آذربایجان شرقی مسیر راهبردی ابریشمِ نوین

عصرآزادی/ شهرام صادق زاده

آذربایجان شرقی به دلیل موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی ایران با کشورهای حوزه قفقاز و ترکیه، ظرفیت بسیار بالایی برای ایفای نقش در کریدورهای بین‌المللی دارد و باید از این مزیت برای توسعه اقتصادی استان استفاده شود.
اتصال ریلی سرخس – تبریز – چشمه ثریا که این روزها در محافل اقتصادی کشور مطرح می‌شود می‌تواند ظرفیت‌های تولیدی، صنعتی و تجاری این استان را به شبکه‌های حمل‌ و نقل بین‌ المللی متصل کرده و زمینه افزایش صادرات، جا به ‌جایی بار و توسعه فعالیت‌های لجستیکی را فراهم کند لذا هدف مدیریت استان از پیگیری این پروژه، استفاده حداکثری از ظرفیت جغرافیایی آذربایجان شرقی و تبدیل موقعیت مرزی و ترانزیتی این استان به یک مزیت اقتصادی پایدار است.
آن طور که کارشناسان اقتصادی می‌گویند مسیر کنونی که از طریق مرز رازی به ترکیه می‌رسد، با مانع دریاچه وان مواجه است لذا به دلیل وجود این دریاچه، بارهای ورودی به ترکیه باید به وسیله کشتی به آن سوی دریاچه منتقل شده و سپس با قطار ادامه مسیر دهند، این فرآیند، هزینه و زمان حمل در مسیر کنونی را افزایش داده و آن را به یک گلوگاه جدی تبدیل کرده است.
در حقیقت، اهمیت این کریدور ریلی تا به آنجا مهم است که استانداران آذربایجان‌‌های شرقی و غربی نیز اخیراً اعلام کرده‌اند که مسیرهای ارتباطی این استان‌ها بخشی از مسیرهای بین‌المللی کشور و حلقه اتصال ایران به کشورهای منطقه محسوب می‌شوند و باید ظرفیت‌های منطقه برای توسعه تجارت بین‌المللی و اتصال ایران به بازارهای ترکیه، اروپا و کشورهای آسیای میانه فعال شود؛ امتیازی که می‌تواند تبریز را به مسیر راهبردی ترانزیت با اروپا تبدیل نماید…

◾️آذربایجان شرقی مسیر قدرتمند انتقال کالاها به بازارهای بین المللی است

راه آهن تبریز – چشمه ثریا پس از مسیر ریلی موجود از طریق دریاچه وان، می تواند به عنوان دومین مسیر ریلی ایران برای اتصال به ترکیه مطرح شود و ظرفیت جابه جایی انبوه بار در کریدور شرق به غرب ایران را افزایش دهد لذا مسیر ریلی تبریز – ماکو – چشمه ثریا می تواند ایران را از طریق شبکه ریلی ترکیه به مدیترانه، دریای سیاه و بازارهای اروپایی متصل کند.
در صورت ایجاد یک مسیر زمینی پیوسته از شرق کشور، کالا می تواند از مبدأ سرخس و از طریق شبکه ریلی ایران به تبریز، ماکو و چشمه ثریا منتقل شود و پس از ورود به شبکه ریلی ترکیه، به بازارهای منطقه ای و اروپایی دسترسی پیدا کند.
چشمه ثریا در این زنجیره می تواند به حلقه ای مهم در کریدور شرق به غرب تبدیل شود؛ حلقه ای که مبادی شرقی ایران، کشورهای آسیای مرکزی و چین را به ترکیه، دریای سیاه، مدیترانه و اروپا پیوند می دهد که کاهش هزینه های حمل ونقل، افزایش ظرفیت جابه جایی بار، ارتقای ایمنی و امکان انتقال حجم بیشتری از کالا نسبت به حمل و نقل جاده ای از مهمترین مزیت های توسعه این محور است.
به بیان بهتر، تکمیل این مسیر می تواند زمان و هزینه تجارت ایران با بازارهای منطقه و اروپا را کاهش داده و زمینه حضور مؤثرتر کشور در زنجیره های ترانزیتی بین المللی را فراهم کند لذا اتصال ریلی تبریز به ماکو و چشمه ثریا، در صورت تکمیل و اتصال به شبکه ریلی ترکیه، صرفاً یک پروژه عمرانی منطقه ای نیست بلکه بخشی از زیرساخت راهبردی کشور برای تقویت کریدورهای بین المللی و افزایش سهم ایران از جریان ترانزیت منطقه ای و جهانی محسوب می شود.
به اعتقاد فعالان حوزه حمل و نقل ریلی، همجواری با کشور ترکیه، دسترسی به بازارهای اروپایی و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین المللی، مزیت ویژه ای برای منطقه شمال‌غرب ایران ایجاد کرده است لذا توسعه راه آهن می تواند این مزیت جغرافیایی را به یک ظرفیت بالفعل اقتصادی تبدیل کرده و زمینه توسعه تجارت، سرمایه گذاری و فعالیت های لجستیکی در منطقه آزاد ماکو را فراهم آورد.

