یادداشت/ ممنوعیت بازدید گردشگران بینالمللی از فرش نفیس ۵۰۰ سالهی امپراطور تبریز در آمریکا
عصرآزادی آنلاین/ محمد فرجپور باسمنجی – عضو خانهی توسعهی آذربایجان
● این شاهکار بافته شده در تبریز گرانترین فرش جهان است.
● هنرمندان مطرح جهان با مجوز یونسکو امکان دیدن این شاهکار بشری تبریز را دارند.
فرش زیبا، نفیس و هنری صفوی موسوم به قالی《امپراطور》در موزهی متروپولیتن در منطقهی منهتن نیوریورک یکی از گرانترین قالیهای تاریخی جهان است و در سالهای دور روزانه هزاران نفر از گردشگران آمریکایی و خارجی از این شاهکار هنری دیدن میکردند. ولی چند سالی است بهدلیل حفاظت بيشتر از این میراث ملموس جامعهی بشری کارشناسان فنی آمریکایی این قالی نفیس را در اتاقی مخصوص با اصول حفظ آثار باارزش جهانی نگه میدارند و از بازدید گردشگران ممانعت میکنند؛ و فقط هنرمندان جهانی با مجوز یونسکو امکان دیدن این قالی نفیس تبریز را دارند. این قالی باارزش از پشم و ابریشم اصیل بوده و در ابعاد ۷ متر طول و ۳ متر عرض یکی از نمونههای بافته شده در فرشهای ابریشمین در کارگاههای سلطنتی دورهی صفوی در تبریز است طول آن ۷۵۹/۵ سانتیمتر و عرض آن ۳۳۹/۱ سانتیمتر از سوی هنرمندان وقت بافته شده و وزن آن ۶۵ کیلو و ۳ گرم است. زمانی روسها آنرا از تبریز به روسیه برده بودند و در اختیار مشهورترین تزار روسیه، پطر کبیر قرار داده بودند. فرش امپراطور بههمراه فرش مشابه دیگری زینتبخش وقت کاخ پطر کبیر بوده است و پس از سال ۱۶۹۸ میلادی نیز به اقامتگاه تابستانی امپراطوران هابسبورگ -اسپانیای فعلی- در اروپا منتقل شده است. کارشناسان میگویند:
در فرش صفوی، نقش و نگارهای بسیار پیچیدهای بهچشم میخورند که همگی بهصورت متقارن طرح زده شدهاند. وقتی با دقت بهطرحهای رنگین فرش امپراتوری نگاه کنیم، پیچکهای طویلی از گل، درختان بزرگ نخل، تودهای از ابرها، شکوفههایی جالب توجه و تعداد بیشماری از تصاویر حیوانات واقعی و خیالی دیده میشود. از جمله حیوانات روی فرش میتوان به اژدها، بزکوهی چینی، شیر، بوفالو، ببر، پلنگ، اردک و قرقاول اشاره کرد. همچنین دورتادور فرش شعرها و نوشتههایی توجه بازدیدکنندگان را بهخود جلب میکنند که در آن باغات بهاری را به باغات بهشتی تشبیه میکند.
تار و پود فرش صفوی پیشرو، از ابریشم و کومههای آن نیز از جنس نخهای پشمی است. ابعاد فرش صفوی بسیار قابل توجه است. پس از سقوط دودمان پادشاهی هابسبورگ، فرش صفوی به موزهی متروپولیتن نیویورک راه یافت، اما این فرش همانطوریکه پیشتر گفتیم بازدید عمومی ندارد. در کتب معرفی هنرهای شاخص صنایع دستی ملل در دانشگاههای هنر در کشورهای مختلف، قالی نفیس امپراطور تبریز بهعنوان یکی از شاهکارهای هنری باارزش جهانی معرفی شده است.
