ضرورت توجه به تجربیات اَبَرشهرهای جهان در حل معضل ترافیک در کلانشهرهای ایران از نگاه "عصرآزادی"
تجویز نسخه جهانی، برای معابر ایرانی
عصرآزادی آنلاین/ شهرام صادق زاده
ترافیک یکی از بزرگترین کابوسهای شهروندان ساکن شهرهای بزرگ ایران همچون تهران، مشهد، تبریز، اصفهان، کرج، شیراز و اهواز است که تأثیرات منفی زیادی بر محیط زیست و کیفیت زندگی مردم دارد.
متاسفانه با رشد شهرنشینی و افزایش وسایل نقلیه شخصی مدیریت ترافیک به یکی از اولویتهای اصلی مدیران شهری این مناطق تبدیل شده و سالهاست شهرهای مختلف ما انواع و اقسام راهکارها را برای مهار کردن آن به کار بردهاند و تاکنون نتیجهای نگرفتهاند!
در یک گذرا میتوان دریافت شهرداران کلانشهرهای ایران در راهکارهایی از قبیل گسترش حملونقل عمومی، طرحهای محدودیتی برای خودروها، فرهنگسازی بهبود رانندگی، الزام رعایت قوانین با درک مردمی و بهسازی معابر و فعالیتهای بزرگ و پرهزینه عمرانی ناموفق بودهاند.
در حقیقت، اَبَرشهرهایی مانند استانبول، مسکو، پکن، لندن، برلین و توکیو که با اجرای پروژههای عمرانی گسترده توانستهاند به موفقیتهایی در مدیریت ترافیک دست یابند حال آنکه ما اندرخم احداث پُل گیر کردهایم.
توسعه پایدار در کلاشهر تبریز با اجرای پروژههای بزرگراهی مانند ۴۲ متری و اتوبان ولایت در حال تحقق است و گرچه گفته میشود این پروژهها به کاهش ترافیک، بهبود دسترسیها و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان کمک خواهد کرد اما بیم آن میرود در چند سال آینده، همان آش و همان کاسه فعلی را رقم بزند…
الگوبرداری از تهران ظلم به ساکنان کلانشهرهاست
آنچه امروزه در برنامهریزیهای شهری جهان به عنوان اولویت در نظر گرفته شده، شهروندان ساکن در آن مناطق هستند زیرا ایجاد محیطی مطلوب برای زندگی انسانها، حرف اول برنامهریزی و طراحیهای شهری را میزند لذا با افزایش ظرفیت بزرگراهها، تعداد خودروها در سطح معابر نیز روزبهروز افزایش یافته و باعث ایجاد ترافیک، آلودگی هوا و آلودگی صوتی بیشتری میشود.
حقیقت این است که باید از تجربه کشورهای موفق جهان در این زمینه استفاده کرد؛ تجربههایی که با قیمتهای گزاف به دست آمدهاند و نشان میدهند ساخت بزرگراههای بیشتر و پلهای طبقاتی راهحل ترافیک نیست و علاقه وافر شهرداران کلانشهرهای ایران در ساخت اتوبان، تونل، زیرگذر و دو طبقهسازی معابر باعث شده است که مردم بیش از بیش به استفاده از وسایل نقیله شخصی تشویق شوند.
شهرداران کلانشهرهای ایران نباید از عملکرد ناموفق شهرداری تهران الگوبرداری کنند زیرا هزینههای بسیار کلان و چند هزار میلیارد تومانی احداث دوطبقهسازی اتوبان صدر، تونلهای توحید و نیایش، ساخت شهرک آفتاب، دریاچه چیتگر و غیره همگی نشان از انحراف جدی مدیریت شهری پایتخت ایران در برنامهریزی اشتباه درون شهری دارد و الگوبرداری از آن، ظلم به شهروندان است.
برداشت اشتباه از نحوه توسعه شهری در تهران نشان داد که به هر قیمت ممکن، زمین و آسمان این شهر را فروختند تا بتوانند بودجه احداث پروژههای بزرگ را تامین کنند تا به زعم خود راه فراری برای ترافیک به وجود آید که آن هم نتیجه نداد زیرا با پروژههای بدون کارشناسی، سود سرشاری به جیب تولیدکنندگان و وارد کنندکان خودرو و پیمانکاران شهرداری رفت و بار اضافی آنها، رنج و عذاب مردم شهر را هر روز بیشتر و بیشتر کرد!
