"عصرآزادیآنلاین" از سقوط صادرات تا ضرورت بازنگری در سیاستهای حمایتی دولت برای فعالیت تولیدکنندگان فرش دستباف منطقه آذربایجان گزارش میدهد؛
فرش دستباف تبریز زیر منگنه محدودیتها
عصرآزادیآنلاین/ شهرام صادق زاده
فرش دستباف تبریز و سایر مناطق آذربایجان که فراتر از یک کالا یا محصول تجاری بوده و تجلیبخش اصالت، هویت فرهنگی و هنر اصیل آذربایجانیهاست و گِره تُرک آن در سطح دنیا معروف است با رنج و ذوق بیکران بافندگان و هنرمندان این خطه عجین شده و وقتاش رسیده تا شعارهای حمایتی، جنبه عملیاتی به خود گیرند.
تبریز بهعنوان شهر جهانی بافت فرش دستباف شناخته میشود، همواره قطب بیبدیل تولید، نوآوری و صادرات این هنر-صنعت در عرصه ملی و بینالمللی بوده است اما میراث گرانبهایی که با اشتغالزایی گسترده و ارزشافزوده بالا، نقشی استراتژیک در اقتصاد مقاومتی و ارزآوری کشور ایفا میکند از چند ماه اخیر و به دنبال فشارهای محاصره اقتصادی دشمن، از حال و روز مناسبی برخوردار نبوده و همچنان منتظر وعدههای حمایتی برخیهاست!
در حقیقت، امروزه حیات این هنر اصیل در سایه چالشهای ساختاری نظیر افزایش چشمگیر بهای مواد اولیه، فرسودگی الگوهای طراحی متناسب با سلیقه بازارهای مدرن و موانع بازدارنده صادراتی، نیازمند حمایتهای جدی و مداخله هدفمند نهادهای متولی است تا دیار آذربایجان همچنان پرچمدار فرهنگ و هنر استانهای ایران، مجدداً جایگاه شایسته خود را در بازارهای جهانی بازیابد…
◾️محدودیتهای صادراتی، بازار فرش را با مشکل جدی مواجه کرده است
محصولات و خدمات حوزه فرش دستباف، صنایع دستی و گردشگری با بخش گسترده ای از جامعه ارتباط دارد و رونق و توسعه این بخش ها نیازمند مشارکت، هم افزایی و حمایت جدی دولت در کنار بخش خصوصی است لذا ضرورت دارد دولت چهاردهم با تدوین و اجرای بسته های حمایتی هدفمند، به خصوص در زمینه تأمین مواد اولیه، زمینه کاهش هزینه های تولید را فراهم کند.
در واقع، کاهش قیمت مواد اولیه و به دنبال آن کاهش قیمت تمام شده فرش دستباف تبریز و سایر مناطق استان میتواند ضمن افزایش قدرت خرید مصرفکنندگان، به ارتقای توان رقابتی فرش ایرانی در بازارهای داخلی و بین المللی کمک کرده و زمینه ساز احیای جایگاه و رونق دوباره این صنعت ارزشمند در آذربایجان شرقی، کشور و بازارهای جهانی شود.
برخی از فعالان حوزه فرش دستباف در تبریز به عنوان شهر دائمی و جهانی فرش دستباف معتقدند دولت باید از دخالت در امور اجرایی و اقتصادی بخش خصوصی خودداری کند؛ چراکه تعدد قوانین و مقررات نادرست که بدون انجام بررسیهای کارشناسی تدوین شدهاند، نهتنها کمکی به بهبود شرایط نمیکنند، بلکه مشکلات را تشدید میکنند.
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف آذربایجان شرقی در اینباره معتقد است: متاسفانه خریداران خارجی فرش دستباف کاهش یافته و محدودیتهای صادراتی، بازار فرش دستباف آذربایجان را با مشکلات جدی مواجه کرده است لذا شرایط بازار به اندازهای نامشخص شده که فعالان صنفی و مغازهداران نیز نمیدانند بازگشایی واحدهای تجاری در هر روز برای آنها سودآور خواهد بود یا خیر!
“یعقوب فرشکاران” با اشاره به ظرفیت اشتغالزایی صنعت فرش دستباف افزود: بر اساس آمارهای اعلام شده، دولت برای ایجاد اشتغال هر فرد حدود ۳ میلیارد تومان سرمایهگذاری را ضروری میداند در حالی که در صنعت فرش میتوان با حدود ۵۰۰ میلیون تومان سرمایه اولیه و تأمین مواد اولیه، برای یک نفر شغل ایجاد کرد و نیروی انسانی این حوزه نیز از مهارت و تخصص لازم در زمینه بافندگی برخوردار است.
