف صحیح آب و انرژی محقق نمی شود لذا اگر الگوی مصرف توسط مردم رعایت شده و منابع طبیعی به درستی مدیریت شوند به یقین ۳۰ الی ۵۰ درصد هزینههای انرژی در کشور کاهش می یابد.
