"عصرآزادی" چالش‌های صنایع فولادی آذربایجان شرقی را به بهانه برگزاری نمایشگاه تبریز متافو ۱۴۰۵ بررسی می‌کند؛
صنعت فولاد آذربایجان و چالش انرژی!
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
بیست‌وسومین نمایشگاه تخصصی صنایع فولاد، متالورژی و ریخته‌گری ۱۴۰۵ تبریز موسوم به متافو در حالی با حضور شرکت‌هایی از آذربایجان شرقی، یزد و کرمان هفته گذشته در محل نمایشگاه بین‌المللی تبریز به کار خود پایان داد که برخی از کارشناسان و فعالان صنعت فولاد در حاشیه آن، ناترازی برق و گاز، کمبود نقدینگی، دشواری تأمین مواد اولیه، مشکلات عرضه و فروش محصولات و سیاست‌های اقتصادی را از مهم‌ترین موانع تولید عنوان کرده و خواستار حمایت مؤثر دولت از واحدهای صنعتی استان‌های صنعتی کشور شدند.
در حقیقت، گرچه این رویداد فرصتی برای معرفی توانمندی‌های تولیدکنندگان، توسعه همکاری‌های صنعتی و بررسی چالش‌های مشترک واحدهای فولادی فراهم کرد اما حضور کم‌رنگ صنایع مطرح فولادی نشان داد این روزها تولید در صنایع فولادی از وضعیت مناسبی برخوردار نیست و مشکلات تأمین انرژی، سرمایه در گردش، مواد اولیه و ضرورت اصلاح سیاست‌های حمایتی همچنان حلقه‌های مغفول این صنعت‌اند!
اظهارات فعالان حوزه فولاد و مشاهدات میدانی خبرنگاران در این نمایشگاه نشان داد که برخی از شرکت‌های بزرگ فولادی عملاً در حال ورشکستگی هستند و برگزاری نمایشگاه متافو در چنین شرایط بحرانی، بیشتر یک نمایش قدرت پوشالی از صنعتی عظیم ولی زیان‌دِه به شمار رفت که فولادی‌ها به دلیل انرژی اندک خود نتوانستند سالن نمایشگاه را پُر کنند…
◾️افزایش ظرفیت اسمی تولید الزاماً به افزایش تولید واقعی منجر نمی‌شود!
بررسی وضعیت صنعت فولاد استان‌های صنعتی کشور نشان می‌دهد که چالش اصلی تنها به ایجاد ظرفیت های جدید تولید محدود نمی‌شود بلکه بهره‌برداری مستمر از ظرفیت‌های موجود نیز به تأمین پایدار انرژی، دسترسی به مواد اولیه، سرمایه در گردش و امکان عرضه محصولات وابسته است.
فعالان حوزه فولادی آذربایجان شرقی معتقدند افزایش ظرفیت اسمی تولید، بدون فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، الزاماً به افزایش تولید واقعی منجر نمی‌شود و محدودیت برق و گاز از عوامل مؤثر بر تولیداند اما با این حال، برای تعیین دقیق میزان ظرفیت بلااستفاده کارخانه‌های استان، سهم محدودیت انرژی در کاهش تولید و مقایسه وضعیت آذربایجان شرقی با سایر استان‌ها، انتشار آمار تفکیک‌شده و به‌روز از سوی نهادهای مسئول ضروری است.
تولید فولاد به استمرار فعالیت تجهیزات و تأمین انرژی در مراحل مختلف تولید وابسته است و در چنین صنعتی، محدودیت برق یا گاز می‌تواند برنامه تولید را مختل کند، هزینه‌های سربار را افزایش دهد و زمان‌بندی تحویل سفارشات را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، تأمین انرژی تنها مسئله پیش روی کارخانه‌ها نیست، بلکه کمبود نقدینگی، دشواری خرید مواد اولیه و تجهیزات، مشکلات صادرات، نوسانات نرخ ارز و ابهام در مقررات عرضه محصولات نیز می‌تواند توان بنگاه‌ها برای حفظ تولید را کاهش دهد.
اظهارات فعالان صنعت فولاد منطقه آذربایجان در حاشیه بیست و سومین نمایشگاه متافو تبریز نشان می‌داد حل مشکلات این صنعت به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ نیاز دارد که برنامه‌ریزی برای تأمین پایدار انرژی و توسعه نیروگاه‌های اختصاصی و تجدیدپذیر گرفته تا اصلاح فرآیندهای اداری، شفاف‌سازی سیاست‌های قیمت‌گذاری و تسهیل دسترسی واحدهای تولیدی به سرمایه در گردش را در بر می‌گیرد!
◾️اهمیت صنعت فولاد آذربایجان تنها به حجم تولید کارخانه‌ها محدود نمی‌شود!
رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس و نماینده مردم ورزقان با اشاره به جایگاه بسیاری از واحدهای فولادی آذربایجان شرقی در بخش‌های انتهایی زنجیره تولید فولاد اظهار کرد: این واحدها با مشکلات متعددی در زمینه تأمین انرژی، مواد اولیه و سایر نهاده‌های تولید مواجه هستند و بخشی از فشارهای موجود در زنجیره صنعت فولاد به این واحدها منتقل می‌شود.
“رضا علیزاده” با تأکید بر اینکه محدودیت‌های انرژی یکی از چالش‌های جدی صنایع فولادی است افزود: تعطیلی یا کاهش فعالیت واحدهای صنعتی، علاوه بر آسیب به تولید، معیشت کارگران و کارکنان این مجموعه‌ها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ از این‌رو، مدیریت محدودیت‌های انرژی باید به‌گونه‌ای باشد که کمترین آسیب به فعالیت بنگاه‌های اقتصادی وارد شود.
وی با اشاره به ضرورت اجرای تصمیمات حمایتی از صنایع فولادی تاکید کرد: لازم است دستورالعمل‌ها و تصمیمات مرتبط با مدیریت مصرف انرژی به‌صورت مؤثر اجرا شود و واحدهای تولیدی، به‌ویژه صنایع فولادی، در برنامه‌ریزی برای محدودیت‌های برق و انرژی مورد توجه قرار گیرند زیرا تصمیمات نادرست در حوزه‌های مرتبط با صادرات و تأمین مالی می‌تواند فعالیت واحدهای تولیدی را با مشکل مواجه کند.
مدیرعامل مجتمع فولاد ظفر بناب، مهم‌ترین مشکل کنونی صنعت فولاد آذربایجان را تأمین انرژی دانست و گفت: مشکلات انرژی از سال‌های گذشته وجود داشته و شرایط جنگی نیز مسائل جدیدی به مشکلات قبلی اضافه کرده است؛ با این حال، نباید مسائل ساختاری و قدیمی صنعت را صرفاً به شرایط جدید نسبت داد.
“شهریار فتحی” با انتقاد از نبود شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری کافی در سیاست‌های انرژی اظهار کرد: تصمیم‌گیری درباره نحوه تأمین برق صنایع و حرکت به سمت استفاده از برق با تعرفه‌های آزاد باید با تعیین تکلیف روشن سیاست‌های دولت همراه باشد لذا اگر قرار است صنایع فولادی، برق مورد نیاز خود را با تعرفه آزاد تأمین کنند، باید این سیاست به‌صورت شفاف و یکسان اجرا شود تا واحدهای تولیدی از شرایط مشابه برخوردار باشند و امکان محاسبه دقیق قیمت تمام‌شده محصولات فراهم شود.
با این اوصاف، اهمیت صنعت فولاد در آذربایجان شرقی تنها به حجم تولید کارخانه‌ها محدود نمی‌شود؛ فعالیت این واحدها با اشتغال، زنجیره تأمین تجهیزات، خدمات فنی و مهندسی، حمل‌ونقل و بازارهای صادراتی ارتباط دارد. از این منظر، استمرار محدودیت‌های تولید می‌تواند بر مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی وابسته نیز اثر بگذارد.
نباید فراموش کرد که تداوم فعالیت مجتمع‌هایی مانند فولاد ظفر بناب و فولاد آذربایجان، علاوه بر نیاز به انرژی پایدار، مستلزم سیاست‌گذاری قابل پیش‌بینی، تسهیل تأمین مواد اولیه و کاهش موانع غیرضروری در مسیر تولید و فروش است.
در این میان، مشارکت تشکل‌های تخصصی در تصمیم‌گیری‌ها می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر مشکلات و تدوین راهکارهایی متناسب با شرایط واقعی واحدهای صنعتی کمک کند لذا نمایشگاه متافو تبریز در شرایطی برگزار شد که فعالان صنعت فولاد از یک سو بر ضرورت حفظ تولید و اشتغال تأکید داشتند و از سوی دیگر، خواستار رفع موانعی شدند که به اعتقاد آنان، بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود را دشوار کرده است.
بدین ترتیب، اکنون مسئله اصلی حاضر صنعت فولاد آذربایجان، تبدیل مطالبات صاحبان این صنعت به برنامه‌های اجرایی و قابل ارزیابی است؛ برنامه‌هایی که بتوانند تأمین انرژی، ثبات مقررات، دسترسی به منابع مالی، توسعه فناوری و رقابت‌پذیری محصولات فولادی را بهبود بخشند و زمینه استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های صنعتی آذربایجان شرقی را فراهم کنند.
