"عصرآزادی" مشکلات و مصائب چشمهای بیدار جامعه را به مناسبت روز خبرنگار بررسی میکند
خبرنگاران؛ راویان بدون یاران!
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
شاید باورش برای بسیاری از افراد جامعه دشوار باشد که خبرنگاران رسانههای کشور به عنوان رُکن چهارم دموکراسی که در حد توان، حلال مشکلاتاند اما خود، با مسائل، چالشها و کمبودهای ریز و درشتی روبرو هستند که برخی از آنها از حقوق اولیه، ابتدایی و بدیهی در هر صنف به شمار میرود ولی صدایشان هم درنمیآید به ویژه آنکه هرچه از پایتخت کشور دورتر، مشکلات این تلاشگران و راویان واقعیتها، درشتتر می شوند!
در حقیقت، ما خبرنگاران همه روزهای سال را از موضوعات مختلفی اعم از واقعیتهای تلخ و شادیبخش اقتصادی و اجتماعی مینویسیم و عکاسان نیز، آنها را با دوربینهای خود روایتگری میکنند تا به هر طریق ممکن از آلام شهروندانمان کاسته شود اما وقتی نوبت به خودمان میرسد جریان روشنایی فانوسوار در اذهان متبادر میگردد که به حلقه اطراف خود نور نمیرسد؛ روایت ۱۷ مرداد هر سال به عنوان روز خبرنگار هم از همان ایام کلیشهای است که وقتی، فردای آن روز میرسد گو اینکه قول دیروز برای امروز اعتبار ندارد!
جامعه رسانهای ایران در ماههای گذشته اتفاقات ریز و درشت زیادی را از سر گذراند؛ اتفاقاتی که متاثر از تنشهای ژئوپلیتیکی و جنگ مستقیم با رژیم اسرائل و بعدها با آمریکا بود و موجب شد تا خبرنگاران برای انجام وظیفه حرفهایشان در رخدادهای حساس در دو موضوع تقویت مرجعیت رسانهها و آزادی فعالیت رسانهای که با یکدیگر پیوند ناگسستنی دارند با محدودیتها و چالشهای متعددی روبهرو شوند زیرا حوادث تلخی مانند جنگ ۴۰ روزه که در برخی از استانهای کشور رخ داد بار دیگر لزوم خبررسانی آزاد و حرفهای را برای افکار عمومی و سیاستگذاران یادآوری کرد که هنوز با نگاههای امنیتی دنبال میشود و باید سوای مشکلات صنفی و معیشتی خبرنگاران، باید برای برخوردهای سلیقهای مسئولان با این قشر نیز راهحلی اندیشیده شود…
◾️بهتر است دایره خط قرمز اطلاع رسانی برای خبرنگاران کوچکتر شود
در حالی که جنگ اخیر ایران با دشمنان که در خلال ماههای اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ تنها ۴۰ روز به طول انجامید اگر ۸ سال طول میکشید، با شرایط قمر در عقرب اینترنت و برخوردهای قهرآمیز با خبرنگاران، دیگر رسانهای باقی نمیماند زیرا جنگ ۴۰ روزه اخیر تنها مرجعیت رسانهای را زیر سوال نبرد بلکه با توقف فعالیت رسانههای دیجیتال و حتی کاغذی، روح و روان خبرنگاران و مدیران مسئول رسانهها را هم درگیر کرد و متاسفانه وضعیت آشفته حاکم بر موضوع اطلاعرسانی تا آنجا پیش رفت که برخی از خبرنگاران ناخواسته به اینترنت سفید تن دادند اما با شروع آتشبس هجمههای زیادی به سوی آنها روانه شد و استقلال حرفهایشان زیر سوال رفت!
یک استاد ارتباطات در مورد نحوه کاهش دغدغههای طیف خبرنگاران گفت: نخستین اقدام این است که قانون مطبوعات جایگاه خبرنگاران را شفاف کند زیرا خبرنگاران جایگاه معنیداری در قانون مطبوعات ما ندارند؛ قانون مطبوعات ما شفاف نیست و کلی است؛ به طوری که دست بسیاری از قضات را برای تفسیر قوانین باز می گذارد و مشکلات فراوانی را برای خبرنگاران به وجود می آید.
“احمد یحیایی ایلهای” با اشاره به اینکه کار کردن در شرایطی که قوانین شفاف نیست دشوار است افزود: خبرنگاران، آینده مبهمی دارند و از اقشار ضعیف جامعه ما هستند؛ از اقشاری که بیشترین خطرات، زندگی خانوادگی آنان را تهدید می کند لذا خبرنگاران باید این امکان را داشته باشند که از نظر حرفه ای به اطلاعاتی که حق مردم است دسترسی داشته باشند؛ در نتیجه بهتر است دایره خط قرمز اطلاع رسانی را برای خبرنگاران کوچکتر کنیم.
