بخش خصوصی آذربایجان وارد میدان می شود

عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده

پس از ناترازی های انرژی در سطح کشور که ضربه مُهلکی بر مقوله تولید در استانهای صنعتی همچون آذربایجان شرقی وارد کرده و اتفاقاً قطعی های برق و گاز آن به نسبت بیش سایر استانها بود فعالان اقتصادی بخش خصوصی خطه آذربایجان تصمیم گرفته اند با احداث نیروگاه های تجدیدپذیر از ناترازی هایی که از بابت بی توجهی دولت های گذشته در تامین زیرساخت های انرژی در این استان متوجه صنایع شده است در اَمان بمانند.
در حقیقت، انرژی های تجدیدپذیر انواع متنوعی از انرژی ها هستند كه مانند وزش باد، تابش خورشید و جریان آب پس از تولید این قابلیت را دارند كه بدون آلایندگی زیست محیطی در فاصله زمانی كوتاه، مجدداً به طبیعت بازگشته و قابل استفاده شوند.
طی دو دهه اخیر و در راستای انتقال و ارتقای فناوری انرژی های تجدیدپذیر، آذربایجان شرقی به دلیل توانمندی های بالای علمی – صنعتی و ظرفیت های بالای استفاده از انرژی های تجدیدپذیر مانند آفتاب و باد گام های موثری در این حوزه برداشته و به یكی از قطب های پیشروی ایران در این حوزه تبدیل شده است اما باز هم مشکلات متعددی بر سر راه توسعه این تکنولوژی ها وجود دارد که با ظرفیت های بخش خصوصی این استان می توان با ناترازی های معمول مقابله کرد.
به اعتقاد کارشناسان حوزه انرژی در آذربایجان شرقی، باید برای تامین برق پایدار این استان که واحدهای صنعتی و فولادی قابل توجهی در آن مستقر هستند به جدیت باید به سَمت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر پرداخت و تا قبل از فرا رسیدن اوج بار مصرف در تابستان ۱۴۰۴ به فکر احداث و توسعه منابع انرژی های تجدیدپذیر بود که بخش خصوصی منطقه آذربایجان نیز با آن موافق بوده و به شرط حمایت های دولتی می توان به فعالیت قدرتمند صنایع آذربایجان امیدوار بود…

◾️ضربه مدیران ناکارآمد به زیرساختهای صنعت آذربایجان شرقی

با پیگیری‌های بخش خصوصی آذربایجان شرقی و اتاق بازرگانی ایران و تبریز، هیئت وزیران دولت چهاردهم مواد ۱۴ و ۱۵ آیین‌ نامه رفع موانع احداث نیروگاه های تجدیدپذیر را ابلاغ کرد که گام مهمی در راستای تسهیل احداث این نوع نیروگاه‌ها و ورود بخش خصوصی به این امر است.
در ماده ۱۴ این آیین‌ نامه با توجه به تولیت وزارت نیرو در مدیریت حریم رودخانه ها و دریاها، اخذ مجوز رعایت حریم رودخانه‌ها در قالب یک فرآیند درون سازمانی فی مابین بخش آب و سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی – ساتبا – سازمان حفاظت محیط زیست تکلیفی در خصوص پیگیری اخذ مجوز مذکور نخواهد داشت و بر اساس ماده ۱۵ آیین‌نامه نیز رفع موانع احداث نیروگاه های تجدیدپذیر مدنظر قرار گرفته است.
فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی معتقدند ناکارآمدی مدیران این استان باعث شده طی ۱۵ سال اخیر، هیچگونه مگاپروژه‌ ای در شمالغرب کشور اجرا نشود و نتیجه این امر، همانا به کاهش میزان زیرساخت‌ها در استان منجر گردد.
آنها می گویند حال که ظرفیت ۸۰۰ میلیون دلاری جهت احداث نیروگاه خورشیدی از سوی صندوق توسعه ملی برای آذربایجان شرقی در نظر گرفته شده است باید به‌ جای پراکنده‌ کاری، واحدهای بالای یک یا ۲ مگاوات مصرف این استان در قالب کنسرسیوم برای تاسیس نیروگاه با ظرفیت ۴۰۰ تا ۵۰۰ مگاوات اقدام نمایند.
از قرار معلوم در راستای عمل به طرح های توسعه پایداری شبکه انرژی در آذربایجان شرقی، ۸ شرکت فولادی این استان برای سرمایه‌ گذاری در حوزه نیروگاه‌های خورشیدی اعلام آمادگی کرده اند و به جهت حل مشکل تخصیص زمین، باید واحدهای تولیدی آذربایجان به جای اقدامات جداگانه، در قالب یک کنسرسیوم یا صنفی وارد بحث تاسیس نیروگاه خورشیدی شوند تا حوزه صنایع آذربایجان به صورت دسته جمعی از توجه صندوق ملی برای اولین بار بهره مند گردند.

