بیت شهریارِ ایران، زبان مشترک ایرانیان

عصرآزادی/ شهرام صادق زاده

به مناسبت سالگرد درگذشت استاد شهریار و روز ملی شعر و ادب، خانه پدری استاد در روستای خوشگناب شهرستان بستان‌آباد پس از مرمت و بازسازی، به عنوان یکی از ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری منطقه به بهره‌برداری رسید؛ خانه‌ای که بخشی از خاطرات دوران کودکی استاد محسوب می‌شود و بالاخره پس از سالها انتظار علاقه‌مندان و طی مراحل تملک، مرمت و احیا، در جریان برگزاری رویداد ملی یک روز با حیدربابای شهریار به عنوان خانه‌ – موزه فرهنگ و ادب در اختیار دوستداران شهریار در ۱۲۰ سالگی تولد استاد قرار گرفت که از این حیث، از محمد رستم‌پور، یکی از خیرین خوشنام آذربایجانی که در امر تملک مشارکت داشته است، تقدیر به عمل آمد.
حضور علاقه‌مندان به شعر و ادب در آیین یک روز با حیدربابا، نشان‌دهنده جایگاه شهریار در میان مردم و ظرفیت بالای برنامه‌های فرهنگی مرتبط با این شاعر است لذا توسعه فرهنگی باید در کنار توسعه اقتصادی و عمرانی مورد توجه مسئولان استانی قرار گیرد زیرا خانه پدری استاد در روستای خوشگناب بستر مناسبی برای فعالیت‌های هنری – گردشگری و توسعه متوازن اقتصادی شهرستان محسوب می‌گردد.
در حقیقت، استاد شهریار در سال‌های کودکی، به دلیل ناامنی‌ها و ناآرامی‌های دوران مشروطه، مدتی را در روستای خشکناب و خانه پدری خود سپری کرده و خاطرات آن در سروده‌های استاد مشاهده و احساس شده است، به همین خاطر دوستداران استاد شیرین‌سخن کشور با برگزاری آیین بزرگداشت در خوشگناب در سالگرد درگذشت او، نام و یادش را گرامی داشته و به افتتاح خانه – موزه پدری‌اش پرداختند؛ آنهم در چنان شور و استقبال خاص که در هیچ جمله‌ای نمی‌گنجد…

◾️عناصر قومی و ملی ایران باید به عناصر بین‌المللی پیوند داده شوند

استاندار آذربایجان شرقی با تأکید بر جایگاه فرهنگی و تاریخی آثار شهریار گفت: منظومه ماندگار حیدربابایه سلام به چندین زبان زنده دنیا ترجمه شده و آثار شهریار را می‌توان به‌ عنوان سرمایه‌ای مشترک برای کشورهای ایران و آذربایجان معرفی کرد زیرا در سرزمینی گردهم آمده‌ایم که تنها یک نقطه مرزی نیست بلکه حافظه تاریخی کشور است و استاد شهریار توانست پیونددهنده هویت فرهنگی ما باشد.
بهرام سرمست با اشاره به منظومه ماندگار حیدربابایه سلام افزود: این اثر به چندین زبان زنده دنیا ترجمه شده است و در آن فرهنگ، هنر و هویت در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ بنابراین، این اثر علاوه بر ارزش فرهنگی، دارای ارزش مادی و معنوی و به‌عنوان یک سرمایه فرهنگی محسوب می‌شود لذا تلاش کردیم این مناسبت را با رویداد ملی ایران‌جان پیوند دهیم تا بتوانیم ظرفیت‌های خود را به همگان معرفی نماییم.
وی با تأکید بر جایگاه آثار شهریار در پیوند فرهنگی میان ایران و آذربایجان یادآور شد: ما آثار استاد شهریار را یک سرمایه مشترک برای کشورهای ایران و آذربایجان می‌دانیم و نیاز داریم همزمان، عناصر قومی و محلی و همچنین آثار ملی را به عناصر بین‌المللی پیوند دهیم و نقاط مشترک فرهنگی را تقویت نماییم.

◾️هرچه زمان در حرکت است شخصیت استاد شهریار برجسته‌تر می‌شود

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، با تأکید بر جایگاه فرهنگی و ملی استاد شهریار گفت: شهریار حافظ انسانیت، ادب، هنر و اخلاق بود و به عنوان نماد انسجام ملی ایرانیان، فراتر از مرزهای جغرافیایی آذربایجان و ایران، جایگاهی جهانی دارد و از قهرمانان هویت ایران است و همگی سر تعظیم فرود می‌آوریم بر مردی که فراتر از جغرافیای بستان‌آباد و آذربایجان شرقی است.
سیدرضا صالحی‌امیری با اشاره به اینکه استاد شهریار به بلندای جهان است زیرا شعر معرفت و انسانیت را برای زمان و جهان سروده است افزود: اگر جوانان بخواهند بدرخشند، باید شهریار را الگوی خود قرار دهند زیرا استاد شهریار نماد انسجام ملی ایرانیان بود و هست و هیچکس در ایران نیست که شهریار را نماد وفاق ملی نداند.
وی با اشاره به ماندگاری شخصیت و آثار استاد شهریار اضافه کرد: هرچه زمان در حرکت است، شخصیت شهریار برجسته‌تر می‌شود و همه ما وامدار شخصیت او هستیم. شهریار فخر ایران، آذربایجان و جهان است لذا استاد شهریار خود را با زیست مردم منطبق کرده بود و شعر او برای دل مردم بود، اگر بناست تحول فرهنگی داشته باشیم، باید یاد استاد شیرین‌سخن شهریار را در میان مردم و مدارس زنده نگه داریم.

