توقف بخش خصوصی در ایستگاه صادرات!

عصرآزادی‌آنلاین/ شهرام صادق زاده

صادرات به عنوان موتور محرکه اقتصاد و رمز بقای هر کشور در بازارهای جهانی نقش مهمی را در عرصه اقتصاد ایفا می کند زیرا تقویت ظرفیت های تولید و ایجاد ظرفیت های جدید، هموار کردن راه توسعه صادرات نقش دولت را به عنوان تضمین کننده سرمایه گذاری های موجود و کاهش انحصار پررنگ تر می کند.
از سال ۱۳۷۶ روز ۲۹ مهر ماه به عنوان روز ملی صادرات تعيين گرديده تا ضمن ترویج فرهنگ صادرات، تقدیر از فعالان اقتصادی نیز، فرصتی برای تبادل افکار، شناخت تنگناها و بررسی راهکارهایی برای رسیدن به هدف والای جهش صادرات را فراهم نماید که متاسفانه این امر تاکنون – حداقل برای آذربایجان شرقی به عنوان یک استان صنعتی و تولیدمحور – کارساز و موثر واقع نشده است زیرا در گذشته با سلیقه گرایی نفرت انگیز، کام فعالان بخش خصوصی و صادرکنندگان آذربایجانی تلخ شده است!
تجار، بازرگانان و فعالان بخش خصوصی آذربایجان شرقی در حوزه صادرات معتقدند عواملی مانند عوارض صادراتی، وضع قوانین بدون نظرخواهی از فعالان بخش خصوصی و کمبود نقدینگی از عمده موانع پیش روی توسعه صادرات در منطقه آذربایجان به شمار می روند و پیگیری موانع تاکنون در حد شعار باقی مانده است…

◾️به دلیل متمرکز بودن سیستم اداری کشور، عملاً کاری از استان‌ها ساخته نیست

آذربایجان شرقی به عنوان یک استان تولیدمحور دارای سه اداره کل گمرک در تبریز، سهلان و جلفا و سه واحد گمرکی در مراغه، خداآفرین و نوردوز و سه دفتر گمرکی در شهرک صنعتی سلیمی تبریز و شهر بناب است اما فعالان بخش خصوصی استان از شرایط و نحوه صادرات محصولات رضایت ندارند!
فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی از سیستم متمرکز در کشور انتقاد کرده و می گویند بیشتر مسائلی که در میزهای تجاری مطرح می‌شود در سطح ملی بوده و به دلیل متمرکز بودن سیستم اداری کشور، عملاً کاری از استان‌ها ساخته نیست!
آن طور که کارشناسان حوزه صنعت می گویند فرسودگی ماشین‌آلات واحدهای تولیدی و صنایع نیز از دیگر مشکلات این بخش است که کار تولید باکیفیت جهت صادرات را دوچندان می کند لذا برای خرید ماشین آلات خارجی با مشکل مواجه بوده و بانک‌ها و بخش‌های دولتی هم باید برای رفع این مشکل ‌همت کنند.
متخصصان بخش تجارت آذربایجان شرقی معتقدند با توجه به پایین بودن قیمت تمام شده محصولات و اشباع بازار داخلی، باید با برنامه ریزی مناسب، به تسهیل مسیر صادرات کمک شود اما وقتی کار به مرحله اجرا می رسد از پیشرفت مراحل تولید محصولات درجه یک خبری نیست و گویا اقلام بُنجل در بسته‌بندی‌های خوش خط و خال جانمایی می‌شوند.
گرچه از سال های گذشته بی مهری های فراوانی به حوزه صنعت و تجارت منطقه آذربایجان شده و تولیدکنندگان این خطه را درگیر برخی مشکلات کرده اما، موقعیت ممتاز آذربایجان شرقی در بخش ترانزیت، حمل و نقل و صادرات، در کنار ظرفیت های اقتصادی و صنعتی این استان موضوعی انکار شدنی نیست و صنایع دستی، شکلات، چرم و کفش، خشکبار، غلات، محصولات فولادی، مواد پلاستیکی، ماشین آلات، وسایل مکانیکی و مصنوعات شیشه ای عمده کالاهای صادراتی این استان به کشورهای هدف به خصوص همسایگان شمالی و غربی را دربرمی‌گیرد.

