ضرورت استقلال مالی مجتمع مس سونگون ورزقان به بهانه روز ملی صنعت مس از نگاه "عصرآزادی"
آذربایجان شرقی، تماشاگر ذخایر مِسی!
عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده
با گذشت حدود سه سال از وعده رئیس دولت سیزدهم و پس از یک سال از وعده رئیس دولت چهاردهم درباره استقلال مجتمع مس سونگون ورزقان و تشکیل شرکت مستقل مس آذربایجان، مطالبه جدی مردم آذربایجان همچنان محقق نشده و دخالتهای برخی جریانها در هیئت اجرایی آن، تعجب افکارعمومی را پدید آورده است!
کارشناسان اقتصادی معتقدند مدیریت ارشد آذربایجان شرقی نباید اجازه دهد بار دیگر با تصمیمات غیرمسئولانه برخیها، روند توسعه شهرستان ورزقان و منطقه متوقف گردد چنانچه در سالهای گذشته عقبماندگیهای بسیاری از حیث حضور مسئولان غیربومی و اغلب بیتفاوت، این استان را از ردههای بالا به جایگاه غیرتصور انتهای جدول اقتصادی کشور کشیده است!
نامگذاری مناسبت ۲۲ آذر به عنوان روز ملی صنعت مِس، فرصت مغتنمی است تا استقلال معدن مس سونگون ورزقان بار دیگر در کانون توجهات دولت قرار گیرد که حقیقتاً میتواند به تقویت موقعیت کشور در بازارهای جهانی مس کمک کرده و زندگی شهروندان ساکن آذربایجان شرقی و عمدتاً قرهداغ را تحت تاثیر اقتصادی خود قرار دهد گرچه گفته میشود شرکت مس تمایل چندانی به واگذاری اختیارات به مجموعه مس سونگون ندارد، کمااینکه تقریباً هیچ اقدام مثبت و عملیاتی از بابت استقلال تاسیس شرکت مس آذربایجان و انتقال درآمدهای این مجموعه به آذربایجان شرقی انجام نشده است؛ گو اینکه وعدههای دولت قبل، یک عوامفریبی بود…
سونگون به بزرگترین معدن مس ایران و خاورمیانه تبدیل شده است
معدن مس سونگون در آذربایجان شرقی به عنوان یکی از بزرگترین منابع فلزی ایران از اهمیت ویژهای در صنعت معدنکاری برخوردار است زیرا با توجه به پتانسیلهای عظیم این معدن، استقلال آن از سایر نهادهایی که کیلومترها با منطقه آذربایجان فاصله دارند میتواند به بهبود بهرهوری و افزایش توان رقابت در بازارهای داخلی و جهانی منجر شود.
به اعتقاد کارشناسان، مهمترین دلیل برای لزوم استقلال معدن مس سونگون، توانایی مدیریت بهینه منابع و افزایش کارایی فرآیندهای استخراج و تولید است زیرا با استقلال مدیریت آن، میتوان استراتژیهای متناسب با شرایط شهرستان و نیازهای بازار منطقه را به طور دقیق پیادهسازی نمود.
تاریخچه ایجاد معدن و ارزش آن سابقه معدن مس سونگون به ۲۰۰ سال پیش یعنی دوره قاجار میرسد، آثار فعالیتهای قدیمی به صورت استخراج زیر زمینی در امتداد طول رودخانه سونگون در محدوده پرعیار بوده است.
ارزش ذخایر معادن سونگون بالغ بر ۳۲۰ میلیارد دلار برآورده شده و یک درصد ذخیره مس دنیا و ۵۲ درصد ذخایر مس کشور را در دل خود جای داده است، کمااینکه به لحاظ وسعت، ظرفیت و تُناژ تولیدی به تنهایی طبق اعلام مدیرعامل شرکت مس آذربایجان و بر اساس جدیدترین اکتشافات انجام گرفته، از جایگاه دومین قطب مس در کشور، به بزرگترین معدن مس ایران و خاورمیانه تبدیل شده است.
راهاندازی معدن مس سونگون و تکمیل چرخه تولید مس در منطقه ورزقان، با راه اندازی کارخانه تولید مس کاتُد سونگون، در کنار ایجاد صنایع پایین دست همانند صنایع کابل و سیم و شهرکهای صنعتی، می تواند نقش بسزایی در افزایش تولید ناخالص داخلی، اشتغال و محرومیت زدایی شهرستان ورزقان و سایر مناطق آذربایجان شرقی داشته باشد به شرطی که دستهای پُشت پرده قطع شوند!