دیدگاه مدیران شهری ما هنوز کالبد محور است
یک کارشناس برنامهریزی شهری با بیان اینکه وظایف شهرسازی و شهرداری در کشور ما مرز مشخصی ندارد گفت: سابقاً قرار بر این بوده که شهرسازی جزو وظایف وزارت راه و شهرسازی و اداره شهر هم بر عهده شهرداریها باشد اما به دلیل رشد سریع کلانشهرها و نیز عدم اعتبار در دستگاههای دولتی اکنون شهرداریها همزمان کار شهرسازی را نیز انجام میدهند.
“محمدمهدی برادران” افزود: این کار علاوه بر اینکه بار سنگینی بر دوش شهرداریها میگذارد به دلیل تخصصی بودن، با آزمون و خطا همراه بوده و تداوم روند فعلی به نفع شهرداری و نیز وزارت شهرسازی نیست لذا هر چند در برخی طرحها، شهرداری موفق به دریافت مجوز وزارت راه و شهرسازی شده اما در عمل توفیقات لازم را برای شهر به دنبال نداشته است.
وی با اشاره به تجربه شهرداری سئول تاکید کرد: در پایتخت کره جنوبی، شهردار این شهر برای خلق فضای سالمتر شهری در سال ۲۰۰۳ دستور تخریب پل طبقاتی چئونگیچئون را داد و به جای آن یک رودخانه مصنوعی با پیادهروهای سبز در اطرافش ساخته شد و وجود آب تمیز و ایجاد محیط طبیعی باعث کاهش دما، افزایش استفاده از وسایل نقلیه عمومی و تغییر فضای شهری در آن خیابان شلوغ شد و ضرورت وجود محیط طبیعی در زنده کردن محیط شهری را به مسئولان نشان داد.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: برخلاف آنچه در شهرهای بزرگ دنیا میگذرد هنوز دیدگاه مسئولان شهری ما در خصوص توسعه شهر کالبد محور است و این فرض وجود دارد که شهرداری کلانشهرها برای نشان دادن میزان فعالیتهای خود در سطح شهر به اتوبانسازی و پلسازی روی آوردهاند تا بزرگی عملکرد خود را به شهروندان نشان دهد.
برادران خاطرنشان کرد: گرچه ساخت تقاطع غیرهمسطح و بزرگراههای درون شهری راهحل خوبی برای برطرف کردن ترافیک به نظر رسیده و تا ۱۰ سال دیگر بتوانند به نیاز خودروها و حمل ونقل پاسخ دهند اما به مرور زمان، مشکلات دهه قبل بازمیگردند!
برای مدیریت کلانشهرها از تهران الهامگیری نکنیم
کارشناسان مسائل شهری یکی از دلایل اصلی ترافیک در تبریز را استفاده گسترده از خودروهای شخصی میدانند که به دلایل متعدد از جمله نبود سیستم حمل و نقل عمومی مناسب و در دسترس و یا هزینه پایین سوخت، هر فرد به راحتی از خودروی شخصی خود استفاده میکند.
این وضعیت آشفته باعث افزایش چشمگیر تعداد خودروها در خیابانها و در نتیجه تشدید ترافیک میشود در حالی که با توسعه ناوگان حملونقل عمومی کارآمد و تشویق مردم به استفاده از این سیستمها، میتوان این مشکل را کاهش داد اما متاسفانه شهرداران گذشته تبریز برای توجیه عملکرد به اصطلاح موفق خود، صورت مسئله ترافیک را پاک کرده و تنها به احداث زیرگذر و روگذر اقدام کرده و از تلاش برای گسترش سیستمهای حمل و نقل عمومی همچون بی.آر.تی و مترو غافل ماندهاند و راه آسان را در بزرگنمایی مدیریت خود برگزیدهاند!
افزایش جمعیت در تبریز به ویژه در سالهای اخیر، به دلیل مهاجرتهای گسترده، یکی دیگر از دلایل عمده ترافیک است و طبیعتاً وقتی جمعیت یک شهر افزایش مییابد زیرساخت های شهری معمولاً به سرعت نمیتوانند خود را با این تغییرات تطبیق دهند و به جهت مرکزیت این شهر در حوزههای درمانی، نظامی، اقتصادی، فرهنگی و هنری منطقه شمالغرب کشور به ایجاد ترافیکهای سنگین و فشار بر حملونقل عمومی نحیف منجر میگردد.
بدین ترتیب همانطور که کلانشهرهای موفق جهان نشان دادهاند ترکیب پروژههای عمرانی، توسعه حمل و نقل عمومی و سیاستهای مدیریتی تأثیر چشمگیری بر کاهش ترافیک درون شهری دارند اما مدیران کلانشهرهای ایران، برای مدیریت خود الهامگیری از تهران را انتخاب میکنند بدون اینکه از تجارب سایر مناطق جهان استفاده کنند که میتواند گامی مؤثر در حل معضل ترافیک حاکم باشد.