◾️بهره‌گیری از ظرفیت تخصیص یافته توسط صندوق توسعه ملی

رئیس اتاق بازرگانی تبریز با اشاره بر اینکه ضرورت ورود بخش خصوصی به این حوزه کاملاً محسوس است گفت: واقعیت این است که کشور با کسری در بخش انرژی مواجه است و هر سال این ناترازی افزایش می‌یابد و در واقع ضرری که واحدهای صنعتی از قِبل ناترازی انرژی متحمل می‌شوند برای کارآفرینان سخت و جبران‌ناپذیر است.
“یونس ژائله” بر اهمیت سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های تجدید پذیر و بهره‌گیری از ظرفیت ۸۰۰ میلیون دلاری تخصیص یافته توسط صندوق توسعه ملی برای این منظور در آذربایجان شرقی تاکید کرد و افزود: قبل از هر اقدام، باید تمام مراحل از جمله نحوه عقد قرارداد، اعطای مجوزها، نحوه فروش و تامین منابع مالی کاملاً شفاف‌ سازی شده و در قالب طرح‌های توجیهی ارائه گردد و وزارت نیرو نیز باید یا برق مازاد تولید شده توسط واحدهای تولیدی را خریداری کند یا اجازه صادرات برق را بدهد.
وی با اشاره به وجود برخی ابهامات در زمینه احداث نیروگاه‌های خورشیدی اضافه کرد: در این طرح هنوز نرخ برق در مقیاس صادراتی محاسبه نشده است یا در رابطه با تبدیل برق به بیت‌ کوین و ارزهای دیجیتال نیز هیچ تمهیداتی اندیشیده نشده است.
وی، یکی از موانع موجود در راه احداث نیروگاه‌ های خورشیدی را وجود ۷۰ دستگاه مختلف، بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های متفاوت دانست و تاکید کرد: در این زمینه بهتر است برای تسهیل و تسریع فرآیندها، با یک مجموعه واحد در ارتباط باشیم زیرا مانع‌ تراشی از سوی دستگاه های اجرایی استان برای واحدهای صنعتی آذربایجان پذیرفتنی نیست و امور باید طوری پیش برود که هیچ مانعی برای احداث نیروگاه خورشیدی توسط بخش خصوصی وجود نداشته باشد.

◾️ضرورت سنجش مشکلات زیرساختی اتصال به شبکه و توان مالی دولت

آنطور که “سعید رسالی” – مدیرعامل شرکت توزیع برق آذربایجان شرقی – می گوید با توجه به ماده ۱۶ قانون حمایت از تولید دانش بنیان، گویا در حال حاضر با توجه به اعمال سهم دو درصد انرژی‌های تجدیدپذیر در قبوض صنایع، عملاً احداث نیروگاه خورشیدی برای واحدهای تولیدی مقرون به‌ صرفه‌تر است.
با این اوصاف و با توجه به اینکه پنل‌های خورشیدی نیازمند تعمیر و نگهداری هستند، بهتر است واحدها از طریق یک شرکت واحد برای واردات پنل‌های مورد نیاز اقدام کنند زیرا افزایش قدرت چانه‌زنی و کاهش قیمت خرید یکی دیگر از فواید خرید از یک شرکت واحد است.
با توجه به تحقیقات انجام شده، برخلاف شهرک صنعتی بعثت و شهرک سرمایه‌گذاری خارجی که برای نصب پنل‌های خورشیدی مناسب و مهیا هستند اما متاسفانه زیرساخت‌ های لازم در برخی دیگر از شهرک های صنعتی استان فراهم نیست و در برخی مناطق نیز، زیرساخت‌ها مهیاست و زمین مناسب وجود ندارد در حالی که قبل از هرگونه سرمایه‌ گذاری در سطح استان نیاز است مشکل اتصال به شبکه و توان مالی دولت جهت تامین زیرساخت‌ها سنجیده شود تا بعداً پشیمانی به بار نیاید!
بدین ترتیب، نکته‌ای که دولت چهاردهم باید به آن توجه کند این است که به موازات توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در ظرفیت‌های بزرگ و در اراضی منابع طبیعی که باید انجام شود همانند سایر کشورهای جهان، مشترکین خانگی و صنایع نیز می‌توانند به احداث نیروگاه‌های خورشیدی کوچک و متوسط اقدام نمایند تا در مدت زمان بسیار محدود، شعار سال ۱۴۰۳ محقق گردد وگرنه با مدیریت دستوری، همان آش و همان کاسه ای می شود که دولت قبل بر آن پافشاری کرد و توسعه شبکه پایدار انرژی در این استان فراموش شد.