"عصرآزادی‌آنلاین" چالش‌های صادرات محصولات کشاورزی آذربایجان شرقی در روزهای دشوار اقتصادی را بررسی می‌کند؛
صادرکنندگان آذربایجانی، در انتظار رفع تعهدات ارزی
عصرآزادی‌آنلاین/ شهرام صادق زاده
آذربایجان شرقی با صادرات بیش از ۶۰ میلیارد دلاری خود نقش مهمی در تجارت بین‌المللی ایران ایفا کرده است؛ رقمی که جایگاه ویژه این استان تولیدمحور در شاخص‌های صنعتی و خدماتی را نشان داده و تبریز را به دلیل تقویت شاخص‌های اقتصادی خود از سایر شهرهای کشور متمایز کرده است.
در حقیقت، این استان در ضرایب شاخص‌های صنعتی و خدماتی در وضعیت مناسبی قرار دارد و از مجموع حدود یکهزار و ۲۰۰ کارت بازرگانی صادر شده، بیش از ۶۵۰ کارت به صادرات اختصاص یافته است اما در حالی که در دنیای امروز، راه توسعه برای تجار و بازرگانان همانا از طریق گشودن مسیرهای نوین صادراتی قلمداد می‌گردد مشکلات فعلی حاکم بر روابط بین‌الملل و تاثیر آن در ارتباطات تجاری کشورهای منطقه موجب کاهش قابل توجه نقش آذربایجان شرقی در این عرصه شده است!
سه محور تأمین سرمایه در گردش و حمایت از واحدهای فرآوری، رفع موانع گمرکی، لجستیکی و تعهدات ارزی و توسعه بازارهای صادراتی و بهره‌گیری از ظرفیت کشورهایی همچون روسیه، عراق، ترکیه، قزاقستان و بازار اوراسیا از جمله اقدامات محوری است که می‌تواند ضمن کاهش فشار بر باغداران استان، زمینه حفظ و توسعه بازارهای صادراتی محصولات کشاورزی آذربایجان‌شرقی را نیز فراهم نماید زیرا در این روزهای دشوار اقتصادی، صادرات محصولات کشاورزی و باغی این استان با چالش‌های عدیده‌ای روبروست که در سایه توانمندی آذربایجان در حوزه تولید و تجارت، نباید این شرایط پیش می‌آمد…
◾️باید دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی آذربایجان شرقی در کنار یکدیگر قرار گیرند
بارش‌های مناسب اخیر در سطح آذربایجان شرقی موجب افزایش تولید برخی محصولات کشاورزی این استان از جمله سیب، انگور و کشمش شده است اما متاسفانه همزمان با این موضوع مسرت‌بخش، نبود بازار مناسب صادراتی، محدودیت‌های موجود در برخی بازارهای هدف و مشکلات تردد کامیون‌ها در مرزها، فروش محصولات باغداران آذربایجانی را با چالش‌های متعددی مواجه کرده و باعث شده تا بخشی از تولیدات در دست‌شان باقی بماند!
در شرایط فعلی که ایران در تنگنای اقتصادی قرار گرفته و هر روز فشار زیادی بر بدنه صنعت و تولید استان‌های کشاورزی‌محور همچون آذربایجان شرقی وارد می‌گردد هم در مرزها، هم در تأمین مواد اولیه، هم در بازارهای هدف و هم در حوزه حمل‌ونقل با مشکلات متعددی روبه‌رو هستیم که به گفته فعالان اقتصادی، باید برای عبور از دوره دشوار فعلی، مجموعه دستگاه‌ها و بخش خصوصی در کنار یکدیگر قرار گیرند.
به اعتقاد آنها، حمایت بانک‌ها از واحدهای بخش خصوصی آذربایجان شرقی یکی از راهکارهای عملیاتی این روزهاست که منابع لازم در اختیار واحدهای فرآوری قرار گیرد تا سیب، انگور و سایر محصولات قابل فرآوری کشاورزی به محصولاتی مانند کنسانتره تبدیل شوند زیرا با این اقدام می‌توان زمان نگهداری محصول را افزایش داد و منتظر شرایط مناسب‌تر و افزایش تقاضا در بازارهای هدف ماند تا میزان ضرر و زیان کاهش یابد.
مسئولان شهرستان‌های آذربایجان شرقی می‌گویند توقف طولانی کامیون‌ها در مرز می‌تواند موجب فساد یا اُفت کیفیت محصولات شود، بنابراین آنهاگ تأمین سرمایه در گردش برای واحدهای فرآوری استان را از راهکارهای فوری برای مدیریت شرایط موجود عنوان می‌کنند تا این واحدها بتوانند محصولات باغداران را خریداری و پس از فرآوری، برای مدت طولانی‌تری نگهداری کنند کمااینکه رفع مشکلات تعهدات ارزی، حمایت جهاد کشاورزی از طریق پیش‌خرید محصولات و اختصاص تسهیلات به واحدهای تولیدی و فرآوری از دیگر درخواست‌های مطرح‌شده از سوی آنهاست.
