"عصرآزادی‌آنلاین" مشکلات پیش‌روی رادیولوژیست‌ها در خدمت به بیماران نیازمند کشور را به بهانه روز جهانی رادیولوژی بررسی می‌کند؛
سلامتی بیماران، حلقه مغفول تشخیص!
عصرآزادی‌آنلاین/ شهرام صادق زاده
این روزها دسترسی محدود به تجهیزات به‌روز رادیولوژی به دلیل افزایش قیمت ارز، شرایط جنگی و تحریم‌های شدید اقتصادی چالش اصلی حال حاضر حوزه رادیولوژی کشور است زیرا برخلاف اظهارات برخی‌ها مبنی بر ناکارآمدی تحریم‌ها اما، این محدودیت‌ها به طور محسوس بر افزایش قیمت، دشواری به‌روزرسانی و نگهداری تجهیزات پزشکی و همچنین واردات دستگاه‌های مدرن تأثیر گذاشته است!
مناسبت ۸ نوامبر مصادف با ۱۷ آبان ماه به عنوان روز جهانی رادیولوژی، فرصت مغتنمی است تا درباره وضعیت و مشکلات این رسته پزشکی آسیب‌شناسی گردد، در حالی که برخی از شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی با اتکا به دانش و تخصص نخبگان جوان، موفق به تولید دستگاه‌های رادیولوژی باکیفیت و ارزان‌تر از نمونه‌های خارجی شده‌اند اما، نابرابری ارزی، مانع از رونق تولید اینگونه شرکت‌ها و سایر تولیدکنندگان داخلی شده و نباید با سلامتی مردم بازی کرد.
جهش چشمگیر قیمت دستگاه MRI به حدود ۱۸۰ میلیارد تومان، افزایش هزینه‌های تامین قطعات و نگهداری تجهیزات مراکز تصویربرداری، فرسودگی دستگاه‌ها و خطر عقب‌ماندگی از فناوری و تأثیر آن بر کیفیت تشخیص بیماری‌ها از جمله مواردی هستند که رادیولوژیست‌ها نسبت به پیامدهای آن هشدار می‌دهند که متاسفانه خطرات و تبعات ناشی از نقص در عملکرد تجهیزات نیز مستقیماً سلامتی بیماران را تحت‌الشعاع خود قرار خواهد داد…
◾️مراکز رادیولوژی برای نگهداری زیرساخت‌های خود با فشار مالی زیادی مواجه هستند
امروزه رادیولوژی در ایران، از یک سو با توان علمی متخصصان، تربیت نیروی انسانی و ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان، امکان حضور مؤثر در تحولات جهانی را دارد و از سوی دیگر با چالش‌هایی مواجه است که می‌تواند این ظرفیت را فرسوده کند.
متخصصان این حوزه همچنان برای ارتقای دانش، استفاده از فناوری‌های جدید و ارائه خدمات دقیق‌تر تلاش می‌کنند اما حفظ این مسیر تنها با اتکای به توان علمی ممکن نیست بلکه بیمه‌ها نیز در این میان نقش تعیین‌کننده‌ای دارند؛ پرداخت به‌موقع مطالبات مراکز تصویربرداری، اصلاح تعرفه‌ها متناسب با هزینه‌های واقعی و حمایت از تأمین و نوسازی تجهیزات، ضرورتی است که نباید به تعویق بیفتد زیرا اختلال در فعالیت این مراکز فقط یک مشکل صنفی یا اقتصادی نیست؛ در نهایت، دسترسی بیماران به تشخیص به‌موقع و درمان مناسب را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
یک متخصص رشته رادیولوژی معتقد است: برخی اساتید و متخصصان رادیولوژی کشور در سطح بین‌المللی شناخته‌شده هستند و جایگاه علمی رادیولوژی ایران در منطقه قابل‌قبول است اما اگر از نظر فناوری عقب بمانیم، توان علمی بالای متخصصان نیز به‌تنهایی برای ارائه خدمات مطلوب کافی نخواهد بود.
“حمیدرضا پورعلی‌اکبر” افزود: حفظ این جایگاه علمی بدون دسترسی به فناوری روز امکان‌پذیر نیست لذا رادیولوژی تنها به تفسیر تصاویر محدود نمی‌شود و کیفیت تجهیزات و دقت دستگاه‌های تصویربرداری در تشخیص صحیح بیماری و تعیین مسیر درمان نقش اساسی دارد، به همین دلیل، عقب‌ماندن از فناوری روز جهان می‌تواند حتی توان علمی بالای متخصصان را نیز تحت تأثیر قرار دهد!
وی با بیان اینکه افزایش نرخ ارز، هزینه‌های خرید تجهیزات، تأمین قطعات و نگهداری دستگاه‌های تصویربرداری را به‌شدت افزایش داده است اضافه کرد: این شرایط، ادامه فعالیت برخی مراکز را دشوار کرده است به طوری که در برخی مراکز درمانی، تجهیزات آسیب‌دیده به دلیل مشکلات اقتصادی و هزینه‌های سنگین، امکان تعمیر ندارند، البته این وضعیت تنها به خرید دستگاه محدود نمی‌شود بلکه قطعات و ملزومات بسیاری از تجهیزات تصویربرداری با ارز آزاد تأمین می‌شوند و مراکز دولتی و خصوصی برای حفظ و نگهداری زیرساخت‌های خود با فشار مالی زیادی مواجه‌اند.
