گفتگوی اختصاصی "عصرآزادی" با رئیس اتاق بازرگانی وان پیرامون تقویت همکاریهای تجاری مناطق شرقی ترکیه با آذربایجان شرقی؛
تبریز و وان؛ بازیگران توسعه اقتصادی ایران و ترکیه
✍گفتگو از: شهرام صادق زاده
آذربایجان شرقی به سبب همجواری با برخی از کشورهای مهم منطقه، نگاه ویژهای به دیپلماسی اقتصادی و توسعه روابط با کشورهای همجوار دارد به طوری که همواره به دنبال ایجاد مسیرها و روشهای جدید تجاری برای توسعه روابط با همسایگان در حوزه های مختلف اقتصادی است که ترکیه مهمترین این کشورهاست.
اتاق بازرگانی “وان” معروف به Van TSO از ظرفیتهای جغرافیایی شهر برای توسعه تجارت مرزی، صادرات و واردات بهره گرفته و از این فعالیتها پشتیبانی میکند به طوری که این اتاق بازرگانی با اجرای پروژههایی در زمینه کشاورزی، دامپروری، صنایع غذایی، گردشگری و توسعه پایدار قصد تضمین اقتصاد منطقه را دارد که آذربایجان شرقی و غربی نیز در زمره استانهای نزدیک به استان وان ترکیه قرار دارند.
در حقیقت، اتاقهای بازرگانی وان به عنوان موفقترین اتاقهای ترکیه از منظر استانداردهای خدماتی، نقشی برجسته در سطح منطقهای و ملی داشته و تلاش میکنند ظرفیتهای اقتصادی استان خود را در عرصههای داخلی و بینالمللی به بهترین شکل معرفی و بالفعل نمایند.
وان در توسعه اقتصادی منطقه شرقی ترکیه و تبریز در پیشرفت اقتصادی غرب و شمالغرب ایران نقش مهم و مؤثری ایفا میکنند و در این مسیر با تلاش و اهتمام فعالان اقتصادی بخش خصوصی خود به هموار نمودن مسیر اعتلای سرمایهگذاری و رونق تولید استانهای وان و آذربایجان شرقی مبادرت میورزند.
خبرنگار “عصرآزادی” به جهت اطلاع از آخرین اهداف، برنامهها و راهکارهای همکاریهای دوجانبه فعالان اقتصادی دو استان آذربایجان شرقی و وان ترکیه با راهبری و هدایت اتاقهای بازرگانی تبریز و وان، در شرقیترین استان ترکیه حضور یافته و با “نجدت تاکوا” Necdet Takva رئیس اتاق بازرگانی و صنایع وان به گفتگو پرداخته است که ماحصل آن از نظرتان میگذرد اما متن کامل مصاحبه در پایگاه خبری عصرآزادیآنلاین در www.asrazadionline.ir در دسترس میباشد؛
💢لطفاً ابتدا یک تصویر کلی از نقش و جایگاه اتاق بازرگانی وان در اقتصاد ترکیه ارائه دهید.
:black_medium_small_square:شهر وان از موقعیتی راهبردی برخوردار است و میتوان آن را به عنوان شرقیترین شهر هممرز با اتحادیه اروپا در فرآیند عضویت ترکیه در این اتحادیه ارزیابی کرد. همچنین نزدیکی به مرز ایران و دارا بودن ۳۰۰ کیلومتر مرز فعال با کشور شما، وان را به یکی از مراکز مهم تجارت بینالمللی تبدیل کرده است.
اتاق بازرگانی و صنایع وان در همین چارچوب با بهرهگیری از مزیتهای جغرافیایی، از تجارت مرزی، صادرات و واردات حمایت میکند. ما در حال اجرای پروژههایی برای توسعه بخشهای کشاورزی، دامداری، صنایع غذایی و گردشگری در منطقه هستیم. همچنین تلاش میکنیم با فراهم کردن دسترسی آسانتر بنگاههای کوچک و متوسط به منابع مالی، ارائه خدمات مشاوره و آموزش، و اجرای پروژههای دیجیتالسازی و صادراتمحور، توان رقابتی آنها را افزایش دهیم.
با حمایت از حدود ۱۵ هزار عضو ثبت شده خود، برای توسعه اقتصادی منطقه گام برمیداریم و با فعالسازی ظرفیتهای نهفته شهر وان، در راستای ایجاد اشتغال تلاش میکنیم. با توجه به جمعیت یک میلیون و ۲۰۰ هزار نفری وان، کاهش بیکاری بهویژه در میان زنان و جوانان با اجرای برنامههای آموزشی و اشتغالمحور از اولویتهای ماست.