◾️نباید بهبود کیفیت محصولات و کاهش قیمت تولیدات را در صادرات نادیده گرفت

آذربایجان شرقی این ظرفیت را دارد به مرکز صادراتی محصولاتی که در استان تولید نمی شود نیز تبدیل گردد که نمونه آن را در صادرات خرما از این استان به عینه دیده‌ایم که همانا خرما، محصول آذربایجان شرقی نیست اما بیشترین و بزرگترین محموله‌های صادراتی خرما از این استان ارسال می گردد.
در یک نگاه گذرا می‌توان گفت آسیب شناسی دلایل کاهش صادرات آذربایجان شرقی به روسیه و کشورهای مشترک‌المنافع شوروی سابق در سال‌های اخیر ضرورت دارد تا از فرصتی که اکنون مهیاست به صورت بهینه استفاده شود زیرا بازارهای توانمندی در آن مناطق برای صادرات محصولات استان نهفته است و با برنامه ریزی و استفاده از نظر کارشناسان، می‌توان روند صادرات اوراسیا را افزایش داد.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز با تاکید بر اینکه بازار روسیه، یک بازار نامحدود و وسیع است گفت: یکی از راههای گسترش حضور آذربایجان‌ شرقی در این بازار، رفع اشکالات موجود در محصولات داخلی است به طوری که باید از فعالیت‌های انفرادی پرهیز کرد و حضور تیمی در بازارهای بین‌ المللی را تقویت نمود.
“یونس ژائله” افزود: اعمال تحریم‌های بین‌ المللی علیه کشور روسیه فرصت مناسبی برای گسترش مبادلات تجاری بازرگانان آذربایجان شرقی با روس‌هاست به شرطی که دو اصل مهم بهبود کیفیت محصولات و کاهش قیمت تولیدات را نادیده نگرفت.
وی، یکی از مهمترین چالش‌های موجود در راه مبادله فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی با کشورهای هدف منطقه را عدم آشنایی تجار با قوانین آن کشورها دانست و اضافه کرد: بر این اساس اتاق بازرگانی تبریز با برگزاری دوره‌های آموزشی در رابطه با افزایش مهارت در تجارت با برخی از کشورهای هدف، صادرکنندگان و واردکنندگان این استان را توانمندتر می کند.
رئیس اتاق بازرگانی تبریز ادامه داد: علاوه بر این، اتاق تبریز با استقرار نماینده حقوقی در میز کشورهای منطقه، با ارائه حمایت‌ های حقوقی و ارائه نظرات کارشناسی شده و مشورتی، زمینه‌ ساز افزایش میزان تجارت با مقاصد صادراتی خواهد شد.
ژائله، مسائل پیش‌ روی تجارت فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی با خارج از کشور را شامل لُجستیک، عدم آشنایی با بازارهای مشترک المنافع موسوم به CIS، عدم ارتباطات بین‌ المللی مطلوب، عدم حضور شرکت‌های استانی در تصمیمات اتاق های مشترک، ضرورت ارتباط تجاری راهبردی به جای ارتباط تاکتیکی، مشکلات مربوط به رفع تعهدات ارزی، ضرورت ایجاد پایانه‌ های صادراتی در داخل استان و ایجاد دبیرخانه اتحادیه اقتصادی اوراسیا در تبریز برشمرد.
با این اوصاف، تجار، بازرگانان و فعالان حوزه صادرات آذربایجان شرقی معتقدند عواملی مانند عوارض صادراتی، وضع قوانین بدون نظرخواهی از بخش خصوصی و تجار و بازرگانان و کمبود نقدینگی از عمده موانع پیش روی توسعه صادرات این استان به شمار می رود که باید صرف‌نظر از وعده و شعارها، برای گشایش صادرات شایسته جایگاه دیار آذربایجان، مسئولان باید کُت‌های میلیونی خود را درآورده و آستین‌هایشان را بالا بزنند.
بدین ترتیب، اهمیت گرامیداشت روز ملی صادرات بیانگر ضرورت حرکت به‌ سوی بنیان‌های علمی، فناورانه و دیجیتالی در عرصه تولید و بازرگانی است تا شاهد گسترش حضور کالاها و خدمات استان‌های تولیدمحور در بازارهای بین‌المللی باشیم اما به طور حتم، این شعار بدون حمایت از تولیدکنندگان بخش خصوصی منطقه آذربایجان همچنان در حد شعار باقی خواهد ماند!