آذربایجان شرقی سکوی صادرات خرمای ایران

یک کارشناس اقتصادی می‌گوید آذربایجان شرقی به قطب نوظهور و ممتاز صادرات خرمای ایران به کشورهای اوراسیا و اروپا تبدیل شده است که باید به ظرفیت آن بها داده شود

📌عصرآزادی/ شهرام صادق زاده

استان آذربایجان شرقی در حالی به یکی از قطب‌های اصلی فرآوری، بسته‌بندی و صادرات خرما در سطح کشور تبدیل شده است که به دلیل شرایط اقلیمی، حتی یک اصله نخل نیز در سطح این استان وجود ندارد؛ یک مزیت منحصربفرد صنعتی که به اعتقاد کارشناسان اقتصادی، اکنون مسیر صادرات محصولات خرمایی منطقه آذربایجان به بازارهای اوراسیا و اروپا را هموار کرده است.
در حقیقت، آذربایجان‌شرقی با وجود نداشتن حتی یک درخت نخل، صادرکننده خرما در کشور است به طوری که سالانه بیش از ۲۰ هزار تن خرما از این خطه به کشورهای مختلف صادر می‌شود به طوری که این استان با سابقه بیش از ۱۵ ساله در زمینه فرآوری و صادرات خرما، در حال حاضر بزرگترین صادرکننده این محصول در کشور بوده و با داشتن ۳۰ کارخانه فرآوری و بسته بندی، موفق به شناسایی بازارهای هدف و سلایق آنها شده است و با وارد کردن محصول خرما از ۵ استان حاصل‌خیز، خود را به عنوان استان برتر در فرآوری و بسته بندی خرما معرفی کرده است.
کارشناسان اقتصادی برای عبور از بحران فعلی صنعت خرما درباره محدودیت صادراتی آن‌، چند راهکار کلیدی شامل ایجاد مسیرهای جدید حمل‌ونقل دریایی، زمینی و ریلی برای صادرات خرما، تسهیل تشریفات گمرکی و نقل‌وانتقال ارزی، حمایت از قراردادهای بلندمدت با خریداران خارجی، ایجاد بیمه و حمایت‌های مالی برای نخل‌داران و توسعه صنایع فرآوری و بسته‌بندی مدرن خرما در استان‌های صنعتی همچون آذربایجان شرقی پیشنهاد می‌کنند که به باور فعالان این حوزه، بدون اجرای سیاست‌های مدون، ادامه روند فعلی می‌تواند اشتغال هزاران نخل‌دار و کارگر نخلستان‌های جنوب ایران را با تهدید جدی روبه‌رو کند در حالی که صادرات این محصول از آذربایجان شرقی بهترین شرایط را داراست که متاسفانه گویا همانند سایر حوزه‌ها در روزمرگی گرفتار شده است…

◾️سالانه بیش از ۵۵ هزار تن خرما از مبداء آذربایجان شرقی به جهان صادر می‌شود

یک کارشناس حوزه صنایع تبدیلی در آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه این استان سالانه بیش از ۵۵ هزار تن خرما به بازارهای بین‌ المللی صادر می کند گفت: این استان با توانمندی‌های صنعتی خود در زمینه صادرات خرما، موفق شده است با انتقال خرما از ۵ استان فارس، بوشهر، کرمان، بندرعباس و سیستان و بلوچستان به بزرگترین صادرکننده این محصول در کشور تبدیل شود.
“فرامرز افشانی” افزود: کارخانه‌های فرآوری خرما در شهرک‌های صنعتی مرند، عالی‌ نسب، شبستر، آذرشهر، اسکو، بستان‌ آباد و تبریز فعالیت می‌کنند و محصول خرما به صورت شیره و بسته‌ بندی شده به بازارهای بین‌ المللی صادر می‌شود لذا روسیه به عنوان اصلی‌ترین بازار هدف به همراه کشورهای ترکیه، ارمنستان، گرجستان و اروپا به ویژه آلمان از مقاصد صادراتی خرمای این استان هستند.
وی با اشاره به اینکه در حال حاضر، بیش از ۶۵ هزار تن خرما خام توسط واحدهای فرآوری و بسته‌ بندی آذربایجان شرقی جذب شده و برای بیش از ۸۰۰ نفر اشتغال ایجاد کرده است یادآور شد: علاوه بر خرمای درجه یک، خرمای صنعتی درجه ۳ نیز فرآوری و به شیره و خمیر خرما تبدیل شده و به کشورهای افغانستان، عراق، ترکیه و روسیه صادر می‌شود.
رئیس انجمن ملی خرما نیز با تقدیر از نقش آذربایجان شرقی در بسته‌بندی و صادرات خرمای استان‌های جنوبی کشور، ممنوعیت صادرات خرما را یک نوع خود تحریمی دانست و گفت: با توجه به رقابتی که میان بازارها وجود دارد این ممنوعیت صادرات می‌تواند بخش بزرگی از بازار فروش ایران را کوچک کند در حالی که آذربایجان شرقی قابلیت صادرات فراگیر خرما را دارد.
“محسن رشیدفرخی” با اشاره به اینکه خرمای پیارم برعکس خرماهای دیگر، صادراتی است و با مشکلاتی که کشور با آن روبرو است می‌تواند نقطه عطفی برای توسعه صادرات باشد افزود: ۲۵ درصد از محصول پیارمی که در سطح نخلستان‌های استان هرمزگان به دست می‌آید به مصارف داخل می‌رسد و باقی آن پتانسیل صادراتی از استانهای صنعت‌محور همچون آذربایجان شرقی را دارد که متاسفانه از سوی متولیان امر مورد سهل انکاری قرار می‌گیرد.
وی با اشاره به اینکه تحریم‌ها به ما ثابت کرد می‌توان با اتکا به صادرات غیرنفتی چرخ اقتصاد کشور را چرخاند اضافه کرد: متاسفانه با اتخاذ تصمیمات لحظه‌ای در حوزه صادرات، تحقق این امر با مشکل روبرو می‌شود در حالی که صادرات مانند ویترین کشور است؛ هنگامی که که ممنوعیتی را برای صادرات محصولی قرار می‌‌دهیم کشورهای دیگر به دنبال جایگزینی محصولات و فروشنده‌های دیگر خواهند رفت.

