گامهای آرام به سوی ماه مهر، چگونه کودکان را برای ورود به مدرسه آماده کنیم؟

عصرآزادی آنلاین/ بنفشه عبداله پور – روانشناس تربیتی – مرکز مشاوره امروز من در تبریز

با نزدیک شدن به روزهای تابستان یکی از مهمترین چالشهای خانوادهها تغییر سبک زندگی، کاهش ساعتهای فراغت و آماده سازی روانی کودکان برای ورود به مدرسه است ورود به مدرسه خواه برای کودکانی که اولین بار تجربه کلاس اول را می چشند و خواه برای پایههای بالاتر نوعی (انتقال رشدی و محیطی) مهم است. این تغییر اگر به درستی مدیریت نشود میتواند زمینه ساز بروز اضطراب جدایی، بیقراری، اختلال خواب و مقاومتهای رفتاری شود.
روانشناسان کودک تاکید می کنند که فرایند آمادهسازی نه از صبح روز اول مهر، بلکه از چند هفته قبل و با گامهای تدریجی آغاز می شود. برای اینکه کودک با آرامش و آمادگی بیشتری سال تحصیلی را آغاز کند، توجه به توصیههای زیر ضروری است.
1- تنظیم تدریجی ریتم شبانه روزی(بهداشت خواب) یکی از بزرگترین شوکهای آغاز سال تحصیلی، تغییر ناگهانی الگوی خواب می باشد. کودکانی که تا دیروقت بیدار می مانند، در هفته اول مهر با خستگی مفرط،کج خلقی و افت تمرکز روبرو می شوند. راهکار: از دو یا سه هفته قبل، هر شب زمان خواب و بیداری را 15 تا 30 دقیقه جلو بکشید تا ساعت بیولوژیک بدن کودک بدون فشار و تنش به زمان مدرسه عادت کند.
2- اعتبار بخشی به هیجانات کودک و شنیدن بدون قضاوت طبیعی است که کودک احساسات متناقضی داشته باشد از شوق دیدار دوستان گرفته تا ترس از درسهای سختتر، معلم جدید و دوری از خانه. راهکار: جملاتی نظیر (مدرسه که ترس ندارد) یا (بزرگ شدی نباید گریه کنی) هیجانات کودک را سرکوب می کند. در عوض بگویید(می دانم کمی نگران روزهای اول هستی،کاملا طبیعی است با هم این مسیر را طی می کنیم و اگر مشکلی بود کمکت می کنم.)
3- آشنایی بصری و باز سازی ذهنی محیط مدرسه ابهام، بزرگترین سوخت اضطراب است اگر کودک نداند با چه فضایی روبرو می شود، ذهن او تمایل دارد سناریوهای منفی بسازد. راهکار:پیش از شروع کلاسها،مسیر مدرسه را پیاده یا با ماشین بروید در صورت امکان،با هماهنگی مسئولان حیاط و کلاسها را از نزدیک ببینید و نقش معلم و دانش آموز را در خانه بازی کنید.
4- طراحی برنامه های روتین بصری
کودکان با چارچوبهای مشخص وپیش بینی شده احساس امنیت می کنند.برنامه های نوشتاری خشک ممکن است خسته کننده باشد. راهکار: جدولی ساده همراه با نمادها یا تصاویر، از کارهای روزانه آماده کنید مانند بیدار شدن، شستن دست و……
5- آیین خداحافظی کوتاه، شفاف و اطمینان بخش اضطراب جدایی یکی از شایعترین واکنشها در سنین دبستان است. رفتار والدین هنگام ترک کودک نقش کلیدی دارد.
راهکار: خداحافظی را طولانی،همراه با نگرانی مفرط یا پنهانی انجام ندهید. با لبخند و جمله زیبا محیط را ترک کنید. قید کنید چه زمانی بر می گردید اما نه به زبان ساعت.
6- بازگشت تدریجی به فضای یادگیری و مطالعه برای اینکه کودک پس از تعطیلات، یادگیری را با فشار و اجبار تجربه نکند بهتر است به جای (آموزش سختگیرانه) بر (ایجاد اشتیاق )تمرکز کنید. راهکار: به جای ساعات طولانی مطالعه، با بازههای زمانی بسیارکوتاه شروع کنید که با بازی و معما و قصه همراه باشد. به کودک اجازه دهید در چیدمان میز تحریر یا قفسه کتابها مشارکت داشته باشد این فضا باید قلمروی شخصی او باشد، نه مکانی که تداعیگر اجبار و تکالیف سنگین باشد. روی کنجکاوی کودک تمرکز کنید نه درست بودن یا غلط بودن پاسخها. جملاتی مثل (چه نکته جالبی پیدا کردی) انگیزه درونی او را برای یادگیری تقویت کنید. کودکان، آینه هیجانات بزرگترها هستند.اگر خود والدین درباره ترافیک، مشق شب، نمرات و سختگیریهای مدرسه دچار اضطراب و استرس باشند، این حس مستقیما به کودک منتقل خواهد شد. حفظ آرامش،تاکید برجنبههای اجتماعی مدرسه و پایبندی به روتینهای روزانه، بهترین سرمایهگذاری برای شروع یک سال تحصیلی درخشان است. به یاد داشته باشید که هر کودکی دنیای منحصر به فرد خود را دارد. اگر در مسیر آماده سازی فرزندتان با نگرانیهای مداوم روبرو هستید یا حس میکنید به راهنماییهای اختصاصتری نیاز
دارید نیاز نیست این مسیر را به تنهایی طی کنید ما اینجا هستیم تا با مشاورههای تخصصی در کنار شما و فرزندانتان باشیم و برای عبور از این دوران حساس همراه شما هستیم.