درآمد سرشار سونگون برای توسعه آذربایجان شرقی مصرف نمیشود!
استقلال واقعی مجموعه مس سونگون ورزقان موجب تسهیل در تصمیمگیریهای سریع و پاسخگویی به شمار بالای چالشهای اقتصادی منطقه قرهداغ میشود، کمااینکه علاوه بر جنبههای مدیریتی، استقلال معدن سونگون میتواند منجر به ایجاد اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم در منطقه ورزقان و شاید هم کُل استان شود.
یک پژوهشگر انجمن اقتصاد انرژی کشور با اشاره به اینکه مس سونگون ورزقان در نتیجه اکتشافات اخیر از لحاظ برخورداری از ذخایر مس به رتبه اول کشور ارتقا یافته است گفت: علیرغم تولید گسترده در این مجموعه صنعتی به علت وابستگی ساختاری این شرکت به تهران و کرمان و در نتیجه پدیده سواری مجانی، چیزی جز آلودگیهای زیست محیطی و خاک و حتی آلودگی آبهای زیر زمینی، نصیب مردم و اقتصاد منطقه آذربایجان نمیشود!
“علی محمدی پور” افزود: با این وجود، ۱۰۰ درصد سهام شرکت مس سونگون متعلق به شرکت ملی مس ایران بوده و خود شرکت مس سونگون فعلاً یک مجموعه خاص است در حالی که بیش از ۹۰ درصد از عواید این معدن عظیم طی سالهای گذشته به جیب کرمان و تهران که دارای صنایع تبدیلی مس هستند رفته و سهم مردم آذربایجان و به خصوص شهرستان محروم ورزقان بسیار ناچیز است و متاسفانه اقتصاد معدن، تنها دو درصد از ارزش افزوده این استان را شامل میشود.
این استاد دانشگاه بر ضرورت استقلال معدن مس سونگون از شرکت ملی مس ایران تاکید کرد و یادآور شد: درآمد سرشار این مجموعه معدنی به جای استفاده در توسعه آذربایجان شرقی در بخشهای دیگر و در استانهایی که فراوری انجام میشود، هزینه شده و عاید چندانی نصیب این استان نمیشود که باید تدابیر لازم در داخل استان اندیشیده شود.
استقلال سونگون باعث کاهش مهاجرت به شهرهای بزرگ خواهد شد
یکی از مطالبات به حق مردم شهرها و روستاهای پیرامون ورزقان، عدم برخورداری از سهم تولیدات مس سونگون است که عوارض منفی زیست محیطی به همراه عدم برخورداری از فواید آن، برایشان تحمیل شده است که در علم اقتصاد به سواری مجانی موسوم است.
استاندار آذربایجانشرقی اخیراً در اظهارات جدی و جالب خود، از ضرورت انتقال حسابهای دولتی به استان آذربایجان شرقی در موضوع مس سونگون سخن به میان آورده است که از توجه مدیریت ارشد استان در تحقق بهره مندی شهروندان آذربایجانی از منافع معادن خدادادی حکایت دارد.
“بهرام سرمست” با اشاره به اینکه موضوعاتی مانند مطالبات گذشته و ابهامات بخش خصوصی نیازمند توجه ویژه است گفت: تأکید اصلی استان بر تشکیل هُلدینگ مس ایران برای اصلاح ساختار، بازگشت مالیات و ارزش افزوده است زیرا متأسفانه تعهداتی که در گذشته در این زمینه داده شده تاکنون به درستی اجرا نشده است!
با این اوصاف و با توجه به اهمیت مقوله استقلال در مدیریت محلی و تخصیص منابع به صورت شفاف و مستقیم، فرصتهای شغلی بیشتری برای جوانان محلی فراهم میشود و این امر نه تنها به رشد اقتصادی منطقه ورزقان کمک میکند بلکه باعث کاهش مهاجرت به شهرهای بزرگ نیز خواهد شد.
بدین ترتیب، استقلال معدن مس سونگون ورزقان به عنوان یکی از مؤلفههای کلیدی در استراتژیهای توسعه پایدار و متوازن شمالغرب کشور، اهمیت ویژهای داشته و بهرهبرداری بهینه و مدیریت مؤثر این معدن نه تنها به نفع اقتصاد ملی خواهد بود بلکه به بهبود کیفیت زندگی مردم منطقه آذربایجان نیز خواهد انجامید.
