رنجِ جوانان بیکار!

ارائه آمارهای اغواکننده یک ایراد بزرگ برای استان‌های پرجمعیت و صنعتی محسوب می‌شود که نباید رسانه‌ها در دام آنها گرفتار شوند؛ طوری که وانمود می‌شود نرخ بیکاری در آذربایجان‌شرقی بسیار پایین بوده و تمام جوانان و تحصیل‌کردگان و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی این استان از شغل دلخواه خود برخوردارند!
در حقیقت، آمارها به گونه‌ای اعلام می‌شوند که گویا اصلاً هیچ شخص بیکاری در این استان وجود ندارد در حالی که نمایندگان ادوار سابق و فعلی مجلس به صراحت اعلام می‌کنند که بیشترین مراجعه‌کننده به آنها جوانانِ بیکار هستند.
در حقیقت، آمار بیکاری در آذربایجان شرقی بدون استناد به آمارهای رسمی نیز کاملاً آشکار است؛ با یک نگاه گذرا در معابر شهرهای این استان می‌توان دریافت که وضعیت اشتغال و اعداد و ارقامی که در پسِ موضوع بیکاری مخفی شده‌اند آن‌قدرها هم مناسب یک استان صنعتی نیست!
با این اوصاف نمی‌توان به شفاف بودن آمارها در اعلام نرخ بیکاری دل بست و با تکیه بر آنها وارد فاز برنامه‌ ریزی شد زیرا مرکز آمار یک آمار ارائه می‌دهد و سازمان برنامه و بودجه و حتی بانک مرکزی نیز یک آمار متفاوت‌ اعلام می‌کنند و بیچاره جوانان که در این فضای بلبشو سرگردان مانده‌اند…
علیرغم افزایش حضور در بازار کار، فرصت‌های شغلی جدید رشد نکرده‌اند!

از جمعیت بیش از ۴ میلیون نفری استان آذربایجان شرقی، ۲ میلیون و ۶۴۶ هزار نفر بالای ۱۵ سال هستند و ضرورت مشارکت آنها در فعالیت‌های اقتصادی بر کسی پوشیده نیست اما اینکه چرا میزان بیکاران بدون تخصص در این استان پابرجاست جای سوال دارد!
بر اساس آمارها، نرخ بیکاری در شهرستان اهر با حدود ۸ درصدی در بالاترین نرخ بیکاری در بین مناطق مختلف استان آذربایجان شرقی قرار دارد که از مهمترین عوامل بیکاری در این شهرستان می‌توان به رغبت کم سرمایه‌گذاران بخش خصوصی به سرمایه‌ گذاری، مانع تراشی و بوروکراسی‌های بی مورد اداری و غیره اشاره کرد که اهر را که برای توسعه و پیشرفت در حوزه‌های کشاورزی، گردشگری و معدنی حرفی برای گفتن دارد با چالش بیکاری مواجه کرده است!
وجود معادن متعدد فرصت مناسبی برای توسعه منطقه قره‌داغ و اشتغال پایدار جوانان آن است اما چنانچه فعالان اجتماعی اهر و ورزقان می‌گویند گویا معادن منطقه به مسئولیت‌های اجتماعی خود در قبال اشتغال جوانان این شهرستان عمل نمی‌کنند!
واقعیت این است که اهر از حیث ظرفیت‌های طبیعی تفاوت چندانی با مشگین شهر ندارد در حالی که اغلب سرمایه گذاران رغبت بیشتری برای سرمایه گذاری در مشگین شهر دارند ولی برای اهر اقدامی انجام نمی‌دهند.
این در حالی است که “فرهاد ذوقی” معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی آذربایجان شرقی اخیراً اعلام کرده است نرخ بیکاری این استان در پاییز سال ۱۴۰۴، حدود ۷،۱ درصد بوده و حدود ۳۸،۵ درصد جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر از آن شاغل بوده‌اند اما ثبات در این شاخص در کنار افزایش نرخ مشارکت اقتصادی نشان می‌دهد که اگرچه تمایل به حضور در بازار کار بیشتر شده اما فرصت‌های شغلی جدید به همان نسبت رشد نکرده‌اند!

