"عصرآزادی" وضعیت سایه و روشن سینماهای آذربایجان شرقی را به مناسبت روز ملی سینما بررسی میکند؛
خاطرات آذربایجانیها بر روی پردههای خاموش!
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
نخستين دوربين فيلمبردارى و نمايش فيلم به ایران در سال ۱۲۷۹ شمسی برابر با ۱۹۰۰ میلادی توسط مظفرالدين شاه قاجار به ایران وارد شد و نخستين فيلمبردار آن نيز ابراهيم خان عکاس باشى بود که تبریز از این منظر، دارای جایگاه ویژه ای را در تاریخ سینمای کشور به خود اختصاص داده است زیرا تبریز مهد سینما و تئاتر ایران، نخستین سالن سینمای ایران در سال ۱۲۷۹ یعنی ۵ سال پس از اختراع جهانی آن توسط برادران لومیر با نام سینما سولِی که توسط کاتولیکها در این شهر تأسیس شده بود آغاز به کار کرد.
مناسبت ۲۱ شهریور تحت عنوان روز ملی سینما که در سال ۱۳۷۹ و همزمان با بزرگداشت صدمین سال ورود سینما به ایران نامگذاری شده، فرصت مناسبی را جهت بررسی مشکلات عرصه سینما به وجود آورده است تا صنعت سینماداری از روزهای طلایی خود در دهههای گذشته فاصله نگیرد؛ همان سالها که تبریز، یکی از معدود شهرهای ایران در میزبانی از علاقهمندان پرده سینما بود اما اکنون برای آذربایجان شرقی با ۴ میلیون نفر جمعیت حدود ۵ هزار صندلی سینما وجود دارد!
وضعیت کنونی سالنهای قدیمی تنها مربوط به یک سینما نیست بلکه نمادی از روند نزولی سالنهای قدیمی در شهرهای دارای ظرفیت سینمایی آذربایجان شرقی است؛ مسئله هشدار دهندهای که ادامه این روند میتواند به تعطیلی تدریجی سالنهای خاطرهانگیز سالهای دور منجر شود لذا ضرورت ورود جدی مسئولان استانی و کشوری برای بازسازی، نوسازی و مدیریت کارآمدتر، بیشتر از هر برههای احساس میشود زیرا بازگرداندن اعتبار تاریخی به سالنهای قدیمی میتواند بخشی از هویت فرهنگی و هنری منطقه آذربایجان را احیا کند…
◾️سینماها باید در بازار رقابتی سینمایی امروز جایگاه خود را حفظ کنند
آذربايجان شرقی با بیش از ۴ میلیون نفر جمعیت فقط ۱۵ باب سینمای فعال با ۳۳ سالن دارد و تعطیلی برخی از سینماهای این استان جای تعجب دارد به طوری که کارشناسان فرهنگی می گویند به منظور بها دادن به ذائقههای فرهنگی – سینمایی شهروندان ساکن مناطق مختلف استان، باید با همكاری شهرداری شهرهای بزرگ از جمله تبریز از فضاهای موجود در سینماهای قبل از انقلاب – به جهت صرفهجویی در هزینههای ساخت سینماهای جدید – استفاده شده و احیای سالنهای سینما انجام شود اما در اصل خبری از این آپشن وجود ندارد!
معاون امور هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه خوشبختانه اغلب سینماهای تبریز و استان سر و سامان گرفتهاند گفت: امروز در کنار سالنهای قدیمی و خاطرهانگیز، پردیس های سینمایی جدید با امکانات پیشرفته فعال هستند به طوری که در حال حاضر ۱۱ ساختمان سینما در تبریز وجود دارد اما با احتساب سالنهای چندگانه، مجموعاً بیش از ۲۸ سالن نمایش فعالیت دارند که مجهز به سیستمهای صوتی و تصویری مناسباند و فیلمهای متنوع را در اختیار تماشاگران میگذارند.
“عباسعلی زارع سرشت” با اشاره به مشکلات سینماهای قدیمی افزود: این مجموعهها به دلیل قدمت ساختمان و مالکیت آنها که معمولاً در اختیار دستگاههای دولتی یا شخصی قرار دارند نتوانستهاند در بازار رقابتی سینمایی امروز جایگاه خود را حفظ کنند و به دلیل عدم مراجعه خانوادهها و جوانان به آنها، سوددِه نیستند اما در مقابل، سالنهای جدید با ظرفیت بالا و امکانات کامل، مخاطب بیشتری جذب کردهاند.
به اعتقاد کارشناسان حوزه سینما، گسترش بازسازی و تجهیز پردیسهای سینمایی و زیرساخت های مربوط به آنها در آذربایجان شرقی تا حدودی از مشکلات تعداد سالن و ظرفیت سینماها در سالهای اخیر کاسته و موجب افزایش تعداد سینماها و سالنهای مدرن در بطن مجموعههای خاطرهانگیز یک قرن پیش شده است که مخاطب را ترغیب به تماشای فیلم در محیطی مناسب با امکانات رفاهی بیشتر و هماهنگ با فضای هنر سینما میکند؛ پرده سینماهایی که به مدد بخش خصوصی و نهادهای هنری ساخته و راهاندازی شدهاند و مخاطبان واقعی زیادی را به سمت سالن ها کشاندهاند که تا یک دهه قبل در تاریکی و گرد و خاک غوطهور بودند.
