رسوب غفلت در اقلیم منطقه آذربایجان

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه تغییرات اقلیمی یک واقعیت عینی و جاری است گفت: هرگونه تأخیر یا بی‌توجهی در تصمیم‌گیری‌های لازم، در آینده هزینه‌های سنگین اقتصادی، اجتماعی و زیست‌ محیطی را به جامعه تحمیل خواهد کرد.

محمدحسین حسن‌زاده با اشاره به آثار ملموس تغییرات اقلیمی در زندگی روزمره مردم افزود: افزایش دما، تغییر الگوی بارش‌ها، خشکسالی‌ها و سیلاب‌های ناگهانی از نشانه‌های روشن این پدیده است و مقابله مؤثر با آن نیازمند تصمیم‌گیری‌های هماهنگ و پیشگیرانه است.

وی اضافه کرد: تجربه‌های مدیریتی نشان داده است که هزینه اقدام نکردن و بی‌توجهی امروز، به‌ مراتب بیشتر از هزینه برنامه‌ریزی، پیشگیری و سازگاری در زمان حال است و هرگونه تعلل در این حوزه، آسیب‌پذیری جوامع محلی را افزایش می‌دهد.

حسن‌زاده تاکید کرد: پدیده تغییرات اقلیمی یک چالش فراگیر و بین‌بخشی است که حوزه‌هایی مانند آب، کشاورزی، انرژی، صنعت، سلامت، شهرسازی و مدیریت بحران را به‌ طور مستقیم تحت تأثیر قرار می‌دهد و مقابله مؤثر با آن، مستلزم تصمیم‌گیری‌های هماهنگ و یکپارچه در سطح حاکمیت است.

وی با بیان اینکه تصمیم‌هایی که امروزه در آذربایجان شرقی اتخاذ می‌شود نقش تعیین‌ کننده‌ای در میزان تاب‌آوری یا آسیب‌ پذیری استان در سال‌های آینده خواهد داشت یادآور شد: نادیده گرفتن مؤلفه‌های اقلیمی در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای، می‌تواند هزینه‌های جبران‌ ناپذیری به همراه داشته باشد.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی کشور با اشاره به اینکه خشکسالی در ایران سابقه طولانی دارد گفت: متوسط بارندگی ایران یک سوم و یا یک چهارم کشورهای دنیاست.

احد وظیفه با اشاره به اینکه اقلیم ما برای تمرکز جمعیت مناسب نیست افزود: زیرا منابع آبی و رودخانه دائمی نداریم و افزایش دما نیز در تبخیر آب بسیار تاثیرگذار است و برای همین، آب‌های زیرزمینی به سرعت در حال تخلیه هستند.

وی با ذکر این نکته که متاسفانه در مناطق سردسیر نیز یخ‌ها ذوب می‌شوند اضافه کرد: در قطب جنوب نیز این مسئله وجود دارد که آب‌های شیرین وارد پهنه آبی دریاها می‌گردند و برای جهان مسئله‌ساز شده است.

وظیفه، افزایش برداشت آب‌های زیرزمینی در سال‌های اخیر را مورد تاکید قرار داد و یادآور شد: فقط، دما نیست که مخاطره آمیز می‌شود بلکه وقتی هوا، گرم می‌شود کمربند قاره‌ای جریان‌های فرونشستی دچار اختلال می‌شوند لذا تغییرات اقلیمی نشان می‌دهد که بیشینه‌های هوایی در حال افزایش هستند و باید برای آن فکری کرد.

وی، ایجاد تغییرات متناسب با پتانسیل های اقلیمی را نه یک گزینه اختیاری، بلکه یک ضرورت قلمداد کرد و متذکر شد: عدم توجه به مسئله تغییر اقلیم و مدیریت یکپارچه و هوشمند آب می‌تواند عواقب جبران ناپذیری در پی داشته باشد چرا که هم اکنون نیز تا حدی دیر به این موضوع ورود کرده‌ایم!

کارشناس محیط زیست و عضو هیات علمی دانشگاه تبریز با ارائه مستنداتی به نقش آیروسل‌های صنعتی و ذرات نمکی برخواسته از بستر خشک شده دریاچه اورمیه پرداخت و با اظهار خشنودی از عملیات بازتوانی نیروگاه حرارتی تبریز گفت: اگر با بازتوانی نیروگاه حرارتی مجدداً سوخت مازوت مورد استفاده نیروگاه قرار گیرد کاهش مطلوبی در مقادیر آلاینده های هوای تبریز مشاهده نخواهیم کرد.

بهروز صراف‌ ساری، به تشریح چند شاخص اصلی تغییر اقلیم از جمله شاخص بازگشت ناپذیری داده‌های اقلیمی گذشته، شاخص وقوع داده‌های حدی و پدیده شلاق هیدرواقلیمی پرداخت و افزود: برای رسیدن به انرژی پاک باید مدیران تلاش کرده و در مدیریت، تغییر نگرش داده شود.

وی با اشاره به اینکه در موضوع تغییر اقلیم، انسان در راس این قضیه قرار دارد اضافه کرد: زیرا انسان اقلیم ساز بوده و وضعیت موجود منوط به اقدامات اوست اما متاسفانه امروزه وارد یک چرخه معیوب شده‌ایم!

