تبریز/ عصرآزادی آنلاین / سید وحید پیمان
تحولات اخیر در قفقاز جنوبی، بهویژه توافق صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان با میانجیگری مستقیم آمریکا، نه فقط یک رویداد منطقهای بلکه نشانهای روشن از تغییر شتابان معادلات جهانی و منطقهای است. امروز دیگر نمیتوان با تکیه بر سیاستهای دهههای گذشته، منافع ملی را تضمین کرد. جهان، بهویژه در مناطق ژئوپلیتیک حساسی همچون قفقاز، با سرعتی بیسابقه در حال تغییر است و بازیگران اصلی، با جابهجایی اتحادها و گشودن فصلهای تازهای از همکاری، در حال بازتعریف نقشه قدرت هستند.
ایران، که قفقاز جنوبی را بخشی جداییناپذیر از حوزه امنیت ملی خود میداند، نمیتواند نسبت به این تغییرات بیتفاوت بماند. توافق اخیر، که با استقبال ترکیه و حمایت آشکار آمریکا همراه شده و حتی امکان پیوستن باکو به پیمان ابراهیم را مطرح کرده است، نشان میدهد که بازی جدیدی آغاز شده؛ بازیای که اگر تهران آن را نادیده بگیرد، بهزودی خود را در حاشیه و با دستهای خالی خواهد دید.
تجربه دهههای اخیر ثابت کرده که انفعال یا ادامه مسیر با نگاههای سنتی، نهتنها منجر به حفظ جایگاه ایران نشده بلکه باعث کاهش تدریجی نفوذ منطقهای نیز گشته است. وقتی رقبای منطقهای با سرعت در حال امضای توافقها، رفع موانع و گسترش همکاریهای اقتصادی و امنیتی هستند، ماندن در چارچوب رویکردهای گذشته به معنای پذیرش تدریجی کاهش وزن ژئوپلیتیک ایران خواهد بود.
قفقاز جنوبی امروز آزمایشگاه تازهای برای سنجش توان دیپلماسی ایران است. این منطقه میتواند یا به فرصت تازهای برای بازیگری فعال کشور تبدیل شود یا به نماد از دست رفتن یک حوزه راهبردی دیگر. انتخاب با ماست: بازتعریف سیاست خارجی بر اساس درک دقیق تغییرات و بهرهگیری از ابزارهای نوین دیپلماسی، یا ادامه مسیر با همان روشهای قدیمی و پذیرش هزینههای سنگین سیاسی، اقتصادی و امنیتی.
زمان آن رسیده است که ایران نهتنها تغییرات معادلات منطقهای را بپذیرد، بلکه با حضور مؤثر و سیاستگذاری هوشمند، سهم خود را در آینده قفقاز جنوبی تثبیت کند؛ آیندهای که دیگر صبر نمیکند تا ما آماده شویم.