◾️فرسودگی دستگاه‌ها فاصله فناوری رادیولوژی‌های ایران و جهان را افزایش می‌دهد
طبق تحقیقات خبرنگاران و به گفته برخی از بیماران، گویا برخی از پزشکان متخصص رشته‌های دیگر، به حوزه رادیولوژی وارد شده‌اند در حالی که تخصص این کار را ندارند، شواهد بیماران حاکی از آن است که این گروه از پزشکان، به‌خصوص برخی متخصصان زنان و زایمان با استفاده از دستگاه‌های رادیولوژی عملاً به درآمدزایی روی آورده و مرتکب تخلف می‌شوند.
در حالی که این گروه از پزشکان نباید درخواست انجام رادیولوژی را خارج از مطب خود قبول کنند و باید فقط رادیولوژی را روی بیماران خود انجام دهند اما، در مقام عمل مشاهده می‌کنیم بسیاری از اینگونه پزشکان، مراجعه‌کنندگان دیگر را نیز می‌پذیرند و با انجام کار رادیولوژی آنها، مبالغ هنگفتی بابت رادیولوژی دریافت کرده و حتی به تبلیغ رادیولوژی در مطب نیز می‌پردازند!
یک رادیولوژیست و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی، با هشدار از افزایش استفاده از هوش مصنوعی از سوی مردم در بررسی آزمایش‌ها معتقد است: اگر یک ابزار هوش مصنوعی در بررسی ماموگرافی ضایعه‌ای را تشخیص ندهد، ممکن است بیمار با اطمینان از اینکه مشکلی وجود ندارد، پیگیری‌های لازم را کنار بگذارد و از سوی دیگر ممکن است رادیولوژیست موردی را مشکوک تشخیص دهد و نمونه‌برداری را توصیه کند اما بیمار به نتیجه یک اپلیکیشن اعتماد کرده و از انجام نمونه‌برداری صرف‌نظر کند لذا چنین تصمیمی می‌تواند تشخیص بیماری را به تأخیر بیندازد و مسیر درمان را تغییر دهد.
“بهناز مرادی” هشدار داد: استفاده طولانی‌مدت از دستگاه‌هایی که ۱۰ تا ۱۵ سال از عمر آنها گذشته یا از نظر فناوری در سطح پایین‌تری نسبت به استانداردهای روز دنیا قرار دارند، می‌تواند کیفیت خدمات تشخیصی را تحت تأثیر قرار دهد لذا در شرایطی که بسیاری از کشورها تجهیزات خود را به‌طور مرتب به‌روزرسانی می‌کنند، فرسودگی دستگاه‌ها می‌تواند فاصله فناوری میان مراکز تصویربرداری ایران و جهان را بیشتر کند!
با این اوصاف، سال‌هاست که رادیولوژیست‌ها در ایران با وجود نقش بی‌بدیل‌شان در تشخیص و درمان بیماران، در حاشیه تصمیم‌گیری‌ها مانده‌اند؛ گروه از متخصصان که هر روز با دستگاه‌های پرتوان رادیولوژی، پرتوهای یونیزان و بیماران در تماس مستقیم هستند و هم‌زمان خطرات جسمی ناشی از کار با اشعه و فشار روانی ناشی از مواجهه با بیماران در شرایط بحرانی را به جان می‌خرند اما همچنان کسی به کارشان اهمیتی نمی‌دهد زیرا نه تنها جایگاه شغلی و حقوقی‌شان ارتقا نیافته بلکه بسیاری از مزایای قانونی که برای کادر درمان در نظر گرفته شده، از آنها نیز دریغ شده‌اند که همانا چهار مطالبه اصلی اجرای کامل طرح ارتقای بهره‌وری، تعرفه‌گذاری عادلانه خدمات تصویربرداری، اختصاص شماره نظام حرفه‌ای و ایجاد اداره‌کل امور پرتوها در ساختار وزارت بهداشت، ریشه در تجربه‌های تلخ و مکرری دارد که کارشناسان رادیولوژی در محیط کار خود با آن روبه‌رو شده‌اند؛ تجربه‌هایی که از نبود عدالت مزدی تا تهدید امنیت شغلی و حتی به خطر افتادن جان بیماران را در بر می‌گیرد!
بدین ترتیب و طبق آمارهای منتشر شده، حدود ۵ هزار رادیولوژیست در مناطق مختلف ایران فعالیت می‌کنند؛ متخصصانی که با وجود گرانی تجهیزات، فرسودگی دستگاه‌ها و تأخیر بیمه‌ها در پرداخت مطالبات، برای حفظ جایگاه علمی کشور و ورود فناوری‌های نوین به تشخیص بیماری‌ها تلاش می‌کنند تا بیماران و نیازمندان از خدمات آنها بهره‌مند گردند اما وقتی به دلیل موقعیت حساس فعلی، به‌روزرسانی و رفع ایرادات تجهیزات ممکن نیست چگونه می‌توان بر تداوم فعالیت بهینه رادیولوژی‌ها امیداوار بود!؟