صراف‌ساری با ذکر این نکته که در یک امر آلوده به دلیل ذرات معلق به تشکیل قطرات کوچک و سبک شده و قدرت سنگینی ندارند و باران‌زا نیستند متذکر شد: دریاچه‌های خشک می‌توانند منطقه خود را گرم کرده و منجر به کاهش بارش برف و باران شوند کمااینکه قبلاً بارش باران و برف موجب جریانات آبی می‌شد اما امروزه به ازای یک درجه گرمای هوا، حدود ۱۰ روز از فصل زمستان کاسته می‌شود!

استاد ممتاز دانشگاه تبریز خاطرنشان کرد: در راستای تقویت سازگاری محیط زیست باید به حکم‌روایی اقلیم پرداخت لذا زندگی و هستی ما در گرو سازگاری با تغییر اقلیم است و این امر باید در دستور کار دولت قرار گیرد.

استاد پژوهشی دانشگاه مک‌گواری سیدنی کشور استرالیا نیز با ارائه موضوع آشکارسازی نشانه‌های تغییرات اقلیمی – محیطی در محدوده دریاچه اورمیه گفت: در موضوع اقلیم، انسان‌ها نیز دخیل هستند و تنها به آب و هوا مربوط نیست لذا بیشتر از روش‌های پایداری استفاده می‌شود که آن‌هم، مراکز فشار اطراف کشور مرتباً ضعیف می‌شوند و تغییرات معنی‌داری دارند.

علی‌اکبر رسولی با انتقاد از عدم جدیت دستگاه‌های متولی استان در تعمیر رادار هواشناسی آذربایجان شرقی افزود: تغییرات معنی‌دار اقلیمی و چالش‌های محیطی بسیار حتمی است، لذا بر این اساس کاربرد تکنولوژی های پیشرفته سنجش از دور به ویژه مانیتورینگ بهنگام ضروری است.

وی با اشاره به اینکه بررسی آبی ابرهای محدوده دریاچه اورمیه نشان داده که حداقل‌ترین مقدار ابر در دو دهه اخیر را مشاهده می‌کنیم اضافه کرد: وقتی ابر بر بالای دریاچه اورمیه می‌آید از باران‌زایی آن کاسته می‌شود، در حال حاضر ۲ الی ۳ متر رسوب نمک در سطح دریاچه وجود دارد که متاسفانه از آنها غفلت شده است.

رسولی در بخش دیگری از اظهارات خود با ذکر این نکته که مدیران ایران باید دوباره به دانشگاه رفته و آموزش ببینند تاکید کرد: باید مرکز مانیتورینگ چند منظوره با نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای کاربردی در خدمت کارشناسان جهت تاب آوری اقلیم منطقه قرار گیرد.

استاد پژوهشی دانشگاه مک‌گواری سیدنی کشور استرالیا در پایان خاطرنشان کرد: واقعیت این است که باید سراغ مهندسی هوشمندانه رفته و به ثبات اقلیم کمک کنیم که البته ضرورت دارد تا سراغ تکنولوژی و قلب‌هایی که برای این منطقه می‌تپد حرکت نموده و این ایده را نهادینه کنیم.

مدیر کمیسیون مدیریت شهری و برنامه‌ریزی خانه توسعه خانه توسعه آذربایجان نیز با اشاره به اینکه برای مقابله با تغییرات اقلیمی و بهبود کیفیت زندگی، در کنترل رشد فیزیکی نقاط پیرامون جمعیتی باید دقت زیادی به عمل آید گفت: مشکلات کشور و استان را نه در بالای جوّ بلکه باید در پایین جستجو کرد به طوری که تغییر اقلیم تاثیر فعالیت‌های انسانی بر مجموعه پارامترهای طبیعی است.

مجید بهشتی‌روی، تغییر اقلیم را تاثیر فعالیت‌های انسانی بر مجموعه پارامترهای طبیعی دانست و افزود: باید بپذیریم که مدیران شهری به عنوان پیشرانان تغییر اقلیمی باید در راستای گرم شدن هوای شهرها گام بردارند لذا شهرها باید فشرده شده و موجب تخریب محیط‌های پیرامونی خود نشود.

وی، گستردگی اُفقی شهرهای بزرگ را بی‌معنی قلمداد کرد و یادآور شد: رکوردشکنی دمای تبریز و گرمتر از شهرهای گرمسیری یک هشدار بزرگی است که همانا اقلیم را تغییر می‌دهیم و اگر روال فعلی تداوم یابد باید به خرماپزان آذربایجان فکر کنیم و درختان نخل نیز در شهرهای این منطقه کاشته شوند!

یونس اکبرزاده – رئیس بخش تحقیقات اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی – نیز از ضرورت به کارگیری و عملیاتی نمودن بخش تغییرات اقلیمی برنامه توسعه ۵ ساله هفتم تاکید نمود.

احمد کاظم زاده – دبیر شورای پژوهشی اتاق بازرگانی تبریز – هم به ضرورت تقویت دیپلماسی آب با کشورهای همسایه به ویژه کشورهایی که در بالادست حوضه آبریز مشترک قرار دارند پرداخت.