"عصرآزادی" اهمیت توجه به مشکلات زنجیره ارزش تولید محصولات صنایع دستی در آذربایجان شرقی را بررسی میکند؛
صنایع دستی آذربایجان شرقی در انتظار بازیابی جایگاه تاریخی
استاندار آذربایجان شرقی میگوید نگاه ما به صنایع دستی صرفاً فرهنگی نیست و حوزه را یکی از ارکان اشتغال و افزایش شاخصهای اقتصادی استان میدانیم
عصرآزادی/ شهرام صادق زاده
آذربایجان شرقی به عنوان یک استان دارای فرهنگ و هنر اصیل، نقش پررنگی در تولید محصولات صنایع دستی دارد به طوری که بیش از ۲۰ هزار نفر در سطح این استان به صورت حرفهای در حوزه صنایعدستی فعالیت دارند و تولیداتشان در بازارهای جهانی به نام منطقه آذربایجان میدرخشد.
در حقیقت، این آمار تنها شامل افرادی است که شغل اصلی آنها هنرهای صنایعدستی است در حالی که با احتساب فعالان این حوزه به عنوان شغل دوم و مشاغل غیرمستقیم آن، شمار شاغلان صنایعدستی در مناطق مختلف آذربایجان شرقی به بیش از ۳۰ هزار نفر میرسد.
فعالان شاغل در این هنر – صنعت در حالی از مشکلات و چالشهای این حوزه گلهمندند که برنامهریزیها و تخصیص امکانات مربوطه باید بر اساس شاخصهای شایستگی و توانمندیهای هر استان انجام شود تا با اعمال یک رویکرد جدید در مدیریت این عرصه، تولیدات باکیفیت و در سطح قابلقبول به بازارهای جهانی عرضه شوند.
به اعتقاد کارشناسان حوزه صنایعدستی آذربایجان شرقی، این استان از ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای مهم گردشگری و صنایعدستی جهان برخوردار است و میتواند با تکیه بر آثار تاریخی و فرهنگی ارزشمند خود، میزبان شمار بیشتری از گردشگران خارجی باشد اما برخوردها و تصمیمات عمدتاً سلیقهای، موجب رنجش هنرمندان و تولیدکنندگان این عرصه میشود که به طور حتم به لِوِل و جایگاه این استان هنرپرور در سطح جهان آسیب وارد خواهد آورد؛ ضربهای که معمولاً صدای آن را بعدها خواهیم شنید…
◾️صنایع دستی زمانی شکوفا میشود که دسترسی به بازار فروش تسهیل شود
آذربایجان شرقی با برخورداری از ۶ اثر ثبت جهانی و ظرفیتهای کمنظیر در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، از توانمندیهای متعدد و منحصربفردی برخوردار است که به تنهایی از بسیاری از کشورهای جهان فراتر میرود اما متأسفانه آنطور که باید و شاید امکانات و ساختارهای اداری متناسب با این ظرفیتها در این استان شکل نگرفته بود و پیگیریهای مؤثر شخص استاندار نشان از اهتمام ویژه او به امر میراث فرهنگی و صنایع دستی دارد که به طور نمونه میتوان به دریافت ۶۰ میلیارد تومان اعتبار دولتی در مدت زمان کوتاه اشاره کرد که میتواند نقش مهمی در توسعه زیرساختها و تقویت ظرفیتهای گردشگری و صنایعدستی آذربایجان ایفا نماید.
استاندار آذربایجان شرقی با تأکید بر ضرورت ارتقا و تکمیل زنجیره ارزش تولیدات صنایع دستی در سطح این استان گفت: خلاقیت و نوآوری در حوزه صنایع دستی و صنعت گردشگری، فرصتهای جدیدی را به روی توسعه آذربایجان شرقی میگشاید لذا یکی از مواردی که در پیگیری دوشنبههای کاری در تهران نتیجه خوبی گرفتیم در حوزه صنعت گردشگری و صنایع دستی بوده و امیدوارم به زودی جایگاه تاریخی آذربایجان شرقی در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بازیابی شود.
“بهرام سرمست” افزود: نگاه ما به صنایع دستی صرفاً فرهنگی نیست و این هنر – صنعت را یکی از ارکان اشتغال و افزایش شاخصهای اقتصادی استان میدانیم لذا در این زمینه مهمترین رُکن، هنرمندان هستند و صنایع دستی زمانی شکوفا میشود که فعالان این عرصه به بازار دسترسی داشته باشند و همچنین برندسازی و تکمیل زنجیره ارزش در این زمینه تکمیل شود.
وی با بیان اینکه بین دو بخش گردشگری و صنایع دستی پیوند ناگسستنی وجود دارد اضافه کرد: نوآوری در این زمینهها بازارهای جدید را به روی صنعت گردشگری و صنایع دستی میگشاید زیرا در وضعیتی که با جهانی شدن اقتصاد مواجهایم، حوزه صنایع دستی و گردشگری بیشترین تاب آوری را در این زمینه دارند و میبایست یک تعادل بین جهانی شدن و هنر صنایع دستی و ظرفیتهای گردشگری ایجاد گردد.