◾️بیش از ۳۳ واحد فعال در زمینه فرآوری خرما در آذربایجان شرقی فعالیت می‌کنند

در این زمینه، رئیس سازمان جهادکشاورزی آذربایجان شرقی نیز معتقد است: این استان با وجود آنکه به دلیل شرایط اقلیمی حتی یک اصله نخل و هیچ سطح زیرکشت خرما ندارد اما، توانسته است به یکی از قطب‌های اصلی فرآوری، بسته‌بندی و صادرات خرما در کشور تبدیل شود به طوری که در بخش صنایع تبدیلی، فرآوری و بسته‌بندی این محصول راهبردی، جایگاه برجسته‌ای در سطح کشور به دست آورده است.
“شهرام شفیعی” افزود: در حال حاضر بیش از ۳۳ واحد فعال در زمینه فرآوری و بسته‌بندی خرما در آذربایجان شرقی فعالیت می‌کنند که برای بیش از یکهزار و ۱۰۰ نفر به صورت مستقیم اشتغال ایجاد کرده‌اند و ظرفیت سالانه کل واحدها بیش از ۲۶۰ هزار تن است؛ ظرفیتی که این استان را به یکی از مراکز مهم تأمین، آماده‌ سازی، بسته‌بندی و عرضه خرما در بازار داخلی و خارجی تبدیل کرده است.
وی با اشاره به اهمیت صنایع تبدیلی در افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی اضافه کرد: واحدهای فعال آذربایجان شرقی با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، استانداردهای بهداشتی، تجهیزات به‌روز و نیروی انسانی متخصص توانسته‌اند خرما را در بسته‌بندی‌های متنوع، باکیفیت و متناسب با نیاز بازارهای هدف عرضه کنند که این مزیت، علاوه بر پاسخگویی به نیاز بازار داخلی، زمینه حضور مؤثر در بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی را نیز فراهم کرده است.
رئیس سازمان جهادکشاورزی استان یادآور شد: موقعیت جغرافیایی ممتاز آذربایجان شرقی، دسترسی مناسب به مسیرهای ترانزیتی، همجواری با بازارهای صادراتی و برخورداری از زیرساخت‌های مناسب صنایع غذایی، شرایطی را فراهم کرده است تا این استان بتواند به یکی از پایگاه‌های مهم صادرات خرمای فرآوری‌شده کشور تبدیل شود کمااینکه هم‌اکنون خرمای فرآوری و بسته‌بندی‌ شده در آذربایجان شرقی به کشورهای حوزه اوراسیا، روسیه، عراق و همچنین برخی کشورهای اروپایی صادر می‌شود.

شفیعی تأکید کرد: سیاست سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی، حمایت از سرمایه‌گذاری در صنایع تبدیلی و غذایی است تا با توسعه دامنه فعالیت‌ها، تنوع‌بخشی به محصولات، بهبود کیفیت فرآوری و ارتقای بسته‌بندی، سهم این استان در بازارهای جهانی افزایش یابد و جایگاه آن در زنجیره ارزش محصولات کشاورزی کشور بیش از پیش تقویت گردد.
بدین ترتیب باید گفت علیرغم وجود برخی از استانهای صنعت‌محور کشور همچون آذربایجان شرقی در فرآوری، بسته‌بندی و صادرات خرمای ایران، باید تسهیل در امر صادرات به برنامه اول دولت تبدیل شود، کمااینکه فعالان تولید خرما صادرات این محصول با مشکلات بسیاری از جمله تحریم ها و افزایش ۳ تا ۴ برابری هزینه های حمل و نقل دست و پنجه نرم می کنند که این موضوع رقابت را در بازارهای هدف با کشورهای رقیب دشوارتر می‌کند لذا باید از ظرفیت بالقوه آذربایجان شرقی در صادرات خرما نهایت بهره را کسب کرد.