"عصرآزادی" چالش‌های بیماران دارای عارضه قندخون کشور را به مناسبت روز جهانی دیابت بررسی می‌کند؛
کام تلخ بیماران در ایام نه‌چندان شیرین!
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
دیابت یکی از بیماری‌های مزمن و شایع مردم جهان است که نیاز به درمان مداوم و مدیریت دقیق داشته و مبتلایان برای کنترل قند خون خود به انسولین، داروهای مؤثر، نوار تست قند و مشاوره‌های تخصصی نیاز دارند اما در سال‌های اخیر به ویژه در سال جاری به دلیل سایه جنگ و تحریم‌ها، مشکلاتی نظیر کمبود و افزایش قیمت‌های چند برابری داروها و تجهیزات این بخش، چالش‌های جدی برای بیماران و خانواده‌های آنها ایجاد کرده است.
در حقیقت، مشکلاتی از قبیل زنجیره تأمین، عدم تولید کافی، سیاست‌های قیمت‌گذاری، عدم رقابت، تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی، فاصله جغرافیایی و هزینه‌های بالای درمان، به افزایش قیمت داروهای دیابتی‌ها دامن می‌زند لذا اختلالات زنجیره تأمین داروها، به ویژه در دوران بحران اقتصادی و جنگ اخیر، منجر به کمبود داروها شده و دیابتی‌ها را نگران کرده است.
بسیاری از بیماران دیابتی با مشکلات مالی شدید برای تهیه دارو مواجه‌اند و علیرغم وعده‌های مکرر وزارت بهداشت برای تقویت برنامه‌های آموزشی، همچنان آگاهی عمومی از اهمیت کنترل دیابت و روش‌های آن بسیار پایین است لذا این کمبود آگاهی منجر به رشد عوارض جدی‌تر مانند مشکلات قلبی و کلیوی شده و این بیماری را به بحرانی گسترده در سلامت عمومی بدل کرده است بنابراین ضروری است که مسئولان به جای ارائه آمار و وعده‌های پراکنده، به فکر اجرای برنامه‌های جدی و عملی در زمینه کاهش نرخ ابتلا و کنترل دیابت در سطح کشور باشند…
◾️حدود ۱۵ درصد از بزرگسالان کشور مبتلا به دیابت و ۲۵ درصد دیگر نیز در مرز ابتلا قرار دارند
فدراسیون بین‌المللی دیابت و سازمان بهداشت جهانی WHO در سال ۱۹۹۱ میلادی و در پاسخ به رشد روزافزون دیابت در تمام جوامع بشری، روز ۱۴ نوامبر مصادف با سالگرد تولد فردریک بنتینگ که به همراه دستیارش چارلز بست توانست داروی انسولین را در سال ۱۹۲۲ کشف کند را به نام روز جهانی دیابت نامگذاری کردند و این روز در سال ۲۰۰۶ میلادی توسط سازمان ملل متحد به عنوان یک روز رسمی در تقویم جهان ثبت گردید.
در سال ۲۰۲۵ نیز این مناسبت جهانی با شعار “اقدام زودهنگام برای دیابت” در حال فرهنگ‌سازی است و عنوان می‌شود که یکی از عوامل کلیدی در کنترل بیماری دیابت، تغذیه سالم، کنترل مصرف کربوهیدرات و چربی‌های مضر است زیرا رژیم غذایی سالم و متعادل، سطح قند خون را در محدوده هدف حفظ کرده و از بروز عوارض جدی جلوگیری می‌کند لذا افراد دیابتی با رعایت رژیم غذایی مناسب شامل سبزیجات غیرنشاسته‌ای، پروتئین بدون چربی و مصرف کربوهیدرات های سالم می‌توانند قند خون خود را به دقت کنترل نمایند.
شیوع بیماری دیابت در ایران به دلیل عوامل مختلفی از جمله سبک زندگی ناسالم، استرس‌های روزمره و کم‌تحرکی رو به افزایش است و طبق آخرین آمارهای منتشر شده، استان‌هایی همچون یزد، تهران و سیستان و بلوچستان بیشترین نرخ ابتلا به دیابت را دارند.
در حقیقت، شیوع روزافزون دیابت در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و مسئولان مربوطه نیز عملکرد مناسبی برای مقابله با این بحران نداشته‌اند، در حالی که ۱۵ درصد از بزرگسالان ایرانی به دیابت مبتلا هستند و ۲۵ درصد دیگر در مرز ابتلا قرار دارند، بسیاری از بیماران به ویژه در مناطق محروم با مشکلات جدی در دسترسی به خدمات و دارو مواجه‌اند و معلوم نیست وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو درباره ضرورت اقدامات کافی و مداوم برای بهبود شرایط در کجا ایستاده‌اند!؟
این در حالی است که گویا برخی از شرکت‌های داروسازی به دلیل مسائل مالی و عدم مواد اولیه دارویی، تولید انسولین و داروهای دیابت را کاهش داده‌اند که این موضوع همان عدم تولید کافی داروهای بیماران دیابتی است لذا این کمبودها می‌توانند عواقب جدی برای بیماران داشته باشند که از جمله آنها می‌توان به افزایش خطر ابتلا به عوارض دیابت و کاهش کیفیت زندگی مبتلایان اشاره کرد.
