اهمیت توجه به محصول منحصربفرد قرهداغ به مناسبت برگزاری جشنواره زغال اَخته کلیبر از نگاه "عصرآزادی"
زغالاَخته کلیبر؛ آشنای اروپاییها، غریب ایرانیها
عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده
آذربایجان شرقی با ۶۰۰ هکتار سطح زیر کشت و ۲ هزار تُن تولید “زغال اَخته” پس از استان قزوین رتبه دوم کشور را در تولید این محصول داراست که ۳۰۰ هکتار آن در کلیبر و مابقی عمدتاً در شهرستانهای خداآفرین و هوراند قرار دارند.
به گفته باغداران ارسباران، با توجه به ماندگاری پایین این محصول، راهاندازی صنایع تبدیلی برای فرآوری آن ضروری است و علیرغم اینکه مسئولان استان وعده برنامهریزی در این خصوص را داده و از فراهم شدن بسترهای اولیه سخن میگویند اما، گویا کلیبریها ماههاست منتظر استارت این پروژهها هستند!
واقعیت این است باید شرایطی فراهم گردد تا سرمایه گذاران به این حوزه ورود کرده و اقدامات بزرگی در صنایع تبدیلی محصول زغال اخته انجام گیرد که به طور حتم میتواند علاوه بر کاهش ضایعات و افزایش ماندگاری محصول، زمینه ارتقای قیمت و ارزش اقتصادی آن را نیز فراهم نماید.
کارشناسان معتقدند این میوه حاوی مقادیر زیادی آهن، کلسیم، اسید فولیک، ویتامین و فلاوونوئیدهاست اما چه فایده؛ بهرغم اینکه حدود ۱۷ ترکیب ضداکسیدان را در خود جای داده و مصرف آن میتواند برای سلامتی مردم مفید باشد اما، بیتدبیری مسئولان در این خصوص موجب شده تا اروپاییها بیش از ما درباره زغال اخته به شناخت سلامتمحوری برسند!
هرچند که جشنواره زغال اخته برای هشتمین سال به منظور جذب گردشگر در شهرستان کلیبر برگزار میشود و امسال نیز ۱۳ شهریور ۱۴۰۴ به کار خود پایان داد اما باید توجه کرد که زغالاخته یک محصول استراتژیک و اقتصادی منطقه ارسباران است که ارزش افزوده سه برابری نسبت به محصول خام داشته و نیازمند برندسازی است، اما هر سال جشنواره برگزار میشود و هر سال نیز این مباحث مطرح میشود بدون آنکه کک نامسئولان بگزد…
◾️باغداران کلیبری از خرید با قیمت پایین زغال اخته گلایهمند هستند
زغال اَخته سَمبل هویت اقتصاد کلیبر استم محصول معروف اما ناشناختهای که فرآوردههایی همچون ترشی، شربت، لواشک، برگه، خشکه زغال اخته و ژله در بازار این شهر به عنوان سوغات به فروش می رسد اما آن طور که باید و شاید نتوانستهایم از برداشت این میوه منحصربفرد بهرههای لازم را به انجام رسانیم.
سرپرست فرمانداری شهرستان کلیبر در این جشنواره بر ضرورت معرفی زغال اخته و فرآوردههای آن در سطح ملی، حمایت از باغداران و راهاندازی کارگاههای فرآوری این محصول تأکید کرد و گفت: باغداران کلیبری از این که محصولاتشان با قیمت پایین توسط دلالان خریداری و با نرخ بالا به دست مصرفکنندگان میرسد گلایهمند هستند.
“رضا محمدی” با تأکید بر نقش جهاد کشاورزی به عنوان دبیر جشنواره افزود: انتظار داریم این جشنواره سال آینده یک روز در کلیبر و یک روز در منطقه ائلگولی تبریز برگزار شود تا زغال اخته در سطح استان بیشتر شناخته شده و آثار و برکات آن به مردم منطقه ارسباران برسد.
وی، خواستار ورود دستگاههای حمایتی برای توسعه صنایع تبدیلی شد و اضافه کرد: صندوق کارآفرینی امید باید تسهیلات مناسبی برای ایجاد کارگاههای فرآوری زغال اخته پرداخت کند و سایر ادارات نیز باید در این زمینه همراهی کنند؛ چراکه راهاندازی این کارگاهها اهمیت زیادی دارد.
محمدی، زغال اخته را مهمترین محصول باغی کلیبر دانست و خاطرنشان کرد: این محصول باید در سراسر ایران معرفی شود، کمااینکه روش جمعآوری زغال اخته در کلیبر نیازمند بازنگری است؛ همانگونه که در استان قزوین این محصول مانند سایر میوهها به صورت اصولی برداشت میشود، باید در کلیبر نیز آموزش و فرهنگسازی لازم انجام گیرد.
