تورک تبارزه تبریز صفویّه‌ی ما انتقال شاهکار استاد فرشچیان از شمس تبریز و مولانا به خوی
در سفر اخیر نگارنده و تعدادی از اعضای گروه فرهنگی و اجتماعی خانه‌ی توسعه‌ی آذربایجان به خوی به کتابخانه و نگارخانه‌ی شمس در خوی نیز سر زدیم و با جناب چهره‌آرا رئیس شورای شهر خوی به گفتگو نشستیم. پیشنهاد انتقال شاهکار زنده‌یاد استاد فرشچیان به نگارخانه‌ی مزار شمس تبریز در خوی باید دنبال شود و انصافاً هم با ساخت مزار زیبا و هنری شمس تبریز در خوی که تابستان سال‌جاری به‌صورت باشکوه افتتاح شد جای نصب چنین شاهکارهای زیبا از هنرمندان نامی کشورمان در نگارخانه‌ی مزار شمس بيش‌تر احساسّ می‌شود. این تابلوی زیبا در تابستان سال ۱۳۸۶ رونمایی شده که اثری منحصر به‌فرد است. فرشچیان درباره‌ی این تابلو می‌گوید: «در خلق این تابلو از شعر: “از دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست”» الهام گرفتم و سعی کردم در آن رنگ‌‌هایی را به‌کار ببرم که حالت روحانی و جذبه و کشش مولوی نسبت به شمس را به خوبی نشان بدهد.
در این تابلو سر شمس در میان نقوش منحنی مختلفی به تصویر کشیده شده که هم خورشید را تداعی می‌کند و هم نشان دهنده‌‌ی این است که سر شمس در برگرفته‌ی همه‌ی جهان است. مولانا نیز روی کره‌ی زمین نقش شده که شمس آن را نگه داشته، به گونه‌ای که تمام دنیا زیر پای افکار مولوی است.
به گفته‌ی خود فرشچیان تابلوی «شمس و مولانا»، پاسخی به حرکت کشورهایی است که مفاخر ایران را به خود منتسب کرده‌اند.
او در مراسم رونمایی از تابلو گفته بود: در برخی از کتاب‌‌ها مولانا را با کلاه درویشان ترکیه نقّاشی می‌کنند، در حالی که مولانا، شاعری ایرانی است و من برای مقابله با این تحریف، تابلوی «شمس تبریز و مولانا» را کشیده‌ام. زنده‌یاد شادروان استاد محمود فرشچیان هنرمند شاهکارآفرین تورک تبار، ۱۴۰۴ – ۱۳۰۸ صاحب سبک و نگارگر مضامین شیعی از اهالی تبارزه یعنی همان تبریزیان مهاجر ساکن اصفهان بوده که متأسّفانه نام محلّه‌ی تبارزه یا همان تبریزیان به عباس‌آباد تغییر نام یافته؛ و پیکر پاک این هنرمند در جوار باغ مدفن صائب تبریزی آرام گرفته است. شاهکارهای زیادی از استاد فرشچیان در موزه‌های داخلی و خارجی به یادگار مانده است و جوایز زیادی را در مجامع داخلی و خارجی کسب کرده است. خانواده‌ی وی جزو مهاجرانی است که شاه عباس صفوی با انتقال پایتخت از تبریز به قزوین و اصفهان مهاجرت کرده‌اند و در ساخت و توسعه‌ی اصفهان، تورکان تبریزی و ارامنه‌ی جلفا سنگ تمام گذاشته‌اند و خانواده‌ی صائب تبریزی نیز جزو مهاجران دوره‌ی صفوی از تبریز به اصفهان بوده‌اند. فرشچیان هنرمند‌ی بی‌نظیر و مؤمن و شیفته‌ی حق تعالی و مقیّد به انجام فرایض دینی بود. در تمام آثارش نگاهی خاصّ به کشف حقّ و حقیقت و محبوب واقعی و معبود یکتای خود داشته است. فرشچیان راز ماندگاری را ایمان به خدا می‌دانست، همواره در آغاز نوشته‌هایش عبارت قرآنی «هو المُصَوِّر» را می‌نوشت و خداوند را صورتگر راستین و حقیقی عالم هستی می‌خواند. او در مصاحبه‌ای گفته است که نقّاشی را نوعی عبادت می‌داند، میز کارش رو به قبله بود و پیش از آغاز کار وضو می‌گرفت و کارش را با طهارت شروع می‌کرد. خدایش بیامرزد و روز جزا روسفید گرداند
محمّد فرج‌پور باسمنجی
