"عصرآزادی" اهمیت توجه به پایانههای صادراتی تخصصی در استانهای تولیدمحور را بررسی میکند
پایانههای صادراتی؛ حلقه گمشده زنجیره تولید تا صادرات در آذربایجان شرقی
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
علیرغم اینکه حدود یک پنجم از کل صادرات خشکبار ایران از آذربایجان شرقی انجام میگیرد اما، به گفته فعالان حوزه صادرات تولیدات کشاورزی، برخی از مشکلات موجود در مسیر توسعه این بخش به ویژه صادرات محصولات کشاورزی به کشورهای منطقه، عدم تخصیص کد IR به محصولات دامی و لبنی از سوی برخی کشورها باعث ایجاد موانعی در صادرات این محصولات به همسایگان و شرکای اقتصادی شده است.
توسعه پایانههای صادراتی اقدامی مهم در راستای تبدیل آذربایجان شرقی به هاب صادراتی کشور است لذا ایجاد بندر خشک در مناطق ویژه اقتصادی یکی از جالبترین پیشنهادات در زمینه صادرات محصولات کشاورزی آذربایجان شرقی و شمالغرب کشور است که باید از ظرفیت شهرکهای صنعتی بعثت، سرمایه گذاری خارجی و منطقه ویژه اقتصادی سهلان در این زمینه استفاده شود کمااینکه ظرفیتهای صنعتی غرب تبریز نیز ظرفیت فعالسازی دارد تا این ظرفیتها با محوریت تولیدات صادراتمحور و هایتک شد به انجام رسد.
در حقیقت، با تلاشهای بیوقفه کشاورزان و فعالان بخش کشاورزی آذربایجان شرقی، این استان سهم ۵/۵ درصدی از صادرات محصولات کشاورزی ایران را به خود اختصاص داده است که با کیفیت محصولات توانست سهم قابل توجهی در بازارهای جهانی را به دست آورند اما همچنان مشکلات عدیدهای وجود دارد که در این مسیر به دلسرد شدن فعالان و کشاورزان منجر شده و برچیده شدن موانع را ضروری میسازد…
◾️هر پایانه صادراتی باید متناسب با زنجیره محصول خاصی طراحی و تجهیز شود
آذربایجان شرقی با شرایط آب و هوایی متنوع و خاک حاصلخیز خود، موقعیت جغرافیایی مناسبی برای تولیدات کشاورزی دارد و محصولات مختلف باغی، زراعی، سبزیجات، صیفیجات و حبوبات آن علاوه بر تأمین نیاز داخلی، به خارج از کشور نیز صادر میشوند زیرا موقعیت مکانی و ویژگیهای ژئومورفولوژیکی این استان، امکان ایجاد یک قطب قوی در زمینه کشاورزی، منابع طبیعی و دام را فراهم کرده است به طوری که آذربایجان شرقی با تولید بیش از ۴ میلیون تُن محصولات کشاورزی در بسیاری از محصولات، رتبههای برتر کشوری را به خود اختصاص داده است.
آذربایجان شرقی در تولید محصولات کشاورزی جزو رتبههای برتر کشوری است که نشاندهنده تاثیرگذاری محض این استان در تامین منابع غذایی ایران دارد به طوری که در تولید زردآلو و سنجد رتبه اول کشوری، در تولید عدس، گوجهسبز، سیب درختی، عسل، زغال اخته و گردو رتبه دوم کشوری، در تولید گوشت قرمز و تخم مرغ رتبه سوم کشوری، در آلبالو رتبه چهارم کشوری، بادام و نخود رتبه پنجم کشوری، در تولید شیر خام و انگور رتبه ششم کشوری و در تولید گندم نیز رتبه هشتم کشوری را کسب کرده است.
کارشناسان اقتصادی آذربایجان شرقی، راه اندازی پایانه صادراتی کشاورزی را اقدامی بسیار خوب و گامی موثر در مسیر توسعه صادرات محصولات این استان ارزیابی کرده و معتقدند راهاندازی پایانه های صادراتی تخصصی در مناطق مختلف استان به دلیل تنوع محصولات کشاورزی منطقه می تواند زمینه ساز راه اندازی پایانههای صادراتی تخصصیتر باشد به گونهای که هر پایانه متناسب با زنجیره محصول خاصی طراحی و تجهیز شود.
به گفته آنها، تهیه بستههای سرمایه گذاری در حوزه فروش محصولات کشاورزی می تواند نقش موثری در کاهش ضایعات حوزه کشاورزی داشته باشد و با ایجاد اطمینان برای سرمایه گذاران، مسیر حضور موثرتر محصولات استان در بازارهای هدف را هموار کند و این امر بدون هم افزایی دستگاههای اجرایی، گمرک و بخش خصوصی آذربایجان برای تسریع در عملیاتی شدن طرح پایانه های صادراتی و تبدیل ظرفیتهای تولیدی این استان به مزیت صادراتی تحقق نمییابد.