◾️امروزه باید احداث سینما در مناطق شرقی و غربی تبریز را مطالبه کرد
به جهت فراوانی سینماهای متعلق به حوزه هنری آذربایجان شرقی در مقایسه با سینماهای بخش خصوصی و سایر ارگانها، تعیین تکلیف سینماهای راکد این مجموعه از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا فعالان حوزه سینما نیز در سالهای اخیر درباره علل غیرفعال بودن چندین باب سینما در هسته مرکزی تبریز و سایر شهرهای استان مطالباتی داشتهاند که متاسفانه در مدیریت ادوار گذشته پاسخ قانعکنندهای بیان نشده بود.
مدیر امور سینمایی حوزه هنری آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه ۴ باب سینما در سطح شهر تبریز در اختیار حوزه هنری است گفت: سینما قدس با درجه کیفی ممتاز با سه سالن که در سال ۱۳۹۴ نیز بازسازی شده و پردیس سینمایی ۲۹ بهمن یا همان سینما آسیای سابق نیز با درجه کیفی مدرن و با ۱۰ سالن به فعالیت خود ادامه میدهد.
“فرهاد باغشمال” افزود: با توجه به اینکه ۴ باب سینمای تحت مالکیت حوزه هنری استان در بافت مرکزی شهر نزدیک به هم قرار گرفتهاند عملاً هیچگونه توجیه اقتصادی و فرهنگی نداشت که در کنار آنها سینما انقلاب نیز احیا و بازسازی شود زیرا مشکلات ترافیکی سینما ۲۹ بهمن نیز به بخشی از ترافیک شهری تاثیر گذاشته است لذا آن وقت، مشکلات ترافیکی دوچندان شده و گِرِه ترافیکی بسیاری را به وجود میآورد.
وی با اشاره به اینکه مخاطبان سینما از مناطق شرقی و غربی تبریز به سینما ۲۹ بهمن در مرکز شهر سرریز شدهاند اضافه کرد: در سال ۱۴۰۱ قرار بر این بود که درباره تعیینتکلیف سینما انقلاب از طریق واگذاری به شهرداری به توافق رسیده و به عوض آن در مناطق شرقی شهر تبریز اقدام به احداث یک پردیس سینمایی دیگر نماییم که مشکلات اقتصادی باعث گردید عملاً از سیاست توسعه سینمایی فاصله بگیریم اما منتفی نشده و احتمالاً در آینده نیز اتفاق بیفتد زیرا بافت مرکزی شهر تبریز از وجود سینماها اشباع شده و احداث سینما در مناطق شرقی یا غربی تبریز را باید مطالبه کرد.
باغشمال درباره سینماهای متعلق به این نهاد در سایر شهرهای آذربایجان شرقی نیز یادآور شد: حوزه هنری در شهرستان مرند یک زمین بایر در اختیار دارد که حدود یکهزار مترمربع مساحت دارد و قبلاً هم سینما بود اما با توجه به اینکه یک باب سینمای ۴ سالنه در این شهرستان احداث کردیده، عملاً برای ظرفیت و جمعیت شهرستان مرند کافی است و احداث سینمای جدید کمکی به حال و روز فرهنگی – سینمایی مرندیها نمیکند لذا پروژه ساخت سینمای این شهرستان را متوقف کردیم.
مدیر امور سینمایی حوزه هنری آذربایجان شرقی تاکید کرد: در شهر مراغه نیز، بازسازی پردیس سینمایی قدس را از ۸ ماه پیش با مشارکت شهرداری مراغه آغاز کردهایم و ۵ سالن پیشبینی شده است که با توجه به وضعیت جنگی امسال، با وقفه روبرو شده اما یقیناً سال آینده این سینما را برای جشنواره فیلم فجر آماده خواهیم کرد و مراغهایها صاحب پردیس سینمایی خواهند شد.
باغشمال درباره وضعیت سینمایی شهرستان سراب نیز خاطرنشان کرد: یک باب سینمای متروکه که اکنون به زمین بایر تبدیل شده است را در اختیار داریم اما با توجه به ظرفیت و مخاطب محدود سینماداری شهرستان سراب، عملاً توجیه اقتصادی برای بازسازی آن وجود ندارد کمااینکه در این شهرستان یک سینمای دیگر متعلق به اداره کل فرهنگ و ارشاد استان وجود دارد که در اختیار علاقهمندان قرار گرفته و ذائقه سینمایی مخاطبان سرابی را برآورده میسازد.
بدین ترتیب باید واقعیتهای سینمایی آذربایجان شرقی را پذیرفت که گویا از اداره آنها از دست متولیان حوزه فرهنگ و سینما در رفته است؛ سالنهای قدیمی سینماهای ارشاد، قدس، شهر تماشا و آزادی مراغه، سعدی و ایران تبریز، انقلاب و شهر قصه مرند، فرهنگیان و عصر جدید میانه، ایثار بناب، آزادی ملکان و آزادی سراب به دلایل مختلف از چرخه فعالیت خارج شدهاند و احیای این ظرفیتها میتواند نقش مهمی در توسعه فرهنگی و رونق دوباره سینما در استان داشته باشد به شرطی که مقرون بهصرفه باشد!
