شیدا قوامپوری در گفت و گوی اختصاصی با عصرآزادی آنلاین:
کتاب بخشی از سلامت فرهنگی جامعه است
کتاب باید «نیاز» تلقی شود، نه «تشریفات»
عصرآزادی آنلاین / سرویس فرهنگی – علیرضا نیاکان:
به مناسبت هفته کتاب گفت و گوی کوتاهی با شیوا قوام پوری داشتیم که به نظر مخاطبان می رسد:
خانم شیدا قوامپوری، به هفتهی کتاب رسیدیم؛ هفتهای که همیشه دربارهی اهمیت کتابخوانی صحبت میشود. از نظر شما مهمترین پیام این هفته چیست؟
هفتهی کتاب فقط یک مناسبت نمادین نیست؛ فرصتی است برای اینکه دوباره یادمان بیاید کتاب بخشی از سلامت فرهنگی جامعه است. در شرایط سخت اجتماعی و اقتصادی، شاید خیلی چیزها از زندگی حذف شوند، اما اگر کتاب حذف شود، عملاً آینده و حافظه تاریخی و جمعی را حذف کردهایم. این هفته یادآوری میکند که فرهنگ نیاز به «تداوم» دارد، نه مناسبتهای مقطعی و کوتاه
-یکی از دغدغههای امروز این است که با مشکلات اقتصادی، خانوادهها سبد فرهنگیشان کوچکتر شده. از نظر شما چطور میشود مردم را تشویق کرد که با وجود این مسائل هنوز کتاب بخرند یا بخوانند؟
این واقعیت را نمیشود انکار کرد. اما چند نکته میتواند کمککننده باشه
کتاب الزاماً خریدنی نیست: کتابخانههای عمومی، کتابخانههای کوچک محلی، امانتگیری، و حتی کتابگردانی در محلات میتواند هزینه را تقریباً صفر کند.
کتاب باید «نیاز» تلقی شود، نه «تشریفات»:
وقتی خانواده بداند کتاب مستقیماً روی مهارت ارتباطی، ذهنی و آینده شغلی خودش و فرزندش تأثیر دارد، نگاه اقتصادیاش هم عوض میشود.
انتخاب کتابهای کوچکتر و ارزانتر: همیشه لازم نیست رمانهای حجیم یا کتابهای گران خرید. کتابهای کوتاه میتوانند تأثیر عمیقتری داشته باشند و از جمله پلتفرمهایی مثل طاقچه، کتابراه و فیدیبو که هم قیمت مناسبتری دارند و هم دسترسی راحتتر مخاطب به انواع کتابهای ایرانی و خارجی را فراهم میکنند.
اصلاح سیاست فرهنگی: باید قیمت کاغذ، نظام توزیع، مالیات نشر و دسترسی مردم اصلاح شود. ترویج کتابخوانی بدون حمایت ساختاری فقط شعار است، باید آموزشوپرورش از مدارس شروع کند و تاسیس کتابخانههای مجهز در مدارس، تشویق دانشآموزان با برگزاری نمایشگاههای کتاب داخل مدارس و شرکت در نمایشگاههای کتاب و… درواقع معتقدم نطفه کتابخوانی و فرهنگ در سالهای اولیه آموزش کودک بسته میشود و کتاب کمک میکنه زندگیهای مختلفی رو تجربه کنه و درواقع چراغ راه زندگی و آیندهاش باشه و درک بهتری از زندگی و چالشها داشته باشه و در مرحله بعد شهرداری وظیفه داره در حملونقل عمومی مثل مترو و اتوبوس جایگاههایی رو قرار بده برای گذاشتن کتاب تا مردم به خواندن کتاب در مکانهای عمومی هم عادت کنند.
فرهنگ کتابدستدوم: این فرهنگ در ایران هنوز جا نیفتاده، اما بسیار سالم و مؤثر است و تاثیر زیادی دارد.
– برای بسیاری از خانوادهها سؤال این است که چطور بچهها را از کودکی به کتابخوانی علاقهمند کنیم؟
عادت کتابخوانی مثل عادت مسواکزدن است؛ باید از سن خیلی پایین شروع شود:
کتاب خواندن برای کودک، قبل از اینکه خودش بخواند، گوش دادن قصههای صوتی و…
در دسترس بودن کتاب مثل اسباببازی
تشویق به خواندن همراه با لذت، نه از وظیفه
نقش والدین بهعنوان الگو مهمه؛ پدر و مادری که کتاب نمیخوانند نمیتوانند کودک کتابخوان تربیت کنند
گفتوگو دربارهی داستانها و شخصیتها با کودک، نه فقط خواندن آنها.
خرید کتاب در کنار خرید اسباببازی.
ایجاد کتابخانهی کوچک شخصی برای کودک
اگر کودک احساس مالکیت کند، کتاب بخشی از هویت او میشود.
– شما به عنوان نویسنده، بزرگترین مانع ترویج کتابخوانی را چه میدانید؟
به نظر من مانع اصلی نبودن تجربه لذت از خواندن است. وقتی کسی حتی یک کتاب خوب نخوانده که تغییرش داده باشد، طبیعتاً کتاب را جدی نمیگیرد. ما باید مردم را به «اولین تجربه خوب» برسانیم. بعد از آن، کتاب خودش راهش را پیدا میکند. علاوهبر این کتاب خواندن قبل از خواب باعث خواب راحتتر و از بین بردن استرس و اضطراب میشود و باعث میشه ما توی زندگی تصمیمهای بهتری بگیریم.
– و در پایان، اگر بخواهید یک پیام کوتاه برای هفته کتاب بدهید؟
شیدا قوامپوری:
کتاب میتواند از دل سختترین روزهای زندگی هم یک راه روشن باز کند. حتی اگر ماهی یک کتاب، یا حتی سالی چند کتاب؛ مهم اینه که چراغ فرهنگ و هنر خاموش نشه، چون توی تاریکی هیچ شناختی از محیط اطراف نداریم، بهنظر من انسان کتاب خوان مثل چراغی روشن هست در محیطی تاریک که باعث میشه راه درست رو از خطا انتخاب کنه و آگاه باشه، پس همیشه کتاب بخونیم تا آیندهای زیباتر هم برای خودمون بسازیم و هم برای نسل آینده.