◾️در شرایط بحرانی فعلی درد سنگین هزینه‌های دارویی آزار دهنده‌تر از خود بیماری دیابت است
آن‌طور که برخی از خانواده‌های دارای بیمار دیابتی می‌گویند گویا صف‌های طولانی مدت بیماران در داورخانه‌ها برای ارائه نسخه‌ها و دریافت دارو، بیماران و خانواده‌های آنها را از پای درآورده است. در چنین شرایط حساس و بحرانی، مسئولان تنها به تعهد بیمه‌ای اکتفا کرده‌اند و توجهی به دیگر مشکلات دارویی و درمانی ندارند!
مادر یک کودک مبتلا به بیماری دیابت معتقد است: برای خرید داروهای فرزندم با مشکلات بسیاری روبرو هستم. مسئولان یک روز به داروخانه‌ها سر بزنند و ببینند بیماران و خانواده‌های بیماران چه مصائبی دارند. از یک سو دارو در داروخانه‌ها نیست و از سوی دیگر داروهای بازار سیاه، تقلبی، قاچاق و تاریخ مصرف گذشته هستند. پس بیماران چگونه داروهای خود را پیدا کنند؟! تاکنون دو بار تاریخ انجام فرآیندهای درمانی فرزندم به دلیل کمبود دارو و در نوبت قرار گرفتن، به تعویق افتاد!
مهین طباطبایی اضافه کرد: برخی داروهای تجویزی پزشکان که درصد بهبود کودک را افزایش می‌دهد، بسیار گران‌قیمت بوده و از حمایت‌های بیمه‌ای برخوردار نیست. از سوی دیگر با آنکه می‌دانم مراحل درمانی فرزندم در مطب پزشک خصوصی با وضعیت بهتری انجام می‌شود اما به دلیل هزینه بالای دستمزد پزشکان متخصص، امکان مراجعه به متخصص و مطب پزشک‌های خصوصی را ندارم زیرا متأسفانه در چنین شرایط بحرانی، درد سنگین هزینه‌های دارویی و درمانی، آزار دهنده‌تر از خود بیماری است.
مدیرعامل انجمن دیابت ایران با اشاره به اینکه شعار امسال که توسط انجمن جهانی اعلام شده تشخیص به موقع و پیشگیری از خطرات و عوارض دیابت است گفت: تعداد افراد مبتلا به دیابت در سطح کشور روبه افزایش است، اکنون ۱۴ درصد افراد بالغ کشور به این بیماری مبتلا هستند و ۲۰ درصد جمعیت ایران در معرض پیامدهای مخرب پیش دیابت قرار دارند.
امیر کامران نیکوسخن افزود: نکته نگران کننده‌تر اینکه، حدود ۲۰ درصد هموطنان به عارضه پیش دیابت مبتلا هستند و یا نسبت به ابتلای خود بی اطلاع‌اند و چنانچه هشدار داده نشود و از وضعیت خود بی‌خبر باشند، پیامدهای ناگوار، تهدید سلامت و عوارض مختلفی در انتظار آنان است.
در حقیقت، بیماران مبتلا به دیابت در فرآیندهای دارویی و درمانی خود با مشکلاتی از قبیل هزینه‌های گزاف داروها و هزینه‌های بسیار سنگین دستگاه‌ها و تجهیزات پزشکی این بخش روبرو هستند. برخی از بیماران دیابتی به دلیل رعایت نشدن روند دقیق درمان و استفاده نکردن از داروهای مناسب، جان خود را از دست می‌دهند اما موضوع اینجاست که بسیاری از بیماران دیابتی قابل درمان هستند، به شرط آنکه این بیماران در فضایی مناسب و با داروهای مؤثرتری اقدام به درمان کنند.
با این اوصاف، چنانچه بیماران دیابتی در فرایند درمان با مشکلاتی روبرو شوند و نسبت به هزینه‌های درمانی خود مدام دچار استرس ناشی از این وضعیت باشند، توان زیادی در برابر بیماری نخواهد داشت. این مسئله موجب ضعف آنها و پایین آمدن درصد بهبودی بیماران می‌شود. بسیاری از پزشکان و داروخانه‌ها به دلیل بدعهدی شرکت‌های بیمه‌گر در بازپرداخت هزینه‌های دارویی و درمانی، قراردادهای خود را فسخ کرده و بیمار به ناچار برای درمان اقدام به پرداخت آزاد مبلغ دارو و درمان می‌کند.
بدین ترتیب، بحران نقدینگی در صنعت داروی کشور، امروز بیش از هر زمان دیگر در صف‌های طولانی داروخانه‌ها و در چهره بیماران دیابتی نمایان شده است، گزارش‌های خبرنگاران رسانه‌ها حاکی از آن است که نه‌تنها نایابی داروهای حیاتی و هزینه‌های کمرشکن تجهیزات پزشکی، بیماران را به سمت بازار سیاه سوق داده، بلکه خروج داروخانه‌ها از قراردادهای بیمه‌ای به دلیل بدعهدی در بازپرداخت مطالبات، دیوار بلندِ پرداخت از جیب را در برابر بیماران نیازمند قد علم کرده است؛ وضعیتی که مدیریت دیابت را به یک عارضه لوکس و گران‌قیمت بدل کرده است.