وی اضافه کرد: اگر در روزنامه های ما فضا باز باشد و آنها بتوانند به درستی اطلاع رسانی کنند، مردم به سَمت روزنامه ها روی می آورند و از سمت و سوی اطلاعات غیرقانونی فاصله میگیرند؛ اطلاعاتی که در بسیاری از مواقع ممکن است درست نبوده و منجر به تشویش افکار عمومی شود.
یحیایی ایلهای تاکید کرد: در واقع این خبرنگاران نیستند که موجب تشویش افکار عمومی جامعه می شوند؛ چرا که تشویش افکار عمومی زمانی اتفاق می افتد که فضا را می بندیم و نمی گذاریم از کانال رسمی که همانا رسانه است اطلاعات به دست مردم برسد و آنها ناگزیر به آن سوی خبر ترغیب میشوند.
◾️سالهاست اکثر وعدههای روز خبرنگار به مرحله اجرایی نمیرسند
نداشتن امنیت شغلی برای خبرنگاران رسانهها از جمله بزرگترین چالشهای جدی برای نگاه حرفهای به حوزه خبر است به نحوی که وقتی امنیت شغلی نباشد خبرنگار جامعه ما نمیتواند با نگاه بلندمدت و خیال آسوده قلم بزند و حقیقتاً باید اذعان کرد خبرنگاران بدون امنیت شغلی معمولاً به روزمرگی دچار میشوند در حالی که هنوز از حمایت بیمهای به طور شفاف و بر اساس قانون کار برخوردار نبوده و بلاتکلیف بودن حوزهای که بتواند مشکلات و خواستههای چشمهای بیدار جامعه را در آن حل و فصل کرد موجب شده تا فعالان رسانه ای برخی استانها بیش از پیش نسبت به این حرفه جذاب و آگاهیبخش، دلسرد شوند!
یک کارشناس حوزه رسانه با اشاره به اینکه کیفیت اطلاعرسانی و استقلال حرفهای خبرنگاران، ارتباط مستقیمی با وضعیت معیشتی و امنیت شغلی آنان دارد گفت: خبرنگاری که دغدغه تأمین حداقلهای زندگی را داشته باشد ناگزیر با محدودیتهای بیشتری در انجام وظایف حرفهای خود مواجه خواهد شد.
“امید سیاح” با اشاره به مهمترین دغدغههای فعالان این عرصه افزود: مشکل اصلی خبرنگاران، امروز تنها مسائل معیشتی نیست بلکه نبود امنیت شغلی، قراردادهای ناپایدار، فعالیت حقالتحریری و حمایتهای ناکافی باعث شده بسیاری از نیروهای متخصص و باتجربه انگیزه ادامه فعالیت در این حرفه را از دست بدهند.
وی اضافه کرد: خبرنگاری شغلی است که به آرامش ذهنی، استقلال حرفهای و پشتوانههای قانونی نیاز دارد و بدون تأمین این الزامات، نمیتوان انتظار داشت رسانهها نقش واقعی خود را در توسعه و شفافیت ایفا کنند کمااینکه سالهاست در روز خبرنگار وعدههایی درباره بیمه پایدار، مسکن، بهبود معیشت و حمایت از خبرنگاران مطرح میشود اما بخش قابل توجهی از این وعدهها به مرحله اجرا نمیرسد.
سیاح با ذکر این نکته که اگر قرار است از جایگاه خبرنگاران صیانت شود حمایتها باید از شکل مناسبتمحور خارج شده و به سیاستهای پایدار تبدیل شود خاطرنشان کرد: چرا که امنیت شغلی، بیمه فراگیر و دسترسی به تسهیلات مسکن، امتیاز نیست بلکه از حقوق اولیه فعالان رسانهای به شمار میرود که فعلاً در کشور ما به ورطه فراموشی سپرده شده است!
با این اوصاف، متاسفانه عدم پاسخگویی به موقع مدیران نسبت به پیگیری ها و مطالبات مردم و شانه خالی کردن از مسئولیت پاسخگویی و توجه به نیاز مردم و ارجاع کمکاریهای مدیران به دیگران شیوه دیگری از بیاحترامی و کم توجهی به قشر آگاهی رسان جامعه و سردرگمی خبرنگاران در راستای شفافسازی اجتماعی است که حداقل باید، نحوه برخورد مدیران با رسانهها از طریق شورای اطلاع رسانی کشور پیگیری شود تا مشکلات موجود بیش از این بر دوش آنها سنگینی نکند!
بدین ترتیب باید اذعان کرد که روز خبرنگار، تنها یک مناسبت تقویمی نیست بلکه فرصتی برای شنیدن صدای کسانی است که هر روز صدای اقشار مختلف جامعه را منعکس میکنند لذا تحقق مطالبات صنفی خبرنگاران از امنیت شغلی و مصونیت اجتماعی گرفته تا بیمه فراگیر و حمایت در حوزه مسکن، میتواند گامی مؤثر در تقویت جایگاه رسانه و توسعه شفافیت در کشوری باشد که در عرصه روزنامهنگاری و روشنفکری، جزو پیشقراولان جهان است و نباید اینگونه در انزوا بماند!
