یادداشت / ایران دوستی فردوسی در شرق و شهریار در غرب ایران  ثبت در تاریخ ادبیات ماست

●●●●●●●●●●●●●●●●●

●آذربایجان دوستی فردوسی در بخش های مختلف شاهنامه نشان از نگاه ژرف این حکیم به سرزمین کهن ،جاویدان و پرافتخار آذرآبادگان در گستره جغرافیای بزرگ فرهنگی ایران است.

فردوسی حدود یکهزار سال گذشته،  بیش از هر شاعر دیگری در دیوان خود آذربایجان را مورد ستایش و تکریم قرار داده است.

حكيم توس آنچنان جايگاه والايي براي آذربايجان قائل بوده كه اين سرزمين را نماد پيروزي وهومني بر قواي اهريمني مي داند .آذربايجان در كلام فردوسي جايگاهي است كه در آن رسالت كيخسرو مورد تاييد يزدان قرار مي گيرد . خاك مقدس آذربايجان به اين قهرمان ايران زمين نيرو مي بخشد و او را شايسته فرمان روايي مي سازد . سرآخر نيز پيروزي نهايي او بر دشمنان در آذربايجان رخ مي دهد ، آري فردوسي در اسطوره كيخسرو نقش منحصر به فردي براي آذربايجان قائل گرديده و اين سرزمين را براي هميشه تاريخ ، خاستگاه جنبش هاي ايراني و تجلي گاه پيروزي ايرانيان مي داند . به مناسبت ۲۵ اردی بهشت روز حکیم ابوالقاسم فردوسی ،

بنیاد پژوهشی شهریار واقع در چهارراه باغشمال تبریز ،شاهد گردهم آیی جمعی از دانشمندان ادبیات شیرین فارسی و ادبیات وزین ترکی  بود.

استاد دانشگاه ارومیه دکتر سجاد آیدانلو که کتاب آذربایجان و شاهنامه را در کارنامه ادبی خود دارد.نگاه بزرگ فردوسی به سرزمین آذربایجان را ستود و گفت:خطه آذرآبادگان در شاهنامه فردوسی به بزرگی و مقدسی و با احترام یاد شده و ۹۰۰ سال پس از آن نیز استاد سید محمد حسین شهریار بزرگترین شاعر معاصر ادبیات ایران نیز از فردوسی به عنوان فرمانده جنگ های فرهنگی ایران یاد کرده است. وی به ارائه چند سند و آگاهی دیگر در باره جایگاه شاهنامه در تبریز پرداخت.

از جلوه های ویژه این گردهمایی ادبی، نقش نگارگری 《گذر سیاوش از آتش، شاهنامه شاه طهماسبی  مکتب هنری تبریز》 به زیبایی در پوستر این نشست به زیور طبع آراسته و نقش بسته بود.

دکتر نعمت الله ییلدریم استاد دانشگاه ارزرم ترکیه در باره خرد در شاهنامه،دکتر چنگیز مولایی استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی در باره فردوسی و زبان فارسی و استاد جمشید علیزاده در باره فردوسی،شاهنامه در منظومه فکری استاد شهریار تحقیقات خودرا به حاضران ارائه کردند و دکتر علی اصغر شعردوست نیز در باره فضولی و شهریار و ایران دوستی  شهریار و فردوسی سخن راند.

ارائه سبک شاهنامه خوانی به زبان های فارسی و ترکی در قهوه خانه ها قدیمی تبریز نیز از تازه های این نشست ادبی بود که نقاله خوانی شاهنامه توسط یک هنرمند تبریزی نیز با استقبال و تشویق حاضران همراه شد. به قول استاد شمشاد امیری خراسانی  دشمن فردوسی ،نه تنها دشمن ایران زمین ،بلکه دشمن آذربایجان و به قول حکیم توس دیار آبادِ آزادگان است…

با این حال در همه متون تاريخي و اساطيري و روايات ديني و ملي دركنار ديگر مناطق ايران از خطه آذربايجان نام برده شده، ولي اهميت كارهاي كيخسرو در آذربايجان اين منطقه را داراي ارزش سمبوليك براي همه ايرانيان كرده است، حكيم ابوالقاسم فردوسي نيز به طرز بسيار حماسي و زيبايي آن را بيان كرده است، از ديگر مواردي كه فردوسي در آن از كيخسرو ياد مي كند، سفر كيخسرو پس از جلوس بر اريكه شاهي به نقاط مهم ايران است كه در آن از آذربايجان نيز سخن مي راند.

●●●●●●●●●●●●●●●

بخواهم كه ببينم سراسر زمين

همه مرز ايران با آفرين

همه بوم ايران سراسر بگشت

به آباد و ويراني اندر گذشت

هرآن بوم و بر، كان نه آباد بود

تبه بود و ويران زبيداد بود

به هر شهر بنشست و بنهاد تخت

چنان چون بوم مردم نيكبخت

چنين تا در آذرآبادگان

بشد با بزرگان و آزادگان

همي خورد باده همي تاخت اسب

بيامد سوي خان آذرگشسب

جهان آفرين را ستايش گرفت

به آتشكده بر نيايش گرفت…