💢مهمترین ظرفیتهای اقتصادی شهر وان در چه حوزههایی است و کدام صنایع بیشترین مزیت رقابتی را دارند؟
:black_medium_small_square:یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی وان، جمعیت جوان آن است؛ در شهری زندگی میکنیم که میانگین سنی آن ۲۳ سال است، اگر بتوانیم این انرژی و پویایی را به سمت تولید و اشتغال سوق دهیم، مطمئناً این مسئله باعث شکوفایی ظرفیتهای عظیمی در شهر وان خواهد شد.
از منظر بخشهای اقتصادی و دامپروری، جایگاه بسیار مهمی در وان وجود دارد به طوری که هماکنون با ۳،۷ میلیون رأس دام سبک شامل گوسفند و بُز در رتبه اول ترکیه قرار داریم. وان با وسعت ۲۱ هزار کیلومتر مربع ششمین شهر بزرگ ترکیه از نظر مساحت است و حدود ۳ درصد از کل مساحت کشور را در اختیار دارد که این وسعت زیاد، مزایای بزرگی برای حوزه دامپروری به همراه دارد.
تقریباً ۱۰ درصد از مراتع ترکیه نیز در محدوده جغرافیایی وان واقع شدهاند که این مراتع وسیع و شرایط اقلیمی مناسب، وان را به قطب بالقوهای در حوزه دامپروری تبدیل کردهاند کمااینکه در حوزه دام سنگین نیز حدود ۲۰۰ هزار رأس دام وجود دارد.
در همین راستا، در حال توسعه منطقه صنعتی – تخصصی در زمینه پرورش و فرآوری دام هستیم و مشخصاً هدف این است که کمبودها و نواقص موجود در حوزه دام سنگین را جبران نماییم زیرا دامپروری نخستین و مهمترین بخش اقتصادی وان است و ضرورت دارد تا این بخش به عنوان مزیت غالب زندگی مردم منطقه تبدیل گردد.
یکی دیگر از حوزههایی که ما در آن تمرکز داریم، صنعت گردشگری است. باید تأکید کنم که این حوزه ریشهای بسیار عمیق و تاریخی در بین شهروندان و ساکنان وان دارد زیرا صحبت از شهری است که هزاران سال محل سکونت و تمدن انسانها بوده است، به ویژه در قرنهای ۴۰۰ و ۵۰۰ قبل از میلاد و حتی پیشتر از آن، وان به عنوان پایتخت تمدن بزرگ اورارتوها شناخته میشد. این تمدن، نه تنها در مرزهای فعلی ترکیه بلکه در بخشهایی از ایران نیز گسترده بوده است، از این رو وان در گذشته به عنوان یک مرکز اداری و تمدنی مهم در منطقه نقشآفرینی کرده است.
💢تاکنون چه تعاملات رسمی یا غیررسمی میان اتاقهای بازرگانی وان و تبریز برقرار شده است؟
:black_medium_small_square:ما به عنوان اتاق تجارت و صنایع وان، نه تنها با شهرهای مختلف ترکیه بلکه با شهرهای کشورهای همسایه نیز در ارتباط نزدیک هستیم. در این چارچوب، سفرهای زیادی به ایران، به ویژه به شهر صنعتی تبریز داشتهایم زیرا طرفهای اصلی ما در این تعاملات، اتاقهای بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی استانهای ایران هستند و تلاش داریم این روابط را بهطور مستمر توسعه دهیم.
بارها در نمایشگاهها و نشستهای تجاری استانهای ایران به ویژه مناطق هممرز با ترکیه شرکت کردهایم؛ هدف از این حضور، شناخت متقابل، شناسایی فرصتهای مشترک و بهرهبرداری از ظرفیتهای مرزی موجود است. در قالب این برنامهها، جلسات تجاری رو در رو B2B بین بازرگانان وان و تبریز برگزار کردهایم تا زمینههای همکاری مشترک فراهم شود.
💢به نظر شما مهمترین زمینههای همکاری اقتصادی میان اتاق های بازرگانی وان و تبریز کدامها هستند؟
:black_medium_small_square:همکاری بین اتاقهای بازرگانی وان و تبریز میتواند فرصتهای اقتصادی مهمی برای هر دو طرف ایجاد نماید زیرا نزدیکی جغرافیایی این دو منطقه، بستر مناسبی برای تبدیل این روابط به یک همکاری اقتصادی مکمل است. واقعیت این است که ما منافع و چالشهای مشترکی داریم و باید آنها را به فرصتهای واقعی تبدیل نماییم زیرا وان یکی از نزدیکترین شهرهای ترکیه به مرز ایران است و از موقعیت استراتژیک ویژهای برخوردار است و البته در سوی دیگر نیز، تبریز یکی از مراکز مهم صنعتی، تجاری و کشاورزی در شمالغرب ایران است.