با این اوصاف، هنرمندان و فعالان حوزه صنایع دستی شاغل در آذربایجان شرقی همانند سایر استانهای هنروَر کشور انتظار دارند نمایندگان مجلس شورای اسلامی در رفع خلاءهای قانونی این حوزه، گامهای مضاعفی برداشته و از روزمرگی خارج شوند زیرا با تدوین قوانین و آییننامههای متعدد در راستای تقویت زیرساختهای گردشگری، معرفی آثار تاریخی و فرهنگی و نیز حمایت از فعالان صنایعدستی میتوان به آینده این هنر – صنعت امیدوار بود کمااینکه آییننامه زنجیره ارزش تولید، توزیع و صادرات صنایعدستی و نیز ایجاد تشکلهای حرفهای در این حوزه باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
◾️حوزه صنایعدستی آذربایجان شرقی هنوز به جایگاه خود دست نیافته است
کارشناسان حوزه صنایعدستی آذربایجان شرقی میگویند فرآیند تولید صنایعدستی از طراحی و تامین مواد اولیه گرفته تا بستهبندی و فروش با مشکلات عدیدهای روبهرو است زیرا بالا رفتن نرخ مواد اولیه، عدم شناخت بازار فروش، مشکلات معیشتی، افزایش مالیات، تورم و کاهش قدرت خرید مردم، رکود صادرات و از دست دادن بازارهای اروپا و نیز رکود گردشگری همه و همه موجب شده مسیر تولید صنایعدستی دشوارتر و بیصرفهتر از گذشته شده و همچون سایهای بر سر اهالی آن سنگینی کند!
در این میان، نبود برنامه جامع حمایتی برای تولید صنایعدستی سبب شده، هنرمندان آذربایجانی مشکلات متعددی را تجربه کرده و صنایعدستی تولیدی از خلاقیت و به روز شدن بازبماند و البته در این میان، اراده مدیران برای اجرای طرح راهاندازی بازارچههای دائمی صنایعدستی در شهرستانهای این استان که همچنان بر روی زمین مانده و در بیشتر شهرها به دلیل تأمین نشدن زمین و اعتبار اجرایی نشده است، میتواند محیطی پویا برای فعالیت مستمر هنرمندان ایجاد نماید.
رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس با اشاره به جایگاه هنرمندان صنایعدستی آذربایجان شرقی گفت: به هنرمندان و فعالان این حوزه افتخار میکنیم و در مجلس شورای اسلامی نیز تلاش کردهایم تا حد امکان بخشی از خلاءهای قانونی موجود در حوزه صنایعدستی این استان را برطرف نماییم زیرا یکی از مناطق هنرپرور کشورمان است.
“رضا علیزاده” با اعلام آمادگی برای حمایتهای بیشتر از این حوزه افزود: مجلس از هرگونه پیشنهاد کارشناسی فعالان این حوزه که نیازمند اصلاح قوانین یا تدوین مقررات جدید باشد استقبال میکند و آمادگی دارد این پیشنهادات را در قالب طرح یا لایحه پیگیری کند زیرا حوزه صنایعدستی آذربایجان شرقی هنوز به جایگاه متناسب با ظرفیتهای خود دست نیافته و نیازمند همکاری و هماهنگی میان دستگاهها و وزارتخانههای مختلف است و باید مشوقهای لازم برای تولید، بازاریابی و صادرات محصولات صنایعدستی فراهم شود.
نماینده مردم ورزقان، خاروانا و هریس در مجلس، ایجاد شبکهای از همکاریهای بینبخشی را از الزامات توسعه صنایعدستی آدربایجان شرقی دانست و اضافه کرد: تقویت این شبکه میتواند به افزایش درآمد فعالان این حوزه در سطح استان، ارزآوری برای کشور و بهبود وضعیت اقتصادی خانوادههای هنرمندان آذربایجانی منجر شود لذا راهاندازی چنین مجموعه در مس سونگون و حمایت از خرید و عرضه تولیدات هنرمندان منطقه ورزقان میتواند در یک اُفق چندساله آثار قابل توجهی در رونق این صنعت و معرفی ظرفیتهای آذربایجان داشته باشد.
بدین ترتیب باید اذعان کرد دولت با حمایت خود در زمینه تهیه مواد اولیه و فراهم کردن شرایط خرید ارزان و راحتتر با اختصاص ارز ویژه میتواند تا حد زیادی از مشکات افزایش قیمت تمام شده محصولات این حوزه در آذربایجان شرقی بکاهد زیرا هموار ساختن مسیر صادرات و حمایت از هنرمندان برای شرکت در نمایشگاههای خارجی نه تنها بازار هنر داخلی را رونق خواهد بلکه مُحرک مناسبی برای اشتغالزایی و ثروتآفرینی برای روستاهای محروم و شهرهای دورأفتاده خواهد بود و منطقه آذربایجان با ظرفیتهای بیشماری که دارد، میتواند عامل جذب گردشگر و رونق صنعت توریسم شود به شرطی که برنامهریزی معقولی از سوی تصمیمگیران بیتصمیم اتخاذ گردد!
