#یادداشت_اختصاصی / ضرورت نگاه توسعه‌محور به شهرک‌های صنعتی آذربایجان شرقی

بر اساس برآوردهای دقیق شرکت شهرک‌های صنعتی آذربایجان شرقی، در حال حاضر استان برای فاز عملیاتی، با کسری ۳۱۵ مگاواتی برق در بخش فوق توزیع شهرک‌های صنعتی مواجه است. متأسفانه این پایان ماجرا نیست؛ با توجه به روند رو به رشد سرمایه‌گذاری و ۳۰۷۸ طرح در حال ساخت، انتظار می‌رود طی یک یا دو سال آینده، ۴۰۰ مگاوات دیگر به این کسری اضافه شود.

در نگاهی جامع‌تر، تنها ۳۰ درصد از نیاز برق شهرک‌ها در بخش فوق توزیع معادل یکهزار مگاوات تأمین شده است، این کسری عظیم که معادل ظرفیت چندین نیروگاه برق متوسط است، حدود ۵ درصد از کل ناترازی برق کشور را شامل می‌شود.

عدم‌النفع هولناک بخش تولید کشور در سال ۱۴۰۳ از محل کمبود انرژی: ۱۷۳ هزار میلیارد تومان از محل برق و ۱۳۰ هزار میلیارد تومان از محل گاز که مجموعاً ۳۰۳،۵ هزار میلیارد تومان زیان اقتصادی را موجب می‌گردد، این کمبود انرژی، به‌ ویژه در تابستان‌ها، منجر به اُفت فشار شبکه، خاموشی‌های مکرر و مقطعی، اختلالات گسترده در فرآیند تولید واحدهای صنعتی و در نهایت، زیان‌های چند صد میلیارد تومانی به بخش تولید شده است.

متأسفانه، بسیاری از شهرک‌های صنعتی استان از جمله شهرک‌های شهید سلیمی، سرمایه‌گذاری خارجی، بعثت و شهید آل هاشم، به‌ شدت تحت تأثیر این ناترازی قرار گرفته‌اند. این در حالی است که همین شهرک‌ها نه تنها میزبان صدها واحد تولیدی هستند بلکه در صورت بهره‌مندی از برق پایدار، ظرفیت جذب صدها سرمایه‌گذار جدید و ایجاد هزاران فرصت شغلی را نیز دارند.

ناترازی برق تنها یک مشکل زیرساختی نیست بلکه تهدیدی جدی برای امنیت اقتصادی و اجتماعی استان به شمار می‌رود. در بسیاری از شهرک‌ها، سرمایه‌گذاران به دلیل عدم اطمینان از تأمین برق پایدار، از راه‌اندازی واحدهای جدید خودداری می‌کنند و یا پروژه‌های نیمه‌ تمام خود را به حالت تعلیق درمی‌آورند.

وضعیت فعلی، پیامدهای مستقیم و ناگواری به دنبال دارد؛ اُفت تولید و بهره‌وری: کاهش چشمگیر تولید در واحدهای صنعتی فعال و به تبع آن کاهش بهره‌وری نیروی انسانی.

کاهش صادرات: تضعیف توان رقابتی و کاهش سهم استان در بازارهای صادراتی.

بیکاری و مهاجرت: افزایش نرخ بیکاری و مهاجرت نیروی کار متخصص به استان‌های دیگر یا حتی خارج از کشور.

گریز سرمایه: فرار سرمایه‌ها و عدم تمایل سرمایه‌گذاران جدید برای حضور در استان.

تمام این پیامدها، در تضاد کامل با اهداف شعار سال ۱۴۰۴، یعنی سرمایه‌گذاری برای تولید قرار دارند، واقعیت تلخ این است که بدون برق پایدار، تولید وجود نخواهد داشت و بدون تولید، مفهوم سرمایه‌گذاری، معنای حقیقی خود را از دست خواهد داد.

در کنار چالش‌های موجود، آذربایجان شرقی از یک مزیت استراتژیک منحصر به فرد نیز برخوردار است؛ ظرفیت بالای تولید انرژی خورشیدی و بادی؛ برنامه‌ریزی‌ها برای تولید ۱۴۰۰ مگاوات برق خورشیدی در سطح استان، به‌ ویژه در شهرستان‌های مرند، بناب، جلفا و تبریز، نشان‌دهنده پتانسیل عظیم منطقه است. با سرمایه‌گذاری هدفمند در این بخش، می‌توان بخش قابل توجهی از ناترازی برق را از طریق انرژی‌ های پاک و پایدار پوشش داد.

از جمله اقدامات و بسترهای حمایتی موجود می‌توان به تخصیص زمین شامل ارائه زمین مناسب در شهرک‌های صنعتی برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی، تسهیلات ویژه شامل دسترسی به تسهیلات ۸۰۰ میلیون دلاری از منابع صندوق توسعه ملی، قراردادهای تضمینی شامل ایجاد قراردادهای خرید تضمینی برق با سرمایه‌گذاران نیروگاه‌های خورشیدی و بسته‌های تشویقی شامل طراحی بسته‌های تشویقی جذاب برای نیروگاه‌های کوچک و بزرگ مقیاس اشاره کرد.