به طور حتم میتوانیم هیئتهای تجاری منظم بین دو شهر برگزار کنیم، نشستهای B2B و دیدارهای تجاری دوجانبه ترتیب دهیم زیرا در حوزههایی مانند صنایع غذایی و کشاورزی، ظرفیت بالایی برای همکاری وجود دارد و در حوزه نساجی، انرژیهای تجدیدپذیر و تولید مصالح ساختمانی نیز میتوان پروژههای تولید مشترک راهاندازی نماییم.
💢چه ظرفیتهایی در بازار ایران، به ویژه استان آذربایجان شرقی برای تجار و سرمایه گذاران وان جذاب است؟
:black_medium_small_square:وان و تبریز، به عنوان دو شهر تاریخی با پیشینههای تمدنی و تجاری کهن، امروزه نیز ظرفیتهای عظیمی برای توسعه همکاریهای متقابل دارند. در شرایطی که میتوان صبح زود از وان حرکت کرد و حوالی ظهر در تبریز بود و بالعکس، لذا نزدیکی جغرافیایی این دو شهر، زمینه را برای گسترش تعاملات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به صورت بیسابقه ای فراهم کرده است.
دریاچه وان، جزیره آکدامار و بازار تاریخی تبریز که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد و به عنوان یکی از قدیمیترین مراکز تجارت جهانی شناخته میشود نمونه هایی از ظرفیتهای گردشگری مشترک این دو منطقه هستند که خوشبختانه تمرکز دانش و تجربه تجاری در تبریز طی قرون متمادی، موجب شکلگیری ناحیهای با مهارتها و تجربههای منحصربفرد شده است.
برگزاری جشنوارههای مشترک در حوزه گردشگری، غذا و نوشیدنی و صنایعدستی نه تنها موجب افزایش درآمدهای توریستی میشود بلکه موجب تقویت ارتباطات فرهنگی میان دو ملت خواهد شد زیرا ایران از نظر گردشگری ظرفیتهای بسیار بالایی دارد که متأسفانه به اندازه کافی بهرهبرداری نشدهاند و به همین علت وان میتواند تجربیات خود را در این زمینه با فعالان اقتصادی و مسئولان استان آذربایجان شرقی به اشتراک بگذارد.
اتاقهای بازرگانی وان و تبریز میتوانند در زمینههای مهم همکاریهای متقابل را توسعه دهند که از جمله آنها میتوان به تشکیل هیئتهای تجاری مشترک، برگزاری نمایشگاهها و نشستهای B2B، ایجاد کمیتههای مشترک برای تسهیل امور گمرکی و توسعه تجارت مرزی، انعقاد تفاهمنامهها و پروتکل های همکاری میان اتاقها جهت اجرای توافقنامههای تجاری در سطح منطقهای و همکاریهای دانشگاهی و انتقال فناوری دوسویه اشاره کرد.
دانشگاه وان میتواند با دانشگاه تبریز در زمینههای تحقیقاتی، نوآوری، انرژیهای نو، کشاورزی پایدار و تحول دیجیتال همکاری داشته باشد که این نوع تعامل علمی به پایهگذاری روابط پایدار و موثر میان نسلهای جدید نیز کمک میکند.
💢چه حوزههایی از کسب و کار یا سرمایه گذاری را برای توسعه همکاریهای مشترک پیشنهاد میکنید؟
:black_medium_small_square:با ترکیب ظرفیتهای منطقهای شهر وان در زمینههای کشاورزی، دامداری، گردشگری و انرژیهای نو، با قابلیتهای صنعتی، هنری، مدلسازی و لجستیکی تبریز میتوان فرصت های تجاری و سرمایهگذاری گستردهای را ایجاد کرد. این همکاریها نه تنها منافع دو منطقه را تأمین میکند بلکه الگویی برای همکاری منطقهای نیز ارائه خواهد داد.
نقش اتاقهای بازرگانی دو طرف در توسعه فرصتهای سرمایه گذاری تبریز و وان را میتوان در ضرورت طراحی زیرساختهای مشترک برای سرمایهگذاری، ایجاد دفاتر مشاوره برای بازرگانان ایرانی در وان و بالعکس، تدوین برنامههای حمایتی برای پروژههای مشترک، ترویج آموزش های تخصصی برای کارآفرینان جوان در هر دو شهر، رفع موانع موجود بر سر راه تجارت و راهکارهای پیشنهادی خلاصه کرد.
