عصرآزادی آنلاین/ جواد نیکبخت – پژوهشگر توسعه
مسلم است مسئله امنیت اولویت هر انسان و تمام جوامع انسانی است و بنده نیز بر این امر واقف و معترفم. اما روی سخنم با مسئولینی هست که سوراخ دعا را گم کرده اند، البته که هر تدبیری و تصمیم مدیریتی یک سری مزایا و معایبی می تواند داشته باشد، اما از روزی که فیلترینگ در ایران طرح و اجرایی شد هیچ مزیت و مزایایی برای آن به ذهن کسی جز طراحان خطور نکرده است و مشخص است طراحان از مکانیزم فیلترینگ و چگونگی دور زدن آن بی اطلاع اند و قطعاً سواد مرتبط و علم کافی ندارند و یا شاید مصلحت شخصی شان چنین حکم می کند.
به هر حال به علت کم فهمی، کم توجهی یا انتفاع شخصی و احیاناً باندی عده ای خاص به بهای بر باد دادن خیلی از منابع و منافع ملت و دولت سال هاست به نام دولت فیلتر را به ملت تحمیل می کنند.
می دانیم فیلترینگ و یا مسدود سازی هرمنبع یا بستر اینترنتی با فیلترشکن ها البته خارج از روال معمول برای تمام قشرها و سنین جامعه گشوده می شود که این روش بهره داری از اینترنت و شبکه های مجازی اجباراً تبعات مختلف از جهات اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، امنیتی را به دنبال دارد.
از لحاظ اقتصادی؛ اول دولت هزینه ای جهت فیلتر کردن متقبل می شود، در مقابل کاربران هزینه های گزاف خرید فیلترشکن ها و هزینه اضافه مصرف اینترنت را در این شرایط تورمی متحمل می شوند از طرف دیگر هزینه های عدم النفع گسترده ناشی از اختلال در اقتصاد دیجیتال، ارتباط بین بخش های تامین منابع، تولید و توزیع کالا و خدمات و با قطع ارتباط بین تولید کننده و توزیع کننده و مشتری صورت می گیرد. گردشگری و مشاغل وابسته از بین می رود امکان دسترسی به پیشرفت های تکنولوژیک و بازارهای بین المللی محدود، در نتیجه سرعت رشد اقتصادی کشور کاهش و از نرخ رشد جهانی عقب می افتد.
در دنیای امروز که مشاغل مجازی گسترش یافته به طوری که یک نفر در ایران برای یک شرکت تولیدی و تجاری یا خدماتی مثلا در لندن می تواند کار کند، افراد جامعه و حتی دولت از درآمد ارزی محروم می گردد.
از لحاظ فرهنگی؛ پژوهشگران و اساتید و دانشجویان در دسترسی به آخرین منابع و پیشرفت های علمی جهان محدود می شوند. لذا ترغیب به مهاجرت در این قشر شدت می گیرد.
نکته دیگر فیلترشکن ها در استارت، اپلکیشن و برنامه هائی را بدون لحاظ محدودیت های معمول سنی و جنسی اینترنت به کاربران نمایش و پیشنهاد می کنند که می تواند مغایر با ارزش ها و حتی چارچوب امنیتی جامعه ما باشد.
از لحاظ اجتماعی؛ دسترسی ناخواسته به ارزش ها، باورها، اسطوره ها و چارچوب های فرهنگی سایر کشورها، گریز ناخودآگاه و ناخواسته از هویت خودی را رقم می زند که با توجه به موانع قانونی و سلیقه ای و محدودیت امکانات در نتیجه حجم پائین تولید محتوی و مغایر با سلیقه مخاطب داخلی در قیاس با کشورهای دیگر پذیرش و جایگزینی صورت می گیرد، ارزش ها کم رنگ تر و چارچوب ها سست تر می گردد.
از زاویه دیگر رانت خواری فیلترشکن فروش های با ژن برتر گسست اجتماعی بین حاکمیت و مردم را ایجاد و سرمایه اجتماعی را به باد می دهد.
از لحاظ سیاسی، نه کشورهای مصطلح با عبارت دشمن بلکه با ترمولوژی درست سیاسی “کشورهای رقیب” با الگوسازی و سناریوپردازی طبق استراتژی هدفمند جو را به نحوی در راستای منافع ملی خود رقم می زنند که امکان حداکثر بهره برداری برای آنان میسر گردد و البته فیلترینگ و محدودیت در گردش اطلاعات شفافیت کارکردی سیستم اداره کشور را کاهش می دهد که فساد گسترده و محو سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی بخشی از نتایج آن است.
از لحاظ امنیتی؛ که دلیل عنوانی طراحان و مجریان فیلترینگ حفظ امنیت است، بررسی تخصصی نتیجه عکس را به دنبال دارد به حدی که هر فرد دلسوزی بر نیت این طراحان و مجریان تردید می نمایند! چرا که فیلترینگ و سوق مردم به استفاده از فیلتر شکن بستری نظام مند برای جاسوسی و کسب اطلاعات و امکان ایجاد اختلال در امنیت را فراهم می سازد.
با مسیرهای تعریف شده محتواهای خاص و جمع بندی شده در اختیار سیستم امنیتی کشورهای رقیب قرار گیرد و آن ها در زمان و مکان مدنظر می توانند صدمات فاجعه باری را به سیستم کشور و نظام اداری و شخصیت های موثر و مهم وارد نمایند.
حال سوال این است؛ با توجه به تیتر صدمات و مضرات فیلترینگ چگونه و چرا طراحان و مجریان چنین مسیری را برای کشور رقم زده اند؟ ناآگاه بودند؟ یا خدای ناکرده آگاهانه به عنوان ستون پنجم عمل کرده اند؟ یا منفعت طلبی شان در حدی بود که حاضر شده اند میهن و ملت را به خاطر منافع خود به مخاطره انداخته و صدمات جبران ناپذیرایجاد کنند؟ آیا پاسخگو خواهند بود؟ و دردناک تر اینکه علی رغم روشن شدن نتایج فاجعه بار چگونه بر موضع خود اصرار می ورزند؟ ای کاش مسئولی حاضر شود هزینه رفع فیلترینگ را شخصی تقبل کند.