◾️خانه پدری استاد شهریار از ظرفیت‌های مهم فرهنگی منطقه است

فرماندار بستان‌آباد با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی خوشگناب گفت: این روستا با محوریت خانه پدری استاد شهریار می‌تواند به مقصد فرهنگی – گردشگری منطقه تبدیل شود زیرا شهریار تنها یک شاعر نبود بلکه بخشی از هویت فرهنگی و ادبی مردم ایران را در آثار خود بازتاب داد و نام او با عشق، وطن، معنویت و مذهب پیوند خورده است.
رسول یعقوبی با ذکر این نکته که شهریار در اشعار خود طیف گسترده‌ای از احساسات انسانی را از مضامین عاشقانه و توصیف زیبایی‌های طبیعت تا مفاهیم عرفانی و مذهبی به تصویر کشیده و با زبان شعر میان عشق و معرفت پیوند برقرار کرده است افزود: خانه پدری استاد شهریار در این روستا از ظرفیت‌های مهم فرهنگی منطقه است و باید با توسعه این مجموعه، زمینه حضور بیشتر علاقه‌مندان به شعر و ادب و برگزاری برنامه‌های فرهنگی در این مکان فراهم شود.
وی با اشاره به اینکه محدودیت فضای فعلی این مجموعه، امکان میزبانی مناسب از شمار بالای علاقه‌مندان و میهمانان را کاهش داده است اضافه کرد: از این رو توسعه فضای پیرامونی خانه شهریار و تملک زمین‌های مجاور آن می‌تواند در ارتقای ظرفیت این مجموعه مؤثر باشد لذا با استفاده از ظرفیت‌های گردشگری و فرهنگی این روستا می‌توان شرایط برگزاری برنامه‌های ادبی و فرهنگی در سال‌های آینده را در فضایی مناسب‌تر فراهم کرد.

◾️حضور گسترده دوستداران استاد شهریار نشان از مناسبت ملی دارد

وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به دوران کودکی استاد شهریار در خوشگناب گفت: محیط این منطقه در شکل‌گیری شخصیت و آثار استاد تأثیرگذار بوده و این شاعر بزرگ از ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی این دیار بهره برده است لذا محوطه پاسخگوی جمعیت نیست و حضور گسترده دوستداران شهریار نیز نشان داد که این مناسبت، یک مناسبت ملی است.
غلامرضا نوری قزلجه با اشاره به جایگاه خوشگناب در شکل‌گیری شخصیت و آثار شهریار افزود: دوران کودکی شهریار در این منطقه شکل گرفته و این محیط بر آثار او تأثیرگذار بوده است لذا در این دیار اتفاقات تاریخی مهمی نیز رخ داده و دشت قره‌چمن از جمله مناطق دارای اهمیت تاریخی است بنابراین ضرورت استمرار در خدمت‌رسانی بسیار مهم است و هرچه کار بزرگ‌تر و باعظمت‌تر است باید حضور و برنامه‌های ما نیزافزایش یابد و در تمام طول سال برنامه‌های ویژه‌ای برگزار گردد.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی منطقه اضافه کرد: در همین دیار و در همین نقطه، اتفاقات تاریخی مهمی رخ داده است که اگر با دقت بیشتری به آن گوش بسپاریم، در فاصله حدود یک کیلومتری اینجا و در دشتی که از روبه‌رو آغاز می‌شود، می‌توان صدای شمشیرهای عباس‌میرزا در برابر متجاوزان روس را در حافظه تاریخی منطقه شنید.
نوری با اشاره به اینکه حدود ۲۰۰ سال پیش، عباس‌میرزا در این منطقه سه سال مقاومت و ایستادگی جانانه کرد و این سرزمین بخشی از تاریخ مبارزه ایرانیان در برابر تجاوز خارجی بوده است تاکید کرد: چنین پیشینه‌ای نشان می‌دهد که خوشگناب و مناطق پیرامونی آن، همزمان حامل حافظه ادبی، تاریخی و هویتی ایران هستند که یک سو از شهریار و میراث شعر و ادب اوست و از سوی دیگر از خاطره مقاومت و ایستادگی تاریخی مردم این سرزمین حکایت دارد.
بدین ترتیب باید اذعان کرد نام کوه حیدربابا در منطقه مشرف به روستای خوشگناب، دستمایه خلق یکی از ماندگارترین آثار استاد شهریار شد؛ منظومه‌ای که نه تنها در ادبیات ترکی، بلکه در حافظه فرهنگی مردم دیار آذربایجان جایگاهی ویژه دارد زیرا حیدربابایه سلام از مشهورترین آثار شهریار و یکی از برجسته‌ترین منظومه‌های ادبیات ترکی به شمار می‌رود که شهریار در این منظومه با زبانی صمیمی و سرشار از تصویر، خاطرات کودکی، طبیعت روستا، آیین‌ها و سنت‌های مردم، شخصیت‌های محلی و دلبستگی خود به زادگاه پدری را روایت کرده است.