علیرغم ظرفیتهای بالا، برخی موانع بر سر راه توسعه تجارت دوطرفه وجود دارد که باید بهطور سیستماتیک برطرف شوند؛ ۱) تحریمهای بینالمللی: تحریمهایی که بیش از ۴ دهه است علیه ایران اعمال میشود یکی از بزرگترین چالشهای پیش روی بازرگانان تبریزی و شرکای خارجی آنهاست. با وجود این، ما معتقدیم میتوان با تدوین پروژههای خاص و بومیسازی راهکارها، این موانع را تا حدود زیادی دور زد. ۲) موانع بروکراتیک: بسیاری از مشکلات بروکراتیک از همین تحریمها ناشی میشوند. لازم است دولتها از طریق گفتگوهای دوجانبه، این موانع را کاهش دهند و اتاقهای بازرگانی در این مسیر نقش میانجی مؤثر ایفا کنند. ۳) ضعف زیرساختهای لجستیکی: زیرساختهای جادهای و ریلی بین ایران و ترکیه هنوز در سطح مطلوب نیست. به ویژه خط راهآهن قدیمی نیازمند نوسازی و توسعه است لذا ارتقای این زیرساختها باعث روانسازی تجارت میشود. ۴) نبود اطلاعات بازار و آگاهی تجاری: در واقع، هم تاجران وان و هم تجار تبریز با کمبود آگاهی نسبت به بازار طرف مقابل مواجه هستند لذا لازم است اتاقهای بازرگانی با برگزاری کارگاهها، نشستهای آموزشی و تورهای تجاری، سطح دانش فعالان اقتصادی را ارتقاء دهند. ۵) دسترسی دشوار به منابع مالی: در هر دو کشور یکی از دغدغههای اصلی سرمایهگذاران، تأمین منابع مالی است به ویژه در ایران، به دلیل تحریمها، دسترسی به سرمایه بینالمللی محدود شده است. ۶) تفاوت در استانداردها: ایران استانداردهای خاص خود را دارد در حالی که ترکیه در مسیر انطباق با استانداردهای اتحادیه اروپا حرکت میکند لذا این تفاوت میتواند صادرات محصولات را تحت تأثیر قرار دهد بنابراین نیاز است کمیتههای مشترک برای همسانسازی استانداردها تشکیل شوند.
💢در چشم انداز آینده، چه راهکارهایی برای تحکیم و گسترش روابط اقتصادی میان تبریز و وان پیشنهاد میدهید؟
:black_medium_small_square:راهکارهای عملیاتی پیشنهادی را میتوان در تشکیل کمیتههای مشترک کاری برای بررسی و رفع موانع اجرایی، برگزاری دورههای آموزشی دوجانبه برای آشنایی با مقررات، رویهها و ساختارهای اقتصادی، فشار مشترک بر نهادهای دولتی از طریق روابط تبریز با تهران و روابط وان با آنکارا برای تسهیل فرآیندهای تجاری، اجرای پروژههای مشترک زیرساختی برای بهبود حملونقل، لجستیک و اتصال ریلی و تدوین برنامههای حمایتی برای جوانان و کارآفرینان جهت ورود به بازار منطقهای جستجو کرد.
در نهایت میتوان اینگونه جمعبندی کرد که وان و تبریز نه تنها برای خود، بلکه برای کل منطقه شرق آناتولی و غرب ایران میتوانند نقش موتور محرکه توسعه را ایفا کنند. این شهرها، با جمعیت جوان، منابع طبیعی و موقعیت استراتژیک خود، آمادگی لازم برای ایفای نقش محوری در تعاملات اقتصادی و فرهنگی منطقه را دارند.
💢چه انتظاراتی از اتاق بازرگانی تبریز برای بهبود همکاریهای آینده دارید؟
:black_medium_small_square:مایلم از این فرصت استفاده کرده و پیامی صمیمانه به بازرگانان و صنعتگران استانهای ایران ارائه نمایم؛ ایران، با پشتوانهای عمیق از تاریخ، تمدن و خِرد اقتصادی یکی از ریشهدارترین سنتهای تجاری منطقه را در اختیار دارد. به باور ما، این ظرفیت ابتدا باید با همسایگان به اشتراک گذاشته شود، همانگونه که ما نیز باور داریم نخستین گام در توسعه تجارت، گفتگوی نزدیک با همسایگان است.
شهر وان، با توانمندی در زمینههای کشاورزی، دامداری، گردشگری و تجارت مرزی آماده است تا دست در دست تبریز عزیز ـ که از نظر صنعت، صنایعدستی، هنر و لجستیک جایگاهی برجسته دارد ـ فرصتهای بزرگی را خلق نماید.
