استرس ناشی از جنگ تا چه زمانی در کودکان باقی می ماند و والدین باید چه کاری انجام دهند؟
عصرآزادیآنلاین/ بنفشه عبدالله پور
روان شناس تربیتی
مرکز مشاورهِ امروزِ من
وقتی صحبت از جنگ میشود آنچه اغلب در ذهنمان نقش میبندد تصاویر ویرانی، صدای انفجارها و گزارشهای خبری است. اما زخمهایی هستند که در هیچ عکسی دیده نمیشوند، زخمهایی که بر روان کودکان مینشینند و ممکن است سالها بعد از پایان جنگ همچنان تازه باشند. کودکان به دلیل ذهن ناپخته و در حال رشد خود در برابر اتفاقات ناگهانی و خشن مانند جنگ بسیار آسیبپذیر هستند. حتی اگر مستقیما درگیر صحنههای جنگ نباشند صدای بمباران و ترس والدین میتواند برای کودکان ترسناک باشند.
این استرسها ممکن است به شکل کابوسهای شبانه، شب ادراری، افت تحصیلی، اضطراب، اختلال خواب، مشکلات رفتاری و در شرایط بحرانی به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال استرس شدید و اختلال سازگاری منجر شود.
در این سه اختلال بر اساس DSM5-TR)) علائمی نظیر ناراحتی روانشناختی و نگرانی زیاد، گوش به زنگ بودن به صداها، نداشتن تمرکز، خواب آشفته و دیدن کابوس، اجتناب و خودداری از رفتن به مکانهای خاص، حالت هیجانی منفی مداوم ترس و وحشت، عدم علاقه به فعالیتهای روزمره، زود حساس شدن به مشکلات در رابطه دیده میشود. این علائم ممکن است از سه روز تا سه ماه طول بکشد در صورت طولانی بودن بیش ازیک ماه لازم است والدین به دنبال راه کارهای اساسی و مراجعه به روانشناس باشند. با این حال روشهای کلی زیر در چنین شرایطی پیشنهاد میشود.
- شنونده خوب باشید نه قضاوت کننده
- برقراری یک روال زندگی مشخص (خواب، غذا، بازی و …) و از بحثهای نگران کننده در حضور کودک پرهیز کنید.
- حضور امن و پیوسته داشته باشید.
- نرمال سازی کنید.
- نشانههای ترس کودکان را جدی بگیرید.
- والدین آرامش خود را حفظ کنند.
- محدودکردن رسانهها ( پرهیز از بحثهای نگران کننده یا تصاویر خشونت آمیز در حضور کودک).
- مراجعه به متخصصان.
پایان جنگ همیشه به معنای پایان آسیب نیست، شاید گلولهها خاموش شده باشند اما اثرشان بر روان کودکان ممکن است تا سالها باقی بماند با آگاهی و همراهی و دریافت کمک متخصصان روانشناس میتوان این زخمها را التیام بخشید و آیندهای امن برای این نسل ساخت.