◾️آذربایجان شرقی باید به هاب مهم لُجستیکی در شمال‌ غرب کشور تبدیل شود

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار آذربایجان شرقی، کریدور ریلی سرخس – تبریز – چشمه ثریا را یکی از طرح ‌های راهبردی این استان برای تقویت جایگاه آذربایجان شرقی در شبکه ترانزیتی کشور دانست و گفت: تکمیل این مسیر می‌تواند زمینه اتصال ظرفیت ‌های صنعتی و اقتصادی استان به بازارهای ترکیه و اروپا را فراهم کند.
ظفر محمدی با اشاره به اهمیت کریدور کریدور ریلی سرخس – تبریز – چشمه ثریا افزود: این پروژه صرفاً یک طرح ریلی درون‌ استانی نیست، بلکه بخشی از یک مسیر راهبردی برای توسعه ترانزیت و تقویت ارتباط ایران با ترکیه و اروپاست لذا آذربایجان شرقی به دلیل موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی ایران با کشورهای حوزه قفقاز و ترکیه، ظرفیت بسیار بالایی برای ایفای نقش در کریدورهای بین‌المللی دارد و باید از این مزیت برای توسعه اقتصادی استان استفاده شود.
وی اضافه کرد: اتصال ریلی سرخس – تبریز – چشمه ثریا می‌تواند ظرفیت‌ های تولیدی، صنعتی و تجاری استان را به شبکه‌ های حمل‌ و نقل بین‌ المللی متصل کرده و زمینه افزایش صادرات، جا به ‌جایی بار و توسعه فعالیت‌ های لجستیکی را فراهم کند لذا هدف مدیریت استان از پیگیری این پروژه، استفاده حداکثری از ظرفیت جغرافیایی آذربایجان شرقی و تبدیل موقعیت مرزی و ترانزیتی استان به یک مزیت اقتصادی پایدار است.
محمدی با بیان اینکه استان آذربایجان شرقی می‌تواند به یک هاب مهم لُجستیکی در شمال‌ غرب کشور تبدیل شود یادآور شد: با تکمیل این کریدور، ظرفیت ایجاد مراکز لجستیکی، پایانه‌ های بار، انبارها و صنایع وابسته به حمل‌ و نقل در منطقه افزایش خواهد یافت و این موضوع می‌تواند آثار اقتصادی قابل توجهی برای استان به همراه داشته باشد.
وی تأکید کرد: هدف اصلی از پیگیری این پروژه، صرفاً ایجاد یک مسیر ریلی جدید نیست؛ بلکه ایجاد یک پیوند مؤثر میان ظرفیت‌ های اقتصادی و صنعتی آذربایجان شرقی با بازارهای ترکیه و اروپا و تقویت سهم استان از ترانزیت بین‌ المللی است و با تکمیل آن، آذربایجان شرقی می‌تواند در زنجیره حمل‌ و نقل شرق – غرب کشور نقش پررنگ‌ تری ایفا کرده و ظرفیت‌ های استان در حوزه‌ های صنعت، معدن، صادرات، لجستیک و تجارت بین‌المللی به شبکه ریلی منطقه متصل شود.
راه‌آهن مسیر سرخس – چشمه‌ثریا یکی از پروژه‌های استراتژیک برای اتصال شرق ایران است که سرخس در خراسان رضوی را به شمال غرب کشور در منطقه چشمه ثریا نقطه مرزی بین ایران و ترکیه در استان آذربایجان غربی متصل کرده و می‌تواند کریدور ترانزیتی ریلی برای انتقال کالا از چین و آسیا به اروپا باشد.
در حال حاضر بخش عمده‌ای از این مسیر وجود دارد؛ یعنی از سرخس تا مرند خط ریلی کشیده شده اما مسیر مرند تا چشمه ثریا هنوز تکمیل نشده و آن طور که کارشناسان می‌گویند کارایی نهایی این کریدور منوط به ساخت قطعه ۲۰۰ کیلومتری مرند – چشمه ثریا و برقی‌سازی کل مسیر است و تکمیل این خط، ایران را قادر می‌سازد زمان ترانزیت چین به اروپا را به طور چشمگیری کاهش دهد و رقیبی قدرتمند برای کریدور میانی باشد.
بدین ترتیب و طبق نظر کارشناسان حوزه ترانزیت و حمل ونقل، تکمیل این مسیر ریلی در تحقق اهداف راه ابریشم نوین اثر بسیاری خواهد داشت و می‌تواند دستاوردهای اقتصادی زیادی برای ایران و ترکیه به همراه داشته باشد.