با برگزاری مراسم رونمایی از کتاب "تاریخ اطاق تبریز" صورت گرفت؛
ترسیم ۱۷۰ سال فعالیت اقتصادی در اولین اتاق تجارت ایران
تاریخ اطاق تبریز بخشی از تاریخ اقتصادی و اجتماعی این شهر به شمار میآید
عصرآزادی/ سرویس اقتصادی: طی یک آیین ویژه و در اولین اطاق تجارت ایران در تبریز از کتاب “تاریخ اطاق تبریز” رونمایی شد؛ اثری ماندگار که فراتر از روایت تاریخ یک نهاد اقتصادی، تصویری مستند از ۱۷۰ سال نهادسازی، مسئولیت اجتماعی و تحولات اقتصادی منطقه آذربایجان ارائه میدهد.
در این مراسم که در آن جمعی از اساتید، پژوهشگران، مدیران دولتی، فعالان اقتصادی و هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی حضور داشتند بر ضرورت ثبت و انتقال میراث تاریخی و اقتصادی تبریز به نسلهای آینده، حفظ حافظه تاریخی، تقویت سرمایه اجتماعی و نقش نهادهای اصیل در تحقق توسعه پایدار منطقه آذربایجان تاکید گردید.
به گفته کارشناسان حوزه اقتصادی، کتاب “تاریخ اطاق تبریز” حاصل جستجو در میان اسناد، نشانهها و خاطراتی است که بخشی از آنها در گذر زمان به فراموشی سپرده شده بودند و اکنون در قالب یک روایت تاریخی در اختیار علاقهمندان قرار گرفتهاند و لذا این کتاب ارزشمند، تنها تاریخ یک نهاد اقتصادی نیست بلکه روایت زندگی، هویت و زیستجهان انسانهایی است که در شکلگیری جایگاه اقتصادی و فرهنگی این شهر نقشآفرین بودهاند.
◾️توسعه پایدار شهر صرفاً با ثروت و فناوری محقق نمیشود!
نائبرئیس اتاق بازرگانی تبریز با تأکید بر اهمیت ثبت و روایت مستند تاریخ اقتصادی این شهر، گفت: هدف از تدوین کتاب «تاریخ اتاق تبریز» روایت واقعیتهای تاریخی بر پایه اسناد معتبر است، چراکه توسعه پایدار نه صرفاً با ثروت و فناوری، بلکه با نهادهای اصیل و مورد اعتماد مردم محقق میشود.
مسعود بنابیان افزود: اتاق بازرگانی تبریز با پیشینه ۱۷۰ ساله، یکی از قدیمیترین نهادهای اقتصادی کشور است و از همین رو تلاش کردیم روایت این تاریخ نه بر اساس روایتسازیها بلکه بر پایه واقعیتها و اسناد باشد زیرا معتقدیم اگر تاریخ فقط روایت شود به گذشته تبدیل خواهد شد؛ اما اگر فهم شود، آینده را خواهد ساخت و مایه عبرت خواهد بود.
وی با بیان این مطلب ادامه داد: متأسفانه امروز بسیاری از جوانان ما شخصیتهای بزرگی همچون عباسمیرزا را نمیشناسند و حتی نام رویدادهای مهمی مانند اجلاس چمن سلطانیه را نشنیدهاند، دردناکتر اینکه گاهی تفاوت عباسمیرزا و ایرجمیرزا نیز برای برخی روشن نیست، این ناآگاهی موجب میشود اشتباهات تاریخی را بارها تکرار کنیم بیآنکه از تجربههای گذشته درس بگیریم!
بنابیان با اشاره به محتوای این کتاب یادآور شد: تلاش ما در این اثر آن بوده است که تاریخ اقتصاد تبریز را برای آیندگان ثبت کنیم و یادآور شویم کسانی که این شهر را به یکی از قطبهای اقتصادی و صنعتی ایران تبدیل کردند، نباید به فراموشی سپرده شوند؛ نامهایی همچون توکلی، صدقیانی، خوییها و بسیاری دیگر که بخشی از سرمایه تاریخی و اقتصادی آذربایجان هستند.
◾️تاریخ اتاق تبریز بخشی از تاریخ اجتماعی این شهر است
پژوهشگر تاریخ و پیشکسوت حوزه ادبیات آذربایجان با اشاره به انتشار آثار متعدد درباره خاندانهای پیشهور و فعالان اقتصادی تبریز گفت: اتاق تبریز در ۱۷۰ سال گذشته همگام با فراز و نشیبهای این شهر، دورههای مختلفی را پشت سر گذاشته و ثبت این تاریخ، گامی مهم در شناخت هویت اقتصادی و اجتماعی تبریز است.