◾️نمی‌توان انتظار داشت صادرات محصولات کشاورزی استان به صورت رقابتی باقی بماند!
رئیس کمیسیون صادرات و مدیریت واردات اتاق بازرگانی تبریز معتقد است مشکلات رفع تعهد ارزی و صادرات محصولات کشاورزی، بررسی ساختار تجارت خارجی کشورهایی همچون عراق، ترکیه و قزاقستان و شناسایی فرصت‌های تجاری این کشورها برای تجار و فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی را دوچندان کرده است به طوری که با توجه به اهمیت محصولات کشاورزی در اقتصاد شهرستان‌های استان، مشکلات موجود باید بررسی و راهکارهای عملیاتی برای آنها ارائه شود.
سیدیوسف حسینی با انتقاد از تداوم مشکلات مربوط به رفع تعهد ارزی اظهار کرد: سال‌هاست فعالان اقتصادی استان‌های صنعتی درباره مشکلات این حوزه صحبت می‌کنند اما هنوز چاره اساسی برای آن اندیشیده نشده است لذا رفع این موانع می‌تواند به صادرکنندگان محصولات کشاورزی برای حفظ و توسعه بازارهای خارجی کمک کند.
وی با اشاره به محدودیت ایجادشده در برخی مسیرهای صادراتی افزود: در شرایطی که بخشی از مسیرهای سنتی تجارت با محدودیت مواجه شده‌اند، بازار ۲۰۰ میلیون نفری کشور روسیه همچنان در دسترس است و باید از این ظرفیت و در مقیاسی وسیع‌تر، از بازار اتحادیه اقتصادی اوراسیا استفاده کنیم.
حسینی، بازار روسیه را دارای ظرفیت قابل توجه برای محصولات کشاورزی استان دانست و یادآور شد: فدراسیون روسیه به تنهایی ظرفیت بالایی برای واردات کشمش دارد و اگر بازار کشورهای اوراسیا را نیز در نظر بگیریم، با ظرفیت بسیار بزرگی روبرو هستیم که البته استفاده از این بازارها مستلزم ارتقای مستمر کیفیت محصولات و کاهش قیمت تمام شده است!
رئیس کمیسیون صادرات و مدیریت واردات اتاق بازرگانی تبریز با بیان اینکه محصولات کشاورزی آذربایجان شرقی از نظر طعم و مزه از مزیت مناسبی برخوردارند خاطرنشان کرد: مشکل اصلی تولیدکنندگان آذربایجانی، عمدتاً در بخش‌هایی مانند بسته بندی و فرآوری محصولات است که برای حضور پایدار در بازارهای خارجی باید این ضعف‌ها برطرف شوند.
وی همچنین خواستار تزریق منابع بانکی برای حمایت از بخش کشاورزی و صنایع فرآوری شد و اظهار کرد: با توجه به حجم تولید محصولات باغی، باید واحدهای فرآوری توان خرید محصول از باغداران را داشته باشند تا بتوان محصول را فرآوری و در زمان مناسب صادر کرد.
حسینی در پایان، مشکلات لُجستیکی و توقف کامیون‌ها در مرزها را یکی دیگر از موانع جدی صادرات دانست و افزود: کامیون‌های صادراتی گاهی چند هفته پشت مرزها متوقف می‌شوند در حالی که صادرکننده باید هزینه سنگین خواب کامیون را پرداخت کند و از طرف دیگر، محصول تازه نیز در این مدت با اُفت کیفیت مواجه می‌شود لذا با این شرایط نمی‌توان انتظار داشت صادرات محصولات کشاورزی استان به صورت رقابت‌پذیر باقی بمانند!
با این اوصاف، اغلب تولیدکنندگان و صادرکنندگان آذربایجان شرقی با تأکید بر ظرفیت عظیم محصولاتی همچون سیب، انگور و کشمش مناطق مختلف این استان معتقدند که در صورت رفع موانع گمرکی و بانکی، این بخش می‌تواند نقش کلیدی در ارزآوری و توسعه اقتصادی منطقه شمال‌غرب کشور ایفا کند.
بدین ترتیب و به گفته فعالان و کارشناسان حوزه کشاورزی، متاسفانه حجم بالای تولیدات باغی آذربایجان شرقی با مشکلاتی نظیر کُندی تشریفات گمرکی، توقف‌های طولانی در مرزها و محدودیت نقدینگی روبروست و راهکارهای عملیاتی برای تقویت صنایع فرآوری و دستیابی به بازارهای نوظهور منطقه‌ای از جمله روسیه و کشورهای اتحادیه اوراسیا باید در دستور کار مسئولان حوزه کشاورزی استان قرار گیرد زیرا در روزهای دشوار اقتصادی، این بازار بزرگ، فرصت مناسبی برای صادرکنندگان ما محسوب می‌گردد.
