عصرآزادی آنلاین/ سرویس فرهنگی – علیرضا نیاکان:
«قصه ظهر جمعه»؛ نامی آشنا برای چند نسل از شنوندگان رادیو، این روزها با رویکردی تازه روی آنتن رادیو ایران میرود.
شهاب شهرزاد، راویِ نوِ این برنامه کهن رادیو ایران، در گفت و گویی که با وی در این خصوص صورت گرفت تصریح نمود که آثار ارزشمند و کهن برای ادامه حیات خود باید با نیازها و شیوه دریافت مخاطب امروز پیوند بخورد؛ بیآنکه هویت و اصالت خود را از دست بدهد.
شهرزاد با اشاره به سابقه «قصه ظهر جمعه» از سال ۱۳۱۹، از چهرههایی همچون فضلالله مهتدی (صبحی)، حمید عاملی و محمدرضا سرشار به عنوان بخشی از حافظه شنیداری ایرانیان یاد میکند.
به گفته او، این پیشگامان جایگاهی ماندگار در تاریخ رادیو دارند، اما حفظ میراث آنان به معنای تکرار شیوه گذشته نیست.
او تأکید میکند: «احترام به یک سنت، لزوماً به معنای تکرار شکل گذشته آن نیست.به باور این مجری و کارشناس، دنیای امروز با گذشته تفاوتهای زیادی کرده است. مخاطب در میان انبوه رسانهها و حجم گسترده اطلاعات، فرصت و حوصله کمتری برای شنیدن دارد؛ از همین رو، روایت رادیویی نیز باید متناسب با «دستگاه ادراکی امروز» بازآفرینی شود.
شهرزاد در توصیف این وضعیت میگوید: «در دنیای امروز، رقیب قصه، شتاب است و یاریگر آن، تعلیق و کشش روایت.»
او پژوهش دقیق را یکی از پایههای اصلی تولید «قصه ظهر جمعه» میداند.
به گفته شهرزاد، گاهی برای تولید یک روایت، به اندازه یک رمان تحقیق انجام میشود، اما حاصل این پژوهش باید در قالب داستانی شنیدنی و فشرده، در زمانی حدود ۲۰ تا ۲۵ دقیقه به مخاطب ارائه شود.
او معتقد است در روایتهای مستند، حقیقت و پژوهش اساس کار هستند، اما واقعیت زمانی برای مخاطب جذاب میشود که با ابزارهای داستانی روایت شود؛ بیآنکه در اصل حقیقت تغییری ایجاد شود.
یکی دیگر از دغدغههای شهرزاد، پاسداشت زبان فارسی است. او میگوید زبان فارسی نباید صرفاً موضوع روایت باشد، بلکه خودِ روایت باید آن را زندگی کند. از انتخاب واژهها و ساختار جملهها گرفته تا موسیقی کلام و ضرباهنگ روایت، همه باید در خدمت زنده نگه داشتن این میراث فرهنگی باشند.
او به روایت «میراث دهخدا» اشاره میکند که از سیوسهپل و واژهها آغاز میشود و مخاطب را به تأمل درباره نقش زبان در حفظ حافظه فرهنگی یک ملت میرساند.
شهرزاد همچنین معتقد است یکی از مهمترین ویژگیهای رادیو، مشارکت دادن شنونده در فرآیند روایت است.
به گفته او، رادیو هنوز قدرت قصهگویی خود را حفظ کرده؛ زیرا مخاطب را تنها مصرفکننده تصویر نمیکند، بلکه او را در ساختن تصویرهای ذهنی شریک میسازد. در امروز همراه کند و به این پرسش پاسخ گوید که: آیا «قصه ظهر جمعه» و در مجموع قصههای ما، به خاطرهای ماندگار برای نسلهای آتی بدل میشوند؟