یک کارشناس حوزه اقتصادی در آذربایجان شرقی معتقد است عمده مشکل بیکاری در این استان بیشتر متوجه افراد تحصیل کرده است و تا زمانی که ذهنیت کار برای پیشرفت جامعه حاصل نشود نمی‌توان نتیجه قابل قبول را به دست آورد.
“محمد کلامی” با بیان اینکه برخی کارگاه‌ های تولیدی آذربایجان شرقی با کمبود کارگر مواجه‌اند افزود: حدود ۵۱ درصد منابع تبصره ۱۶ به دست افراد زیر دیپلم می‌رسد که در کنار آنها پرداخت تسهیلات برای تحصیل کرده‌ها نیز باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی خطاب به دستگاه‌های اجرایی استان تاکید کرد: سهمیه‌ای که برای اشتغال فارغ التحصیلان دانشگاهی به دستگاه‌های اجرایی محول شده است باید به تفکیک هر دستگاه مورد ارزیابی قرار گیرد تا جوانانی که با تشکیل شرکت‌های دانش بنیان به دنبال ایجاد اشتغال هستند ناامید نشوند.
کلامی با اشاره به اینکه مهاجرت جوانان نخبه، فرار سرمایه‌های کشور است اظهار کرد: بی توجهی به جوانان نخبه موجب فرار آنها از کشور می‌شود زیرا این نخبگان باید در اولویت پرداخت تسهیلات اشتغال زایی توسط بانک‌ها قرار بگیرند.
وی تاکید کرد: دستگاه‌هایی همچون صنعت و معدن، پارک علم و فناوری، جهاد کشاورزی و کمیته امداد استان که عهده دار اصلی اشتغال آذربایجان شرقی هستند باید در ورود اطلاعات اشتغال به سامانه رصد و همچنین صحت سنجی آنها اهتمام کنند تا به برنامه‌ریزی دقیق منجر گردد.
کلامی با بیان اینکه تسهیلات بانکی باید به سمت ایجاد اشتغال سوق یابد یادآور شد: اگر پول و تسهیلات به سمت ایجاد اشتغال نرود بر تورم تاثیر منفی خواهد گذاشت چرا که باعث می‌شود تقاضا در بازارهای دیگر افزایش یافته و اشتغال جوانان در حاشیه قرار گیرد.
زمینه‌های لازم برای انجام کارهای مولد توسط تحصیل‌ کرده‌ها فراهم گردد

واقعیت این است با توجه به سابقه دولت‌های نهم و دهم، از نظر دولتمردان صدور پروانه کسب یا حتی مشاغل ساعتی و روزمزد نیز اشتغال به حساب می‌آید در حالی‌که اگر بخواهیم افرادی را که از روی اجبار و به دلیل نبود فضای کسب و کار مناسب، به شغل‌های کاذب روی آوردند را نیز حساب کنیم، آمار متفاوت می‌شود!
بر اساس گزارش‌های میدانی خبرنگار “عصرآزادی” تعریف کار در بین جوانان نسل جدید یک تعریف متفاوت است به طوری‌که اشتغال را به معنی جای دنج و پشت میز نشینی می‌پندارند که این تعریف باید در ذهن این نسل تغییر یابد.
کارشناسان حوزه اقتصادی معتقدند جوانان تحصیل کرده‌ صرفاً بیشتر به دنبال مشاغل اداری و دفتری هستند که عامل اصلی این موضوع، پذیرش بیش از حد دانشگاه‌هاست.
از سوی دیگر، واحدهای صنعتی آذربایجان شرقی نیاز مُبرمی به کارگر دارند اما با توجه به اینکه تعریف کار از دیدگاه جوانان تحصیل‌کرده ما متفاوت است، از این رو کارخانجات با مشکل کمبود پرسنل مواجه می‌شوند.
اگر جوانان آذربایجانی برای اشتغال خود یک دیدگاه تحقیقاتی، علمی و مولد داشته باشند به طور حتم اشتغال سطح استان دو برابر می‌شود زیرا در یک منطقه صنعتی و با ظرفیت‌های تولید واقع شده‌ایم.
باید جوانان بپذیرند که استخدام دولتی یک باور غلط است که از سال‌های دور در میان خانواده‌ها رواج یافته و عمدتاً به دنبال پارتی هستند تا در یک مجموعه دولتی استخدام شوند، در حالی که باید زمینه‌های لازم برای انجام کارهای مولد توسط نسل تحصیل‌کرده فراهم گردد.
بدین ترتیب، یک سوال بی‌پاسخ می‌ماند که چرا باید دانشگاه‌های ما رشته‌هایی را که در جامعه به درد نمی‌خورد پذیرش کنند که عمدتاً بحث مدرک‌گرایی را پررنگ کرده و بر تعداد بیکاران تحصیل‌کرده افزوده می‌شود!