رحیم رئیسنیا افزود: طی دو سال اخیر، من و بسیاری از پژوهشگران شاهد انتشار کتابهایی درباره خاندانهای پیشهور و فعالان اقتصادی تبریز بودهایم. نخستین اثر به خانواده توکلی اختصاص داشت، پس از آن کتابهایی درباره خاندان خوییها منتشر شد و اکنون نیز دو اثر درباره تاریخ اتاق تبریز در دست انتشار و معرفی است.
وی اضافه کرد: اتاق تبریز حدود ۱۷۰ سال سابقه تاریخی دارد و در طول این سالها، همانند خود شهر تبریز که فراز و نشیبهای بسیاری را تجربه کرده، این نهاد نیز دورههای مختلفی از رونق، رکود و تحولات اجتماعی و اقتصادی را پشت سر گذاشته است لذا تاریخ اتاق تبریز در حقیقت بخشی از تاریخ اقتصادی و اجتماعی این شهر به شمار میآید.
◾️کتاب تاریخ اطاق فراتر از تاریخ یک نهاد اقتصادی است
جامعهشناس مطرح کشور با بیان اینکه کتاب تاریخ اطاق تبریز فراتر از تاریخ یک نهاد اقتصادی است گفت: این اثر روایت عاملیت، پایداری و عقلانیت مردمانی است که در سختترین فراز و فرودهای تاریخی، امکانهای تازهای برای زندگی، تولید و توسعه خلق کردهاند.
مقصود فراستخواه افزود: جوامع برای شناخت خود به روایت نیاز دارند، روایت موفقیتها، شکستها و تجربههای تاریخی، کتاب تاریخ اطاق تبریز بخشی از حافظه جمعی جامعه را ثبت کرده و یادآور میشود که چگونه شهروندان تبریز در دل محدودیتها، فرصتهای تازهای برای توسعه خلق کردهاند.
وی با اشاره به نقش کسبوکارهای خانوادگی در شکلگیری اقتصاد تبریز اضافه کرد: بخش مهمی از تاریخ اقتصادی ایران بر پایه کسبوکارهای خانوادگی شکل گرفته است. بسیاری از خانوادههای بازرگان تبریز با اتکا به اعتماد، همکاری و سرمایه اجتماعی، زنجیرههایی از تولید، تجارت و ارزشآفرینی را ایجاد کردند که آثار آن تا امروز باقی مانده است.
فراستخواه با بیان اینکه بازار تبریز صرفاً یک فضای اقتصادی نبوده است خاطرنشان کرد: بازار تبریز نمونهای از یک نهاد اجتماعی بود که در آن تجارت با آموزش، فرهنگ، مذهب، خدمات عمومی و روابط انسانی درهم آمیخته بود و این ویژگی سبب شد تا سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی، پشتوانه فعالیتهای اقتصادی آن باشد.
◾️هویت اقتصادی تبریز نیازمند روایت و مستندسازی است
مؤلف کتاب تاریخ اتاق تبریز نیز با بیان اینکه ایده نگارش این اثر از حدود ۳۰ سال پیش و همزمان با نخستین آشناییاش با شهر تبریز شکل گرفته است گفت: نخستین بار پس از قبولی در کنکور و همزمان با تحصیل در دانشگاه تبریز، این شهر را از نزدیک دیدم؛ شهری که پیش از آن از طریق آثار صمد بهرنگی، اشعار شهریار، پروین اعتصامی و خاطرات کودکی برایم شناخته شده بود.
محمدسعید کرمزاده با اشاره به نخستین مواجهه خود با تبریز افزود: آنچه در ذهنم از تبریز ساخته بودم، با واقعیت این شهر تفاوت چندانی نداشت. بازار، کارخانهها، کارگاهها و فضای پرتحرک اقتصادی تبریز، نشان میداد که اقتصاد و تجارت بخش جداییناپذیر هویت این شهر است.
وی با بیان اینکه در اغلب آثار تاریخی، نقش سیاستمداران، شاعران و ادیبان پررنگتر از فعالان اقتصادی دیده میشود اضافه کرد: در روایتهای تاریخی کمتر به تاجران، صرافان، صنعتگران، تولیدکنندگان و فناوران پرداخته شده است، در حالی که تبریز از دیرباز با تجارت، صنعت و جاده ابریشم شناخته میشود و این بخش از هویت شهر نیازمند روایت و مستندسازی است.
کرمزاده یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش را کشف سندی دانست که قدمت اتاق تبریز را به حدود ۱۷۰ سال پیش میرساند و تاکید کرد: این سند بهطور غیرمنتظره در آرشیو وزارت امور خارجه و در پرونده اداری میرزا عباسخان کشف شد، پس از طی مراحل اداری، امکان استفاده از این سند فراهم شد و اطلاعات ارزشمندی درباره فعالیت اتاق تبریز در آن دوره به دست آمد.