اهمیت دیپلماسی اقتصادی برای تسهیل روابط تجاری آذربایجان شرقی با کشورهای هدف همسایه و منطقه تا آنجاست که صادرکنندگان محصولات کشاورزی این استان، پیشنهاداتی را برای بهبود وضعیت موجود ارائه داده و از صندوق حمایت از توسعه سرمایهگذاری در بخش کشاورزی آذربایجان شرقی درخواست دارند تسهیلات ویژهای به آنها اعطا شود تا امکان رشد و رقابتپذیری این بخش در استان فراهم گردد.
◾️دسترسی تولیدکنندگان به زیرساختهای صادراتی سراسر استان اهمیت دارد
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه ایجاد پایانههای صادراتی با توجه به افزایش هزینه های تولید بخش کشاورزی، یک ضرورت برای استمرار تولید در این حوزه است گفت: خلاء پایانههای صادراتی محصولات کشاورزی در استان به وضوح احساس می شود و همین مسئله سبب شده تا وزارت جهاد کشاورزی بستر لازم را برای رفع موانع موجود در این زمینه و تسریع در روند بررسی و صدور مجوزهای طرح¬های پایانه صادراتی فراهم کند.
“شهرام شفیعی” با تاکید بر اینکه تداوم تولید و توسعه بخش کشاورزی بدون صادرات ممکن نیست افزود: اگر صادرات وجود نداشته باشد با توجه به افزایش هزینه های تولید، مشکلات زیادی برای بخش کشاورزی ایجاد خواهد شد؛ بنابراین صادرات نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای بقای این بخش است.
وی از اجرای طرح درج رمزینه پاسخ سریع Quick Response Code موسوم به QR Code برای محصولات کشاورزی به عنوان یکی از اقدامات در دست انجام برای تسهیل صادرات خبر داد و اظهار کرد: این اقدام در راستای ردیابی، شناسنامه دار کردن و ارتقای اعتماد بازارهای هدف به محصولات کشاورزی استان انجام می شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به شرایط بازارهای صادراتی تاکید کرد: بخشی از صادرات آذربایجان شرقی به کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز با توجه به شرایط فعلی حذف شده است که جبران این بازار از دست رفته و حفظ سهم استان در بازارهای منطقهای، مستلزم تقویت زیرساختهای صادراتی و تکمیل زنجیره تولید تا عرضه است.
وی با اشاره به برنامه ایجاد زنجیره های تولید تا صادرات در استان خاطرنشان کرد: تلاش میکنیم زنجیره هایی ایجاد کنیم که بخشی از این زنجیرهها پایانه های صادراتی استان است و در نظر داریم این پایانهها را در بخش های مختلف استان راه اندازی کنیم تا دسترسی تولیدکنندگان به زیرساخت های صادراتی در سراسر استان فراهم شود.
شفیعی با بیان اینکه پایانه صادراتی محصولات کشاورزی نیازمند حضور سردخانه، بسته بندی و سورتینگ در کنار آن است افزود: بدون این زیرساختهای مکمل، پایانه صادراتی نمی تواند نقش خود را در حفظ کیفیت و افزایش ماندگاری محصولات ایفا کند لذا اگر صادرات امکانپذیر نباشد، عملاً سرمایه گذاری در گلخانه های هایتک توجیه اقتصادی ندارد؛ بنابراین باید توجه ویژه ای به راه اندازی پایانه های صادراتی داشته باشیم تا هم تولیدکنندگان با اطمینان خاطر سرمایهگذاری کنند و هم ارزش افزوده محصولات استان در بازارهای جهانی حفظ شود.
بدین ترتیب، مشکلات صادرات محصولات کشاورزی آذربایجان شرقی شامل نبود صنایع تبدیلی و فرآوری، عدم ثبات در صادرات، تعرفه گمرکی بالا و کمبود سرمایه در گردش است و البته، خامفروشی محصولات و افزایش قیمت نهادههای کشاورزی مانند کود و سم نیز چالشهای پیش روی این بخش را دوچندان میکند برای همین، کارشناسان اقتصادی معتقدند ضعف در فرآوری و بستهبندی، مشکلات ارزی، تحریمها و نبود برنامه جامع صادراتی از جمله موانع پیشروی صادرات محصولات کشاورزی استانهای تولیدمحور همچون آذربایجان شرقی محسوب میشود.