وی نسبت به استفاده از ابریشم مصنوعی هشدار داد و تاکید کرد: استفاده از این نوع مواد اولیه میتواند عوارض و پیامدهای نامطلوبی برای جایگاه فرش دستباف تبریز به همراه داشته باشد از سوی دگر، در تهران، اروپا و بسیاری از کشورهای دیگر، طراحان نقش مهمی در انتخاب فرش مورد استفاده مشتریان دارند لذا تولیدکنندگان ما نیز باید ارتباط خود را با طراحان گسترش دهند و متناسب با سلیقه و نیاز بازار حرکت کنند.
◾️حذف پیمانسپاری ارزی مطالبه جدی فعالان حوزه فرش دستباف است
رئیس کمیسیون فرش، صنایعدستی و گردشگری اتاق بازرگانی تبریز با اشاره به اینکه در تبریز بیش از ۲۰ تا ۳۰ طراح فرش فعالیت میکنند گفت: باید از ظرفیت آنها برای بهروزرسانی طرحها و رنگها استفاده کنیم زیرا بازار فعلی از نقشهها و طرحهای تکراری خسته شده و به طرحها و رنگهای جدید نیاز دارد، مثلاً پیشرفت فرش قم نیز نشان میدهد که نوآوری در طراحی میتواند به ارتقای جایگاه یک منطقه در این صنعت کمک کند.
“احد عظیمزاده” با اشاره به ظرفیت فرش روستایی افزود: تلاشهایی برای توسعه این بخش انجام شده و اکنون فرشهای روستایی با استقبال و فروش مناسبی مواجهاند؛ با این حال، بهروزرسانی نقشهها و استفاده از رنگهای متنوعی مانند فیروزهای، آبی و کرم میتواند به رونق بیشتر این بخش کمک کند.
وی، یکی از ضرورتهای اصلی این صنعت را شناخت تقاضای بازارهای جهانی دانست و اضافه کرد: باید محصولی تولید کنیم که متناسب با نیاز و سلیقه بازارهای هدف باشد اما در حال حاضر صادرات فرش تقریباً متوقف شده و متاسفانه نزدیک صفر است، آنهم به این دلیل که صادرات را تحریم داخلی کردهاند لذا یکی از موانع اصلی آن، پیمانسپاری ارزی است، دولت باید به صادرکننده خدمت کند و زمینه فعالیت او را فراهم سازد، نه اینکه با وضع محدودیتها مسیر صادرات را مسدود کند!
عظیمزاده، حذف پیمانسپاری ارزی را از مطالبات جدی فعالان این صنعت عنوان کرد و یادآور شد: این سیاست آسیب بزرگی به صنعت فرش وارد کرده است و باید برای رفع آن تلاش کنیم لذا بخش عمده نقشههای فعلی فرش ایران در بازارهای خارجی با تقاضای کافی مواجه نیستند، حتی اگر روزی تحریمها برداشته شود، نمیتوان با همین طرحها انتظار صادرات موفق داشت؛ چراکه ممکن است محصولات تولید شده در انبارها باقی بمانند بنابراین باید به سمت تولید فرشهای مدرن حرکت کنیم؛ محصولاتی که از یک تا نهایت هفت رنگ بافته میشوند، بافت آسانتری هم دارند و با سلیقه امروز بازار نیز سازگارترند.
رئیس کمیسیون فرش، صنایعدستی و گردشگری اتاق بازرگانی تبریز در واکنش به پیشنهاد برگزاری نمایشگاه فرش در منطقه آزاد ارس متذکر شد: برگزاری نمایشگاه در منطقه آزاد ارس راهکار مناسبی نیست زیرا اگر قرار باشد نمایشگاهی برگزار کنیم، ترجیح ما این است که این رویداد در خود تبریز برگزار شود و از نمایندگان مجلس نیز بخواهیم برای حذف پیمانسپاری ارزی فرش پیگیری کنند تا نمایشگاهی با این مطالبه در تبریز برگزار شود.
با این اوصاف، فعالان حوزه فرش دستباف تبریز و آذربایجان میگویند کمتوجهی دستگاههای دولتی به مسائل این حوزه نگرانکننده و آسیبزاست زیرا علیرغم اینکه در آستانه فصل بودجهریزی قرار داریم و دستگاههای دولتی در حال تدوین بودجه سال آینده هستند اما گویا در زمینه پیشبینی اعتبارات مربوط به بیمه قالیبافان کمکاری شده است!
بدین ترتیب باید اذعان کرد که نبود نمایشگاه بینالمللی فرش در آذربایجان شرقی نیز از جمله انتقادات فعالان این حوزه است که به گفته آنها، تبریز بهعنوان یکی از قطبهای اصلی فرش دستباف کشور، فاقد نمایشگاه بینالمللی تخصصی فرش است که در اینباره اتحادیهها و فعالان این حوزه باید با همافزایی و همکاری، برای راهاندازی نمایشگاه بینالمللی فرش در آذربایجان شرقی تلاش کنند تا این رویداد در سطح ملی برگزار شده و عواید آن به بخش تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف تعلق گیرد.