◾️زغال اخته در کشورهای دیگر بیشتر از ایران شناخته شده است
متاسفانه از آنجایی که این محصول آذربایجان به صورت بسته بندی غیربهداشتی، فلهای و عمدتاً توسط دست فروشان دورهگرد عرضه میگردد، متخصصان صنایع غذایی و علم تغذیه در مورد آن تحقیقات زیادی انجام نداده و متخصصان داروساز نیز در مورد تولید داروهای آنتی اکسیدان و ضدالتهابی از این میوه بررسیهای لازم را به عمل نیاورده اند در ایران ناشناخته مانده است اما کشورهای اروپایی، بیشتر از ما از فواید آن بهرهمند هستند.
نماینده مردم کلیبر، خداآفرین و هوراند در مجلس با بیان اینکه جشنوارهها بستری برای نمایش ظرفیتها و استعدادهای هر شهر هستند گفت: هر اندازه این جشنوارهها توسعه یابند، آگاهی عمومی از کیفیت بالای زغالاخته که یک میوه درمانی با خواص فراوان برای چربی خون، کبد، قند و گوارش است، افزایش خواهد یافت.
“بهنام رضوانی” زغالاخته را محصول اصلی باغی کلیبر و هوراند دانست و افزود: سالانه بیش از یکهزار و ۵۰۰ تن زغالاخته در منطقه تولید میشود و در برخی سالها میزان برداشت به ۴ هزار تن نیز میرسد اما با وجود این ظرفیت، نبود صنایع تبدیلی و فرآوری یک خلاء جدی است که باید برای آن چارهاندیشی شود.
وی با اشاره به ظرفیت صادرات این محصول اضافه کرد: زغالاخته در کشورهای دیگر بیشتر از ایران شناخته شده است اما در داخل کشور هنوز جایگاه واقعی خود را به دست نیاورده و صادرکنندگان نیز بازار مناسبی برای آن پیدا نکردهاند لذا امیدواریم در سال آینده جشنواره به صورت مشترک در تبریز و هوراند برگزار شود.
رضوانی، شرایط برداشت این محصول را دشوار دانست و یادآور شد: قیمتی که اکنون زغال اخته به فروش میرسد حتی هزینه دستمزد برداشت را نیز پوشش نمیدهد و این مسئله انگیزه کار و فعالیت باغداران را کاهش میدهد.
◾️تولید زغالاخته آذربایجان در سال جاری به بیش از ۲ هزار تن میرسد
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی نیز با اشاره به اینکه سطح زیرکشت زغالاخته در سطح استان طبق آمار سامانه پهنهبندی حدود ۶۰۰ هکتار است گفت: از این میزان، حدود ۵۵۰ هکتار بارور و ۵۰ هکتار غیربارور میباشد اما برآورد میشود تولید زغالاخته استان در سال جاری بیش از ۲ هزار تن باشد.
“مسعود جعفرنژاد” با بیان اینکه ۲۰ درصد از محصول تولیدی زغال اخته به مصرف تازهخوری رسیده و حدود ۸۰ درصد نیز به فرآوردههای شربت و ترشی تبدیل میشود افزود: آذربایجان شرقی پس از استان قزوین رتبه دوم تولید زغال اخته کشور را دارد و بیشترین سطح زیرکشت این محصول به ترتیب در شهرستانهای کلیبر با ۳۰۰ هکتار، هوراند با ۲۰۰ هکتار و خداآفرین با ۱۰۰ هکتار قرار گرفته است.
وی با اشاره به ویژگیهای اقلیمی مناسب منطقه برای کشت زغالاخته و اینکه زغال اخته ارزش افزودهای معادل سه برابر فروش محصول خام دارد اضافه کرد: این محصول با دامنه سازگاری گسترده از ۳۰- درجه تا ۴۲+ درجه سانتیگراد و نیاز سرمایی بالا، عمدتاً در ارتفاعات بالای هزار متر ارسباران کشت میشود.
جعفرنژاد از اقدامات سازمان جهادکشاورزی در مارکگذاری ارقام باکیفیت، تولید نهال کشت بافتی، توسعه باغات جدید و جایگزینی باغات قدیمی خبر داد و یادآور شد: برای جلوگیری از اُفت قیمت در زمان برداشت، توسعه صنایع پاییندستی و سرمایهگذاری بخش خصوصی ضروری است.
بدین ترتیب، استقبال از برگزاری هشتمین جشنواره زغالاخته قرهداع در شهرستان کلیبر بار دیگر نشان داد که کلیبر، یکی از معدود مناطق جذب گردشگران طبیعتمحور در آذربایجان شرقی است که میتواند عواید اقتصادی عظیمی برای آذربایجانیها داشته باشد به شرطی که مسئولان بیتدبیر کمی به خود آیند!
